Verveel je eens dood

Veelvoud aan verveling

Dat verveling alom aan­wezig is, zal nie­mand ontken­nen. Maar wat verveling pre­cies is, dat is min­der geweten. Er is geen weten­schap­pelijke con­sen­sus over de defin­i­tie, maar wel eens­gezind­heid over enkele belan­grijke fac­toren: het is een men­tale toe­s­tand waar­bij per­so­n­en een gebrek aan inter­esse en stim­u­latie ondervin­den, en die door een meren­deel onder hen ook als onaan­ge­naam wordt ervaren. Zo toonde onder­zoek aan de Uni­ver­siteit van Vir­ginia aan dat par­tic­i­pan­ten liev­er zichzelf een kleine elek­trische schok toe­di­en­den, dan niks te doen. Biol­o­gisch gezien kan verveling het gevolg zijn van een teko­rt aan dopamine, een stof die een grote invloed heeft op gevoe­lens van bli­jd­schap. Niet echt dope dus.

Het cre­do is dus: bereik doel­stellin­gen

In de Verenigde Stat­en ervaart ongeveer zes­tig pro­cent van de mensen elke 10 dagen min­stens één keer verveling. Bij de meeste jon­geren, tussen de 91 en 98 pro­cent, duikt dit echter dagelijks op. Inter­es­sant genoeg hebben niet alleen mensen hier last van, onze trouwe vier­voeters kun­nen zich ook verve­len. Zo komt het voor dat hon­den die vaak in kooien wor­den gehouden en teke­nen ver­to­nen van ver­lat­ingsangst, uit verveling hun kooi kapot kauwen. Daarom legt men er vaak speelt­jes bij, zodat ze zich toch met iets kun­nen bezighouden.

In Duit­s­land hebben weten­schap­pers een onder­scheid gemaakt tussen vijf soorten verveling, tag gerust jezelf. Ten eerste is er de onver­schillige verveling, waar­bij je ontspan­nen bent, maar je terughoudend opstelt. Ten tweede: de verveling waar­bij je onzek­er bent, maar open staat voor aflei­d­ing. Daar­naast ook nog de rusteloze verveling, waarin je actief op zoek bent naar veran­der­ing. Ver­vol­gens is er de verveling waar­bij men zo hard veran­der­ing wilt dat men teke­nen van agressie kan ver­to­nen, en ten slotte: de apathis­che verveling met gevoe­lens van hulpeloosheid en depressie.

Bored to death

Het is niet de bedoel­ing om elke lez­er nu bang te mak­en en aan te zetten tot het mak­en van een anti-vervelings­buck­etlist, maar het kan wel een invloed hebben op je lev­en. Verveling kan je aanzetten tot onge­zon­dere voed­ingskeuzes: wie heeft er immers nog nooit met een zak chips voor de tv gele­gen? Het kan ook een trig­ger zijn voor eet­buien, die zak chips wordt dan ook tot de bodem geleegd, en draagt dus bij tot gewicht­stoe­name en obe­si­tas. Niet alleen snacks, maar ook alco­hol, sigaret­ten, en drugs wor­den door jon­geren meer gebruikt wan­neer ze zich verveeld voe­len. Ook motorische han­delin­gen wor­den moeil­ijk­er, er wordt bijvoor­beeld sneller gere­den, trager gereageerd en meer over de lij­nen gere­den. Het zou ook tot voor 25 pro­cent de vari­atie van de school­presta­ties verk­laren. Tot slot is het ook ver­bon­den met angst­gevoe­lens, depressie en een grotere kans om op jonge(re) leefti­jd te over­li­j­den, al wordt dit soms betwist.

Genoeg verveeld

Wij, als natu­urlijk actieve soort, zijn con­stant zoek­ende naar stim­u­latie. Verveling steekt ons snel tegen. Hoewel het waar is dat je door verveling meer onge­zonde voed­ingskeuzes maakt, maakt het blijk­baar ook je cre­ativiteit los. Het idee dat verveling alleen een negatieve emotie is, zorgt ervoor dat we die ook zo ervaren. Negatieve emoties zijn eigen­lijk heel zin­vol. We kun­nen de vergelijk­ing mak­en met angst, die ons beschermt in gevaar­lijke sit­u­aties, of met wal­ging, dat ervoor zorgt dat we geen bedor­ven voed­sel in onze mond steken. Hier past natu­urlijk een kleine kant­teken­ing bij: niets is goed in te grote hoeveel­he­den. 

