R.E.S.P.E.C.T

In maart wordt voor het vijfde jaar op rij de Black His­to­ry Month Bel­gium (BHM) geor­gan­iseerd. Het per­fecte moment om arti­esten van kleur in de kijk­er te zetten. Van Aretha Franklin tot Bey­on­cé: zon­der het indruk­wekkende muziekreper­toire van zwarte vrouwen zou de muziekgeschiede­nis een behoor­lijk stuk saaier zijn. Hoe zit het echter met de rep­re­sen­tatie van zwarte vrouwen in de Bel­gis­che muziekin­dus­trie? Op 8 maart – Inter­na­tionale Vrouwendag – slaan BHM en de Anci­enne Bel­gique de han­den in elka­ar om een inter­na­tion­aal pan­el op poten te zetten die dit prob­leem aankaart.

Discriminatiedata?

Heel veel cijfer­ma­te­ri­aal over de diver­siteit in de Bel­gis­che muziek­w­ereld is er niet. Het Verenigd Koninkrijk heeft wat dat betre­ft een veel sterkere tra­di­tie. Zo voert de organ­isatie Black Lives in Music (BLiM) onder­zoek uit om een beter inzicht te kri­j­gen in de dynamieken van de heden­daagse muziek­w­ereld en hoe racisme daar nog steeds een rol in speelt. Ze bek­le­den een voortrekker­srol in het streven naar een diverse muziekin­dus­trie en bren­gen ver­schil­lende organ­isaties en muzikan­ten samen.

Een grootschalige sur­vey van BLiM uit 2021 legt ern­stige ongelijkhe­den bloot in de muziek­w­ereld. Meer bepaald benadrukt het een onderverte­gen­wo­ordig­ing, mar­gin­alis­er­ing en gebrekkige onder­s­te­un­ing van zwarte mensen in de muziek­sec­tor. Daaruit blijkt vooral dat zwarte vrouwen dis­pro­por­tion­eel hard benadeeld wor­den. Een aan­tal grim­mige gegevens tonen een ver­band aan tussen dis­crim­i­natie en men­taal welz­i­jn. 42 % van de bevraagde zwarte vrouwen zei dat hun geestelijke gezond­heid was ver­slech­terd sinds ze een car­rière in de muziek begonnen. Het rap­port geeft ver­schil­lende verk­larin­gen daar­voor, gaande van hin­dernissen bij het opklim­men in de sec­tor tot open­lijke rassendis­crim­i­natie. Daar­naast komt ook naar voren dat zwarte vrouwen gemid­deld 25 % min­der ver­di­enen dan hun vrouwelijke witte col­le­ga’s.

Een onderverte­gen­wo­ordig­ing, mar­gin­alis­er­ing en gebrekkige onder­s­te­un­ing van zwarte mensen in de muziek­sec­tor

Wat kan daaraan gedaan wor­den? BLiM heeft ver­schil­lende voorstellen. Ten eerste, transparantie over de loon­kloof tussen man­nen en vrouwen, en tussen etnis­che groepen. Daar­naast moeten er ook opleidingsprogramma’s komen om de diver­siteit in het mid­den- en top­kad­er van muzieko­r­gan­isaties te ver­groten. BLiM roept de muziekin­dus­trie ook op om een antiracis­me­on­der­s­te­un­ings­di­enst op te zetten voor mak­ers en pro­fes­sion­als, met een hulpli­jn voor zwarte mak­ers en pro­fes­sion­als die te mak­en kri­j­gen met racisme in de muziekin­dus­trie. Ook moet er gezorgd wor­den voor doorver­wi­jz­ing en diep­gaande ther­a­peutis­che onder­s­te­un­ing.

Het Belgische verhaal

Exacte data uit de Bel­gis­che muziek­w­ereld bestaat er niet. Al zal menig muziek­fan maar met moeite kun­nen antwo­or­den op de vraag: “Noem eens één Bel­gis­che zwarte vrouwelijke arti­est, en niet Coely!” Ook bij ons is er dus een gebrek aan zicht­baarheid. De Nieuwe Licht­ing van Stu­dio Brus­sel van dit jaar probeerde daar echter veran­der­ing in te bren­gen. Bij de final­is­ten beho­orde de 19-jarige Jue­les uit Den­der­monde. Op haar 17 werk­te ze haar eerste num­mer ‘Bed­room’ af. “De Nieuwe Licht­ing heeft voor mij enorm veel deuren geopend”, vertelt Jue­les. “Al weet ik wel niet meer hoe en waarom ik mij exact had ingeschreven.” Op dit moment werkt ze als cul­tu­ur­netwerk­er bij het cul­tu­urhuis Nova in Antwer­pen, maar muziek bli­jft wel haar voor­naam­ste bezigheid. “Mijn focus ligt alti­jd op de muziek. Soms ben ik aan het werken en zit er plots een melodie in mijn hoofd. Dan zou ik dat gewoon meteen willen opne­men. Aan de andere kant heb ik die job ook echt nodig om mijn muziek te kun­nen financieren.” Bin­nenko­rt komt er een video­clip uit voor de groovy sin­gle ‘Bed­room’. Jue­les is nog zeer jong en staat aan het begin van haar car­rière. Zek­er een per­soon om nauwgezet te bli­jven vol­gen!

“Soms ben ik aan het werken en zit er plots een melodie in mijn hoofd. Dan zou ik dat gewoon meteen willen opne­men” – Jue­les

Wie zelf graag meer inzicht­en en getu­igenis­sen hoort over de sit­u­atie van zwarte vrouwen in de muziekin­dus­trie, kan het BHM pan­elge­sprek in de AB online vol­gen. Ver­schil­lende experts en beoe­fe­naars gaan er met elka­ar in dialoog. Zo zal onder andere Charisse Oyedi­wu­ra, alge­meen directeur bij BLiM, in gesprek gaan met IKRAAAN, een Mechelse soul­trap-muzikante en Brus­selse dj Rokia Bam­ba.