Slapen zonder rem

Abstract

Is jouw slaap­pa­troon zo onher­stel­baar gebro­ken dat geen enkel schaap­je je nog kan red­den? Miss­chien ligt dat niet aan jou. In de mid­deleeuwen sliepen mensen namelijk geen acht uur aan één stuk door, maar in inter­vallen van vier uur met een pauze van twee uur. Waarom zijn we daar eigen­lijk mee gestopt? In de nieuwe tijd ont­deed de ver­sprei­d­ing van de straat­lantaarn de nacht van zijn negatieve ima­go. Ook werd het maatschap­pelijk lev­en drukker, waar­door er geen tijd meer was om in twee fas­es te slapen. De achturen­nacht werd geboren en daar kwa­men voor velen slaap­prob­le­men bij kijken. Ver­di­ent ons natu­urlijke slaap­pa­troon een tweede kans? We nemen de proef op de som.

Methode

Om te ont­dekken of we dit slaap­schema volledig onterecht hebben ver­lat­en, besloten we een test­je te doen voor één nacht. Drie vri­jwilligers stelden met frisse tegen­zin hun wekker in op een god­de­loos uur, waar­bij ze hun nachtrust riskeer­den voor de weten­schap. De bedoel­ing was om, wan­neer de wekker ging, twee uur wakker te bli­jven en daar­na opnieuw vier uur lang te gaan slapen. Kamil­lethee geschonken, fleecedeken­t­je klaargelegd en ‘lofi-girl­beats to chill/sleep to’ op de achter­grond gezet, kropen ze zo vroeg mogelijk hun bed in.

Liegen ze dit hele artikel aan elka­ar omdat ze gewoon zijn bli­jven liggen?

Enkele vari­abe­len wer­den getoetst. Hoe ver­moeid zijn de test­per­so­n­en tij­dens de slaapon­der­brek­ingspe­ri­ode? Zijn ze de vol­gende dag uit­gerust? Over­schat­ten we de weten­schap­pelijk waarde van zel­frap­portage en liegen ze dit hele artikel aan elka­ar omdat ze gewoon zijn bli­jven liggen? Verder rijst ook de vraag naar de pro­duc­tiviteit van de proef­per­so­n­en. Elk proberen ze een reeks activiteit­en uit en geven hier­bij pun­ten op tien. We kozen enkele stu­den­tikoze bezighe­den uit, zoals scrollen op sociale media, lezen, stud­eren en snoozen.

Resultaten

De resul­tat­en houden een sprei­d­stand tussen ver­baz­ing­wekkend en dood­nor­maal. Alle drie onder­von­den ze het meest klassieke stu­den­ten­prob­leem: wakker gemaakt wor­den door de wekker. Ze had­den echter elk een andere manier om daarmee om te gaan. Test­per­soon 1 slaagde erin om na enkele min­u­ut­jes op te staan, maar test­per­soon 2 had een snooze nodig. Test­per­soon 3 ver­toonde het meest klassieke stu­den­tenge­drag: te laat gaan slapen, zich omdraaien, en terug verder slapen. Sub­jecten 1 en 2 bleven tussen een uur en twee uur wakker, en vulden deze vri­jge­maak­te tijd nut­tig in. De boven­staande activiteit­en wer­den in vol­go­rde aangevan­gen: lezen, school­w­erk en mul­ti­me­dia. In onder­staande grafiek staan de scores die onze sub­jecten hier­aan gaven, geïl­lus­treerd.

We zien een duidelijk dal­ende grafiek. Hoe langer het exper­i­ment duurde, hoe min­der posi­tief de activiteit­en ervaren wer­den. Sub­ject 1 begon met wat school­w­erk. Hun brain­storm­sessie liet echter te wensen over, met ver­rassend veel ideeën die richt­ing teken­films gin­gen. Admin­is­tratief- en plan­ningswerk bleken echter enorm goed te gaan. Het lezen ging bij sub­jecten 1 en 2 zeer vlot, maar net zoals bij de gemid­delde les his­torische kri­tiek of economie moesten onze sub­jecten vaak terug­bladeren omdat hun ogen sneller leken te werken dan hun brein. Er vallen wel meer par­al­lellen te trekken tussen de eerderge­noemde lessen en een semi-coma­teuze slaap­si­t­u­atie, maar dit zal verder onder­zoek moeten beves­ti­gen. De mul­ti­me­dia-activiteit­en vie­len echter com­pleet in het water. Noch YouTube-film­p­jes, noch Tiktok-video’s bleken de aan­dacht lang­durig te houden. Bei­de test­sub­jecten die über­haupt waren opges­taan, verkozen hier­na om verder te slapen.

Onze sub­jecten moesten vaak terug­bladeren omdat hun ogen sneller leken te werken dan hun brein

Opval­lend is hoe uit­gerust de test­per­so­n­en die het exper­i­ment voltooiden, zich voelden. Test­per­soon 1 voelde zich miss­chien ’s mor­gens iets ver­moei­der, maar bei­de gaven lat­er op de dag aan dat ze zich veel min­der ver­moeid voelden dan aan­vanke­lijk gedacht.

Discussie

Op het eerste gezicht lijken we een beter pep­mid­del te hebben gevon­den dan een kop koffie. We moeten echter ook kri­tisch zijn voor ons eigen onder­zoek. Zo zijn er drie belan­grijke argu­menten tegen dit onder­zoek.

Ten eerste hebben we dit exper­i­ment slechts gedurende één nacht gevo­erd, ter­wi­jl weten­schap­pers die wel een nut­tig diplo­ma hebben dit langer zouden doen. Spi­jtig genoeg zijn we ook maar stu­den­ten met zow­el dead­lines als niet-opgenomen lessen. Externe spon­sors mogen zich aan­bieden. Boven­di­en von­den we ook slechts drie sub­jecten die effec­tief wilden meew­erken aan dit onder­zoek. Stu­den­ten blijken nog­maals niet zo hap­pig om in het mid­den van de nacht op te staan. De wereld zit vol ver­rassin­gen. Ten slotte is dit onder­zoek gebaseerd op een mid­deleeuwse dagin­del­ing. Hoewel stu­den­ten vaak ‘boeren’ wor­den genoemd in de Over­poort of andere set­tings, hebben zij nog steeds een andere dagin­del­ing en moeten ze niet meerdere maan­den per jaar op de velden gaan staan (stu­den­ten bio-inge­nieurs-land­bouwkunde niet meegerek­end, natu­urlijk).

Conclusie

We kun­nen eerst en vooral con­clud­eren dat veran­deren van slaap­pa­troon best iets is wat door­dacht gebeurt, waar­door men zich niet meteen weer omdraait wan­neer de wekker gaat. Indi­en het wel lukt om op tijd te gaan slapen en op te staan, kan dit slaap­pa­troon zek­er beloftevol genoemd wor­den. De vri­jgekomen tijd ’s nacht kan gebruikt wor­den om de afwas te doen, een plan­ning te mak­en voor de komende dag of enkele admin­is­tratieve tak­en uit te voeren. Zoals steeds is er meer onder­zoek nodig om verdere con­clusies te trekken.