Present – Stephan Vanfleteren

Er zijn zo van die arti­esten die sim­pel­weg geen intro­duc­tie meer nodig hebben. Stephan Van­fleteren, de Kor­trijkza­anse zwart-wit­fo­tograaf, veroverde met zijn intussen uit­puilende oeu­vre wereld­wi­jd harten. De wor­tels waaruit dat par­cours ontsp­root en waar­langs het vele malen opnieuw zou voortschri­j­den, ontkiem­den in ons eigen­ste Bel­gen­land­je. Die trots ont­ging ook het Foto­mu­se­um (FOMU) in Antwer­pen niet. Sinds enkele maan­den loopt er de allereer­ste, uit­ge­brei­de overzicht­sten­toon­stelling van Van­fleteren, getiteld ‘Present’, waar­voor het volledi­ge muse­um ingenomen werd.

Stephan Van­fleteren

Het was al een poos gele­den dat de rij bezoek­ers in het FOMU tot zo ver buiten reik­te, zelfs nog enkele maan­den na de offi­ciële open­ing. Van­fleteren is een graag geziene arti­est, wat met deze ten­toon­stelling des te meer blijkt. Niet onl­o­gisch, gezien de breedte van zijn oeu­vre, wat het toe­ganke­lijk­er maakt om zijn werk als afzon­der­lijk aspect van zijn car­rière te smak­en. Zijn begin­jaren kader­den voor­namelijk in de jour­nal­istieke branche, waar­voor hij meerdere malen met zijn analoge Rollei­flex of Pen­tax de wereld afreis­de naar (poli­tiek) ons­tu­imige gebieden. Die ons­tu­imigheid ken­merkt zijn beeld­ma­te­ri­aal rond die peri­ode dan ook per­fect; het zijn bewogen momenten, zow­el let­ter­lijk als figu­urlijk, die de maatschap­pij en de mensen die erin (over)leven in grove kor­rel vat­ten.

Soms lijkt het echter alsof het zwart-witte aspect zich ver­taalt in een soort illu­soir scherm tussen fotograaf en scène; alsof die his­torische beelden emo­tion­eel afs­tandelijk en op die manier ‘onbe­wogen’ weergegeven wor­den, meer dan bij kleuren­fo­tografie, waar de fotograaf er vaak mid­denin lijkt te staan. Die sobere fil­ter van zwart-wit­fo­tografie bespeelt Van­fleteren meester­lijk. Het is dan ook de com­bi­natie van enerz­i­jds de massieve geschiedenis­gruwel en anderz­i­jds de oorver­dovende stilte die de beelden lijken uit te stralen, die de kijk­er diep ontroert.

Die sobere fil­ter van zwart-wit­fo­tografie bespeelt Van­fleteren meester­lijk

Naar­mate de exposi­tie vordert, veran­dert de focus van bewogen­heid naar stil­staan en van men­sheid naar men­sz­i­jn. Van­fleteren zoekt zijn toe­nader­ing meer en meer tot de karak­ter­istieke portret­fo­tografie. Hierin bestri­jdt hij de ‘stilte-fil­ter’ op een bij­zon­der aan­gri­jpende manier: hij laat het indi­vidu, dat naar de achter­grond dreigt te verd­wi­j­nen, op de voor­grond tre­den door het in beeld te bren­gen – en dit met een bij­na ongeziene tech­nis­che pre­cisie. Zijn ode aan Bel­gië, zijn bak­er­mat, bestem­pelt hij met intussen befaamde portret­ten van vis­sers, de kust en stillevens in ste­den als Charleroi. De fotograaf ont­popt zich tot een fotografis­che allesheers­er – en terecht. De melan­cholie, alsook de scherpe con­trasten en spraak­mak­ende gezichts­groeven druipen van de beelden af en zor­gen voor een gevoel van intimiteit en ver­bon­den­heid met zijn werk. En vooral een gevoel van trots, na deze ten­toon­stelling. Van­fleteren is een arti­est om te koesteren, die met zijn oeu­vre onbe­twist­baar iconis­che beeldgeschiede­nis heeft geschreven.