Contemporaire kunst uit eigen land

Mensen die wor­den geprikkeld door ter­men als “intertek­stu­aliteit”, “medi­um­speci­ficiteit” en “netwerkschilderkun­st” en zich tijdelijk maar grondig willen bezighouden met “prangende sociale vraagstukken” en “dwin­gende maatschap­pelijke struc­turen”, kan nog tot en met twee novem­ber terecht bij ‘Paint­ing after paint­ing’, een tijdelijke ten­toon­stelling over de heden­daagse schilderkun­st in het SMAK die haar titel leent van het gelijk­namige werk van Vedran Kopl­jar.

De kern van de ten­toon­stelling – zow­el geografisch als figu­urlijk – bevin­dt zich in zaal 9, die de naam “Voor­bij het beeld” draagt. De voortschri­j­dende dig­i­talis­er­ing van alles wat los en vast zit, tast ook de fun­da­menten van de schilderkun­st aan en dwingt schilders tot een heruitvin­d­ing van hun beminde medi­um; in de zaal wor­den enkele mogelijke antwo­or­den op deze cri­sis gefor­muleerd. Daar­bij wordt vooral het con­cept van medi­um­speci­ficiteit onder de loep genomen: wat is de unieke bij­drage van de schilderkun­st in een tijd van audio­vi­suele, dig­i­tale media? Neemt de schilderkun­st gelei­delijk een meer hybride vorm aan? Het voorgeschotelde vraagstuk is inter­es­sant en lijkt vanu­it cura­to­ri­aal stand­punt goed uitge­dok­terd. De toeschouw­er kan na het muse­um­be­zoek overi­gens op bei­de oren slapen: de schilderkun­st leeft.

Helaas schurken enkele andere onderde­len van het par­cours tegen de vaagheid en/of lui­heid aan: weinig inspir­erende wandtek­sten informeren de toeschouw­er dat de ten­toongestelde kun­st maatschap­pelijke kwest­ies the­ma­tiseert, poli­tieke en actuele prob­le­men aan­haalt en wereld- en mens­beelden in vraag stelt. Hoewel er enkele prachtige werken aan­wezig zijn, schenkt de nogal war­rige en zwev­erige opdel­ing over het alge­meen weinig vol­doen­ing. 

Het inter­ac­tieve ele­ment – intussen blijk­baar oblig­a­toir – bestaat in ‘Paint­ing after paint­ing’ uit niet erg uitda­gende vra­gen die her en der tussen de kunst­werken te vin­den zijn en die de muse­um­ganger zouden moeten aans­poren tot kri­tis­che reflec­tie. Jam­mer genoeg wor­den deze maar al te makke­lijk over het hoofd gezien.

Als poster­girl voor de exposi­tie koos SMAK voor ‘Zum Teufel, Posi­tio­nen!’ (2012), een enig­ma­tisch zelf­portret van kun­stenares Kati Heck dat aansluit bij de cen­trale thema’s van de ten­toon­stelling. Een ver­zoen­ing van een eeuwen­lange schilderkundi­ge tra­di­tie en de destruc­tieve post-con­ceptuele stro­min­gen lijkt dan toch mogelijk; het werk van Heck is in die zin een uiterst geschikt start- en eind­punt.