Wetenschapskort


Daar zijn ze weer: het Baader-Meinhof-fenomeen Hier speelt het effect zich af Stel, je merkt iemand op met een unieke bril. Niet heel bij­zon­der, maar dan plots kom je dat soort bril over­al tegen. Werd je tot waanzin gedreven door een bril die je schi­jn­baar achter­vol­gt? Mogelijks, maar het zal vooral aan het Baad­er-Mein­hof-effect liggen. Dit is het fenomeen…

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 14/03/2021 – 10:22 door Pieter Beirens

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Daar zijn ze weer: het Baader-Meinhof-fenomeen

Hier speelt het effect zich af

Stel, je merkt iemand op met een unieke bril. Niet heel bij­zon­der, maar dan plots kom je dat soort bril over­al tegen. Werd je tot waanzin gedreven door een bril die je schi­jn­baar achter­vol­gt? Mogelijks, maar het zal vooral aan het Baad­er-Mein­hof-effect liggen. Dit is het fenomeen waar­bij je voor de eerste keer iets opmerkt of van iets hoort, en je het ver­vol­gens plots over­al tegenkomt. De oorza­ak van dit gevoel ligt vol­gens lin­guïst Arnold Zwicky bij twee ver­schil­lende cog­ni­tieve neigin­gen. Ten eerste hebben mensen de neig­ing om zeer selec­tief aan­dacht te best­e­den aan din­gen, zoals bijvoor­beeld een soort bril. Ten tweede is er de con­fir­ma­tion bias: de neig­ing om ondanks tegen­be­wi­jzen de eigen stand­pun­ten te bewi­jzen. Pas dus maar op met nieuwe din­gen te leren ken­nen, ze kun­nen je achter­vol­gen. Al zit het uit­er­aard wel alle­maal in je hoofd.

Het nucleair afval van de toekomst

Een voorgesteld pic­togram als waarschuwing

In de verre toekomst zal ons nucle­air afval er nog liggen en zal het nog steeds zeer radioac­tief zijn. Hoe mak­en we aan de mens, of onze opvol­ger in de evo­lu­tie, duidelijk dat het wel eens gevaar­lijk kan zijn er bij te wonen? Ze spreken hoogst­waarschi­jn­lijk niet dezelfde taal, en onze sym­bol­en voor ‘Afbli­jven, gevaar­lijk!’ zullen eruitzien als rare doo­dles. Geen paniek, waarde lez­er, de nucle­aire semi­otiek biedt oplossin­gen! Al zijn ze een beet­je gesto­ord. Een oploss­ing was om de gebieden waar het afval ver­bor­gen ligt te voorzien van beangsti­gende bouww­erken. Veel grote spijk­ers en onge­wone vor­men, alle­maal om mensen af te schrikken. Anderen sug­gereer­den om de gevaren via cul­tu­ur over te lev­eren. Een optie hier­bij is om een religie te begin­nen rond nucle­air afval. Een andere sug­gestie omvat­te het inzetten van genetisch gema­nip­uleerde kat­ten. De jaren 80 waren een wilde tijd.
 

De chips die chips maken: Pringles

Geen spon­sor­ing, beloofd

Vraag je je wel eens af waarom aar­dap­pelchips zo sterk kun­nen ver­schillen in grootte en vorm? De echte con­nais­seurs van de snack zullen bij het lezen van die vraag direct de grote uit­zon­der­ing in gedachte hebben: Pringles. De herken­bare cilin­der­vormige ver­pakking en iden­tieke vorm van de chips mak­en ze uniek in hun genre. Er zit weten­schap achter! In de jaren 50 benaderde het bedri­jf Proc­ter & Gam­ble de scheikundi­ge Fredric Baur om een chip te ontwikke­len die niet brak, vet­tig of muf werd. Als een ware Willy Won­ka van de chipin­dus­trie ging Baur aan de slag en ontwierp de huidi­ge vorm van de chip. In de wiskunde gek­end als de hyper­bolis­che paraboloïde. ‘Zadelvorm’ voor de gewone mensen. Er wer­den super­com­put­ers gebruikt om deze vorm te opti­malis­eren en breuken te voorkomen. Je kan dus stellen dat com­put­er­chips de chips gemaakt hebben.