Wetenschapskort

Minderheidsgenen

Doorheen de jaren hebben weten­schap­pers een reusachtige data­bank aan genetis­che infor­matie verza­meld die hen de mogelijkheid biedt doel­gericht onder­zoek uit te voeren naar de oor­sprong van aller­hande ziek­te­beelden. Alle­maal goed en wel, maar die data­bas­es lij­den onder een fun­da­mentele teko­rtkom­ing: ze zijn hoofdza­ke­lijk afkom­stig van witte bevolk­ings­groepen. Vol­gens een onder­zoek van de GWAS Diver­si­ty Mon­i­tor beslaan niet-witte groepen amper vier pro­cent van het totale databe­stand. Er kun­nen echter beslist biol­o­gisch sig­nif­i­cante ver­schillen bestaan bij min­der­hei­ds­groepen die dus ongek­end bli­jven en zo een medis­che kloof creëren. Daarom zijn er van­daag ver­schil­lende onder­zoek­ers die tra­cht­en het gen­databe­stand te ver­rijken om zo die geneeskundi­ge ongelijkheid te ver­helpen. Onder­zoek is maar zo goed als de steekproef, niet?

Optogenetica

Weten­schap­pers con­trol­eren graag hun vari­abe­len. Of je dat dan bek­ijkt als een soort uit de hand gelopen machts­geil­heid, moet je zelf uit­mak­en. Die weten­schap­pers hebben echter een nieuwe tool in hun gereed­schap­skist om die con­trolelust te voe­den: licht. Meer bepaald wor­den licht­gevoelige mol­e­culen geïn­te­greerd in de neu­ro­nen van proefdieren. Dat geeft onder­zoek­ers de mogelijkheid op cel­niveau de neu­ro­nen van, bijvoor­beeld, muizen en fruitvlieg­jes te beïn­vloe­den. Ruwweg wor­den neu­ro­nen met spec­i­fieke licht­gol­ven hand­matig aange­vu­urd en onder­drukt aan de hand van een implan­taat­je, wat tegen­wo­ordig geheel draad­loos kan en min­der invasief is dan de tra­di­tionele elek­trode-implan­taat head­sets. Fun fact: de gebruik­te draad­loze tech­nolo­gie is dezelfde als deze die jou in staat stelt con­tact­loos te betal­en in de super­markt.

Ik denk dus ik schrijf

Voor zij die denken dat Elon Musk inno­vatief is met zijn Neu­ralink-tech­nolo­gie: neu­roweten­schap­pers zijn daar al jaren mee bezig. De ver­tal­ing van herse­n­ac­tiviteit naar con­crete beelden is al langer onder­w­erp van weten­schap­pelijk onder­zoek en recent zijn daar enkele grote stap­pen voor­waarts gezet. Onder­zoek­ers zijn erin ges­laagd een 65-jarige man die ver­lamd is vanaf de nek met behulp van twee kleine elek­trode-implan­taat­jes op zijn hersen­schors woor­den te lat­en ‘schri­jven’ op een pc-scherm. Het mech­a­nisme is in staat de herse­n­ac­tiviteit die aan­wezig is wan­neer men zich inbeeldt een woord neer te schri­jven te analy­seren, en te ver­tal­en naar geschreven tekst. En dat met een snel­heid van vijf­tien woor­den per min­u­ut! Een belan­grijke voor­waarde is natu­urlijk dat je voor de ver­lam­ming reeds kon schri­jven.