Wetenschapskort: kerstspecial


Wil je Kerstmis vieren in de ruimte? En heb je al genoeg strooizout gekocht voor deze winter? Ontdek de logistiek van de kerstman en kom te weten hoeveel rendieren uitgebuit worden ...

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 5/12/2021 – 21:53 door Felix Capon

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Santa express

Kerst wordt elk jaar gevierd door fam­i­lies over de hele wereld. Kap­i­tal­ist of niet, iedereen kri­jgt graag cadeaut­jes. De logistiek van al die pak­jes onder de ker­st­boom lat­en we over aan de ker­st­man en zijn elf­jes. Onder de fam­i­lies die Ker­st­mis vieren zijn er zo’n 378 miljoen kinderen in 91,8 miljoen huishoudens. Reken­ing houdend met de ver­schil­lende tijd­zones heeft de ker­st­man in totaal 31 uur aan Kerst om met zijn slee de groot­ste en snel­ste expreslev­er­ing van het jaar te voltooien. Dit komt neer op zo’n 823 bezoeken per sec­onde. De snel­heid van zo’n slee? Een ver­bi­jsterende 1.046 kilo­me­ter per sec­onde. Tijd voor plas­pauzes is er niet, noch voor een terug­keer naar het pak­jes­magaz­i­jn. Een gevulde slee komt neer op zo’n 321.300 ton aan speel­go­ed. Hier zijn zo’n 214.200 rendieren voor nodig. 

Zou ’t sneeuwen dit jaar?

Bing Cros­by zong erover en wij dromen ervan: een witte Kerst. Toch kun­nen velen het ijzige win­ter­weer wel mis­sen. Zo’n 41.000 ton zout wordt gemid­deld jaar­lijks gestrooid tegen ijs­plekvorm­ing op de Bel­gis­che open­bare wegen. In tegen­stelling tot wat velen denken, zal zout niet alti­jd helpen tegen ijs­plekken. Strooizout doet de smelt­tem­per­atu­ur van ijs dalen. Water bevri­est en smelt bij een tem­per­atu­ur van 0 °C. Het zout zal ervoor zor­gen dat het ijs ook bij tem­per­a­turen onder 0 °C smelt. Wan­neer het echter zeer hard vri­est, kan het zijn dat de smelt­tem­per­atu­ur van het ijs nog steeds te hoog ligt. Op dat moment zullen gemeente­di­en­sten er vak­er voor opteren om zand en kleine steen­t­jes te strooien om de grip met het wegdek te ver­hogen. Kijk­ende naar de win­ter van vorig jaar kun­nen we het voor­lop­ig nog even bij zout houden.

Oh, holy flight

Ook op 420 kilo­me­ter boven het aar­dopper­vlak gaan de feestda­gen niet onopge­merkt voor­bij. De ISS-crew, bestaande uit net iets min­der dan tien inter­na­tionale weten­schap­pers, kri­jgt verlofda­gen naarge­lang hun cul­turele feestda­gen. De Rus­sisch-Ortho­doxe Kerk viert Ker­st­mis vol­gens de juli­aanse kalen­der ter­wi­jl katholieken dit vol­gens de gre­go­ri­aanse kalen­der vieren. Bijgevolg viert de hele crew ver­schil­lende feestda­gen in de peri­ode van 25 decem­ber tot 7 jan­u­ari. Het sta­tion zelf omcirkelt het aar­dopper­vlak in zo’n 91 minuten. Dat zorgt ervoor dat elke astro­naut zo’n vijf­tien ker­stocht­en­den meemaakt, reken­ing houdende met de ver­schil­lende tijd­zones. En ker­stocht­end kan natu­urlijk niet zon­der ker­st­boom gevierd wor­den, met − je raadde het al − zwevende ker­st­ballen. Dat de kost­pri­js om een kilo bagage mee te sturen naar de ruimte zo’n 30.000 euro is, is hier min­der van belang.