Oorspronkelijk gepubliceerd op 4/11/2024 – 8:37 door Charlotte Van den BorreHannelore Verbraeken
Dit artikel werdt oorpronkelijk gepubliceerd op de oude Schamper site. Toen deze uit gebruik werd genomen, werden alle artikels overgezet.
Op 16 november 1949 bezetten zo’n 130 studenten het Gravensteen. Die dag staat nu bekend als ‘de slag om ’t Gravensteen’, maar was eigenlijk een uit de hand gelopen studentengrap om goedkoper bier te eisen. Studenten van alle faculteiten werden in het geheim via pamfletten opgeroepen: “Dit briefje vlug en onopgemerkt laten doorgaan. De inhoud ervan geheim houden. Commilitones, neemt allen deel aan de reusachtige studentengrap die op touw wordt gezet voor woensdag 16 november. Scenario: bezetting van het Gravensteen … Breng munitie van alle slag, doch onopgemerkt, en desnoods ook uw boterhammen mee. Einde tussen 18 en 19 uur … Wachtwoord: Uilenspiegel! Belangrijk bericht: zweigen. Feind hört mit!”
Studenten stormden als bendes het Gravensteen binnen. Als munitie hadden ze fruitprojectielen op zak. Op de muren van de burcht werden spandoeken met slogans opgehangen. Ze eisten bier aan drie frank, de afschaffing van het ‘Rolleke’ (de Gentse stadsgevangenis) en waren tegen de nieuwe ‘kepies’ van de politie. De politie ging namelijk de helmen van de uniformen vervangen door blauwe kepies, waardoor de agenten moeilijker te onderscheiden waren van postbodes.
Uit frustratie schoten de politieagenten een paar keer in de lucht met hun geweren
Het spel kon beginnen, alleen was er nergens politie te bekennen. De bezetting leek op het eerste gezicht op een teleurstelling uit te draaien, tot er twee agenten voorbij fietsten en één van hen door een fruitprojectiel werd geraakt, afgevuurd door een student. De politie moest vervolgens de burcht ontruimen. Dit bleek niet zo simpel te zijn, aangezien de studenten de poort hadden gebarricadeerd en niemand nog binnen of buiten kon. Als laatste hulplijn werd de brandweer opgeroepen, die vervolgens waterslangen inzette tegen de studenten, maar opnieuw zonder veel succes. Uit frustratie schoten de politieagenten een paar keer in de lucht met hun geweren. Toen de avond viel en de bezetters een kort overleg hielden op de binnenkoer, ging de brandweer onopgemerkt met haar nieuwe uitschuifladder aan wal. De studenten werden zeer hardhandig aangepakt: wie zich op het pad van de ordehandhavers bevond, werd neergeknuppeld.
copyright Universiteitsarchief Gent
Uiteindelijk konden de studenten aan vervolging ontsnappen, omdat ze de publieke opinie achter zich hadden. Een pak slaag krijgen met de matrak voor de vraag naar goedkoper bier was volgens velen een brug te ver. Ook de pers had sympathie voor de studenten.
Zo’n legendarische gebeurtenis kan natuurlijk niet in de vergetelheid geraken. Sinds 1950 organiseert het Seniorenkonvent jaarlijks de Gravensteenfeesten. Deze traditie herdenkt de historische bezetting met een stoet door de stad, die eindigt met een avondfeest op het Sint-Pietersplein, waar zo’n 1000 studenten samenkomen. Daarnaast organiseert het KVHV elk jaar de Uylenspiegelfeesten. Ook is er een lied over de slag om het Gravensteen, met de iconische tekst: “Gent brult van pret: het Gravensteen door studenten bezet. Ze zitten binnen, wie krijgt ze eruit? Ze vrezen noch knuppel, noch water, noch fruit.” Studenten zingen het liedje nog steeds op cantussen en houden zo de herinnering levend.