Over de meester van de eindeloze zin: László Krasznahorkai

Vol­gens hen beves­tigt hij de kracht van kun­st via zijn meeslepende en vision­aire œuvre over de indrukken die zijn reizen naar Chi­na en Japan op hem hebben gemaakt.  In 1985 debu­teerde Krasz­na­horkai met ‘Satanstan­go’, een roman die ondanks de com­mu­nis­tis­che cen­su­ur toch een groot suc­ces kende. Het werk werd boven­di­en ver­filmd als een zwart-wit­film die maar lief­st 7,5 uur duurt. Een ander opval­lend werk uit zijn œuvre is ‘Her­scht 07769’, omdat het uit één lange zin bestaat van maar lief­st 420 bladz­i­j­den.

Zichzelf beschouwend als een “los­er” die voort­durend worstelt met de wereld die hem omringt

Hij heeft namelijk een hekel aan de punt, en maakt daarom liev­er gebruik van lange zin­nen en kom­ma’s. Als lez­er kri­jg je hier­door de indruk dat je als het ware meege­zo­gen wordt in een ver­haal dat niet lijkt te stop­pen. Met Krasznahorkai’s fra­pante schri­jf­sti­jl verte­gen­wo­ordigt hij vol­gens het Nobel­pri­js­comité de tra­di­tie van het absur­disme en de groteske over­daad. Hij verkent voor­namelijk de troost­eloosheid van het menselijk bestaan. Dat is een donker en pes­simistisch the­ma, maar toch slaagt hij erin om het op een luchtige manier weer te geven aan de hand van (zwarte) humor en ironie. Enkele crit­i­ci vergelijken hem daarom met andere meester­schri­jvers zoals Kaf­ka, Beck­ett of Dos­to­jevs­ki.

Krasz­na­horkai is een bedachtzame, con­tem­platieve schri­jver, wiens ver­beeld­ing wortelt in geschiede­nis, muziek en de sub­tiele tragedies van het alledaagse lev­en. Hij leest met een bij­na obsessieve inten­siteit en laat zich lei­den door een kluwen van klassieke lit­er­atu­ur, filosofie en de ritmes van de natu­ur. Uit inter­views blijkt dat hij een sober bestaan lei­dt in Duit­s­land, ver weg van lit­eraire glit­ter en medi­ahype. Zichzelf beschouwend als een “los­er” die voort­durend worstelt met de wereld die hem omringt.

Zijn Hon­gaarse wor­tels, opge­groeid onder een com­mu­nis­tisch regime en in een stad­je vol kortzichtige beperkin­gen, kleuren zijn werk  met een gevoel van vervreemd­ing en wan­hoop. Zijn romans reflecteren uni­verse­le thema’s zoals exis­ten­tiële angst, menselijke weer­loosheid en maatschap­pelijke chaos. Met andere woor­den: thema’s die stu­den­ten aanspreken in tij­den van poli­tieke onzek­er­heid of per­soon­lijke crises. Voor wie Krasz­na­horkai wil ont­dekken: ‘Satanstan­go’ is het meest toe­ganke­lijk, ter­wi­jl ‘Seiobo There Below en Her­scht 07769’ zijn exper­i­mentele sti­jl volledig tonen. Samen­werkin­gen met cineast Béla Tarr bieden boven­di­en een visuele ingang tot zijn uni­ver­sum, waarin tijd langza­am stroomt en elk detail telt. Zijn werk nodigt uit om te ervaren, eerder dan alleen te lezen, en laat zien hoe lit­er­atu­ur, muziek en film elka­ar kun­nen ver­sterken.