Neutraliteit is niet altijd neutraal


Neutraliteit kan een belangrijke eigenschap zijn, maar kan soms ook kwaadaardigheden in de hand werken.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 11/12/2023 – 7:08 door Jasper Mou­ton

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Neu­traliteit wordt van­daag vaak als een deugd gezien. In de con­text van de poli­tiek betekent het dat iemand de opinie van alle kan­ten moet aan­horen om ver­vol­gens een eigen syn­these te mak­en of toch even­veel aan­dacht best­e­den aan alle kan­ten van een debat. Tegen­wo­ordig, en doorheen de geschiede­nis, doet het prob­leem zich te vaak voor dat er een kant toch extremer of gevaar­lijk­er is dan de andere. Zo wordt bijvoor­beeld Vlaams Belang omtrent zijn par­ti­jpro­gram­ma op de vingers getikt door mensen­rechtenor­gan­isaties. Is het dan wel juist om die par­tij het­zelfde plat­form te geven als een andere?

“Wie neu­traal is in sit­u­aties van onrecht, kiest de kant van de onder­drukker” – Desmond Tutu

De kwest­ie van neu­traliteit doet zich op dit moment alweer voor, nu rond de het con­flict tussen Israël en Palesti­na. Som­mige mensen nemen ook hier een neu­trale posi­tie in, om ver­vol­gens de neus op te steken voor iedereen die een grein­t­je sym­pa­thie toont voor één van bei­de par­ti­jen. In deze sit­u­atie is er ook sprake van een vals dilem­ma tussen Israël en Hamas. Elke ration­eel denk­ende mens kiest natu­urlijk de kant tegen ter­ror­is­ten, zon­der te besef­fen dat ze in de retorische val trap­pen waarin Israël Palesti­na gelijk­stelt aan ter­ror­isme. Recent vergeleek de Israelis­che ambas­sadrice in Bel­gië de Palesti­jnse slachtof­fers zelfs met Marc Dutroux. Het Israëlis­che recht tot zelfverdedig­ing wordt dan als argu­ment naar boven gehaald. Maar wie die log­i­ca doortrekt naar andere sit­u­aties, zal nog voor ver­rassin­gen komen te staan wan­neer het besef vol­gt dat ook Hamas haar acties ziet als zelfverdedig­ing. Idem voor Rus­land dat de argu­men­tatie gebruikt om ver­vol­gens Oekraïense burg­ers te slacht­en.

Wat als neu­traal of objec­tief gezien wordt, is vaak onderdeel van een bepaalde tijdgeest. Tegen­wo­ordig is er veel te doen rond het zogezegde woke-debat, alweer een vals dilem­ma, eigen­lijk is dit gewoon een dis­cussie tussen weten­schap­pelijk aan­vaarde ideeën rond gen­der en een con­ser­vatieve tegen­re­ac­tie. Iemand die zichzelf bin­nen die dichotomie als neu­traal ziet, is miss­chien wel voor­stander van gelijke recht­en voor holebikop­pels, maar tegen recht­en voor trans­gen­der per­so­n­en. In de jaren 50 zou iemand echter voor zot verk­laard wor­den als die achter een van die twee stand­pun­ten stond, ter­wi­jl iemand in de toekomst hopelijk als intol­er­ant gezien wordt als die zich anti-trans opstelt. Iets wat gis­teren bestem­peld werd als woke-waanzin, is van­daag al voor velen een gepaste reac­tie op ver­oud­erde wereld­beelden.

Ik beëindig dit opini­es­tuk met een quote van anti-aparthei­d­stri­jder en geestelijke Desmond Tutu: “Wie neu­traal is in sit­u­aties van onrecht, kiest de kant van de onder­drukker.”