Negatieve emoties zijn eigen­lijk heel zin­vol

Verveling is goed: kan je dat bewi­jzen? Psy­chologe San­di Mann wilde dit heden nog onverk­ende gebied in kaart bren­gen. Met als onder­zoeksvraag ‘Wat zijn de posi­tieve gevol­gen van verveling?’, deed ze een exper­i­ment. Enkele proef­per­so­n­en wer­den gevraagd om saaie, niet-prikke­lende tak­en uit te voeren. Deze tak­en hield­en in dat ze lange lijsten van tele­foon­num­mers moesten kopiëren of bal­let­jes op kleur moesten verza­me­len. Hun verveling werd geme­ten aan de hand van enkele fysieke ken­merken. Zo waren er onder andere het geeuwen, schuife­len of tikken met de voeten, zich veel ver­plaat­sen op de stoel, ken­merken die de andere, niet-verveelde, groep niet ver­toonde. Daar­na werd aan de bei­de groepen gevraagd om zo snel mogelijk een cre­atieve taak te voltooien. In dit onder­zoek was deze taak ‘excus­es voor te laat komen op het werk verzin­nen’. De groep die eerst de een­tonige, saaie taak had vol­bracht kwam met kwaliteitsvollere én meer excus­es bin­nen de gegeven tijd. Die wer­den beo­ordeeld door een derde, buiten­staande groep op vlak van uniekheid en bruik­baarheid.

Fout in het systeem

Waarom lijkt het dan alsof we niets pro­duc­tiefs of cre­atiefs neerzetten na verveling? Som­mi­gen stellen dat dit te mak­en heeft met hoe we van­daag de dag verveling beleven. Zodra we ons verve­len, gri­jpen we naar onze tele­foons. Dit zorgt ervoor dat de cre­ative juices niet aan de slag kun­nen gaan en je de cre­atieve flow mis­loopt. Verveling kan dus je lev­en hin­deren, kan je men­tale gezond­heid beïn­vloe­den en zelfs je lev­ensverwacht­ing naar bene­den halen, maar het vormt ook een weg naar onze meest pro­duc­tieve karak­tertrekken, zoals de nieuws­gierigheid!

Het is wel oplet­ten geblazen voor de com­bi­natie tussen verveling en social dis­tanc­ing. De kans op depressies en angst­stoor­nissen is grot­er bij een gebrek aan soci­aal con­tact over een lan­gere peri­ode. 

Hou uzelf bezig!

Voor een heel jaar lang zat Scott Kel­ly, een voor­ma­lige NASA-astro­naut, op het inter­na­tionale ruimte­vaart­sta­tion vast. Dus op het vlak van iso­latie is hij een expert. In een recent artikel in de New York Times, gaf hij een aan­tal tips om deze tij­den van quar­an­taine sereen te over­leven. Welke?

Tip 1: Ga buiten! Wan­de­len blijkt heel veel posi­tieve effecten teweeg te bren­gen voor zow­el lichaam als geest. Zo hebben ook veel weten­schap­pers, waaron­der Nobel­pri­jswin­naar in de economie Daniel Kah­ne­man samen met zijn col­le­ga Tver­sky, net als de bek­ende wiskundi­ge Laplace, hun beste ideeën gekre­gen tij­dens een uit­stap­je. Dat een aha-erleb­nis op jou zit te wacht­en, is moeil­ijk met zek­er­heid te zeggen, maar dagelijks een lucht­je gaan schep­pen kan in elk geval geen kwaad. Vergeet wel niet om ander­halve meter afs­tand te houden.

Tip 2: Struc­tu­ur. Het is moeil­ijk om de dag te begin­nen en telkens weer met de vraag gecon­fron­teerd te wor­den wat je van­daag het best zou doen. Stel dus een strakke plan­ning op. Bepaal wan­neer je begint, hoe laat je eindigt en met welke vakken je je bezighoudt. Geef jezelf ook vri­je tijd! Plan leuke din­gen in: een babbelt­je met jouw beste vriend(in), of (zie Tip 1) een wan­del­ing in een bos. Probeer nieuwe pro­jecten aan te gaan: een grote puzzel om tegen het einde van de week in elka­ar te steken, of een boek dat je moét en zál uitlezen. Het cre­do is dus: bereik doel­stellin­gen.

Tip 3: Hou een dag­boek bij. Ped­a­gogen hebben kinderen aanger­aden om neer te schri­jven wat hun huis­dieren alle­maal hebben gedaan, om hen cog­ni­tief bezig te houden. Een dag mag er dan wel saai uitzien, probeer toch dagelijks iets bij te houden dat deze vol­gens jou toch nog bij­zon­der heeft gemaakt. Een flauwe mop van je broer, bijvoor­beeld. Er is alti­jd wel iets te vin­den.