Neuralink keutert in hersenen

Neurawadde?

Het doel van Neu­ralink is een brain-machine inter­face te mak­en. Dat betekent grofweg dat ze een USB-aansluit­ing op je hoofd willen waar­door je een com­put­er kan verbinden met de neu­ro­nen in je herse­nen. Het bedri­jf is het zoveel­ste kind van garag­ist Elon Musk, het wietro­k­ende weten­schap­so­rakel dat vooral bek­end­staat als CEO van Tes­la en SpaceX. Al vind je de per­soon miss­chien het vierde varken in de ruimte, hij werkt toch aan heftige tech­nolo­gie. Zoals veel van zijn andere pro­jecten klinkt alles zeer sci-fi en zwev­erig, maar in feite is deze tech­nolo­gie niet geheel nieuw. Elek­trische auto’s bestaan al sinds de jaren twintig, satel­li­et­inter­net en raket­ten wor­den al langer gebruikt door het leg­er en al decen­ni­alang kun­nen mensen met zware gehoor­prob­le­men een cochleair implan­taat lat­en installeren. Dat appa­raat­je zet gelu­id dat het ont­vangt van buiten de schedel om in elek­tis­che impulsen waarmee het recht­streeks de gehoorzenuw stim­uleert, een heel gelijkaardig sys­teem als dat van Neu­ralink. De nieuwigheid die Neu­ralink ontwikkelt, ligt in de mogelijkheid om zow­el zenuwin­for­matie om te zetten naar bits, als bits om te zetten naar pul­sjes in neu­ro­nen. En dit alle­maal net­jes uit­gevo­erd door een gespe­cialiseerde chirurg-robot voor een paar duizend euro.

Hoe is dat zelfs mogelijk? Je leest gewoon de impulsen die je neu­ro­nen naar elka­ar sturen af met elek­tro­den, en stu­urt soms een stroom­stoot­je terug. De analoge info van zenuw­pulsen zet je in een chip­je ter grootte van een muntstuk om in bits die dan via blue­tooth deze info naar je smart­phone stu­urt. De stroom wordt voorzien door een bat­ter­ij, ook ter grote van een muntstuk, op te laden via induc­tie ter­wi­jl je in dromen­land ver­toeft. Elon noemt het “a fit­bit in your skull with tiny wires.”

The next big thing

Om te begri­jpen waarom men nu pre­cies een USB-poort in een mensen­hoofd wilt plaat­sen, komen het vakge­bied van de neu­rolo­gie en een the­o­rie rond data-over­dracht in beeld. Bei­den wor­den momenteel beperkt door onze schedel. 

De neu­rolo­gie wil heel graag meer te weten komen over hersen­t­jes, maar ze moeten dit nu gro­ten­deels doen vanop een afs­tand van hun onder­zoekssub­ject. Een FMRI (hersen­scan­ner) of EEG (bad­muts met elek­tro­den) kun­nen gebieden aan­wi­jzen met een hoge activiteit, maar kun­nen niet zien welk neu­ron er pre­cies actief is. Daar­voor is het beeld te onscherp. Als weten­schap­pers infor­matie op cel­niveau zouden hebben, zouden ze veel grondi­ger onder­zoek kun­nen ver­richt­en en vin­den ze miss­chien nieuwe verk­larin­gen voor com­plexe psy­chis­che kwets­baarhe­den of andere fenome­nen uit de hersen­pan. Een andere moti­vatie om een poort naar de schedel te bouwen is data-over­dracht, en vooral de snel­heid daar­van. Een com­put­er kan heel snel reke­nen, en een mens kan heel snel herken­nen en redeneren. Maar tussen de twee zit nor­maal een scherm met tekst, een film­p­je of gelu­id. Dat medi­um als flessen­hals ver­traagt de infor­matie-over­dracht tussen mens en com­put­er. (Voor de nerds: Om future proof te zijn hebben mensen geen USB-poorten maar eerder een ‘PCI express 6.0’ poort nodig!)

Bovenmenselijk

Musks uitein­delijke doel van de snel­heid van deze data-over­dracht op te krikken, is een vervlecht­ing mogelijk mak­en tussen menselijke en arti­fi­ciële intel­li­gen­tie. De mens die boven zichzelf uit­sti­jgt, trans­formeert in het nieuwe type mens, de post-mens, met behulp van tech­nolo­gie. Dat is vol­gens Elon en co. the way to go. Deze over­tuig­ing wordt in de lit­er­atu­ur aange­duid als tran­shu­man­isme.

Kath­leen Gabriëls, com­put­ereth­i­ca ver­bon­den aan de uni­ver­siteit van Maas­tricht en UGent-alum­na, wil een aan­tal zak­en nuanceren in het debat. “In acad­emis­che krin­gen zijn de door­brak­en die aan Neu­ralink wor­den toegeschreven geen nieuwighe­den. Al lang wordt er onder­zoek ver­richt naar de mogelijkheid om met tech­nolo­gie in te gri­jpen op het brein, denk bijvoor­beeld aan rob­o­tar­men aanges­tu­urd door herse­n­ac­tiviteit of deep brain stim­u­la­tion. Wan­neer Elon Musk erbij betrokken is, staat er wel een schi­jn­wer­p­er op.”

Het con­cept “mens” is dynamisch en zoals bij IVF zullen we hier in de toekomst anders naar kijken.

Is AI dan ethisch ver­ant­wo­ord? “Daar is een belan­grijk onder­scheid te mak­en tussen ther­a­py en enhance­ment. Die grens is soms heel flou: bij Oscar Pis­to­rius hielpen de been­prothe­ses hem op medisch vlak met lopen, maar dat deed hij ook sneller dan gemid­deld, een voordelig neven­ef­fect. Veel mensen zullen denken dat de arti­fi­ciële intel­li­gen­tie die Neu­ralink wilt gebruiken, waar­bij het in zijn puurste vorm over een ver­be­ter­ing van de mens gaat, een exis­ten­tiële dreig­ing vormt waarte­gen we ons moeten wape­nen.” Daar­bij maakt pro­fes­sor Gabriëls graag de vergelijk­ing met de pub­lieke opinie over IVF (in-vit­ro­fer­til­isatie) toen de tech­niek nog in haar kinder­schoe­nen stond. “Inder­ti­jd dacht men ook dat proefbuisbaby’s geen echte mensen waren, ter­wi­jl het nu, onder voor­waar­den, toe­ganke­lijk is voor iedereen en men het niet meer pub­lieke­lijk vero­ordeelt. Dat laat vooral zien hoe dynamisch het con­cept ‘mens’ is en hoe we in de toekomst mogelijk­er­wi­js ook anders zullen kijken naar deze tech­nieken”, bemerkt ze. Arti­fi­ciële intel­li­gen­tie die het einde van de men­sheid betekent, bli­jft voor­lop­ig wel sci­encefic­tion: “Nick Bol­strom schri­jft over machines die de men­sheid per ongeluk wegve­g­en met oog op effi­ciën­tiedrang, maar AI die doel­be­wust uitroeit is toekom­st­muziek. Daar­voor zou een machine uit vri­je wil moeten han­de­len en daar zijn we tech­nol­o­gisch nog lang niet.”

Uni­verse­le toe­ganke­lijkheid en gelijkheid vor­men de groot­ste kri­tieken omtrent AI-enhance­ment. Elon Musk beoogt betere menselijke samen­werk­ing en com­mu­ni­catie, maar pro­fes­sor Gabriëls stelt zich daar toch vra­gen bij. “Over welke soort samen­werk­ing gaat het dan? Puur economisch om het bbp te ver­hogen of slim­mer wor­den als maatschap­pij? Zulke begrip­pen zijn een beet­je het­zelfde als de ‘suc­cesvolle stu­dent’. Daar­naast lijkt deze enhance­ment eerder op com­peti­tieve voorde­len, waar niet iedereen baat bij zal hebben en dus enkel werken wan­neer de hap­py few ze kri­j­gen.” In welke mate Musk zijn zak­je chips zal willen delen met de rest van de wereld bli­jft de grote vraag. De bood­schap van Kath­leen Gabriëls bli­jft duidelijk: denk na over AI, want we staan verder dan de meesten weet van hebben.