Geile katten

‘Cats’ is een ver­film­ing van de gelijk­namige musi­cal van Andrew Lloyd Web­ber. De film vertelt het ver­haal van Vic­to­ria, een kat die door haar baas­jes wordt achterge­lat­en in de strat­en van Lon­den. Hier wordt ze echter al gauw ont­dekt door de Jel­li­cle Cats, een vrolijke sek­te. De ver­schil­lende kat­ten stellen zichzelf aan Vic­to­ria voor met lied­jes en dansnum­mers. En uitein­delijk wordt een van de kat­ten geof­ferd tij­dens een rit­ueel fes­ti­val.

Als je de plot niet hele­maal kan vol­gen is dat niet erg, want dat is ook een beet­je de bedoel­ing. De musi­cal bespaart zo veel mogelijk op inhoud om te kun­nen focussen op wat echt belan­grijk is: een episch muziek- en dansspek­takel en iets te sexy CGI-kat­ten. Over het laat­stge­noemde ontstond al vrij snel een con­tro­verse, aangezien de acteurs die noch mens noch kat te noe­men zijn door velen als ‘uncan­ny val­ley’ en ‘voer voor nacht­mer­ries’ beschreven wer­den. Wat echter min­der bespro­ken wordt, is hoe ‘Cats’ naad­loos aansluit bij de bredere antropo­morfe tra­di­tie.

De ambiguïteit van furries

In de lit­er­atu­ur is er een rijke tra­di­tie aan antropo­mor­fisme: het toeken­nen van menselijke eigen­schap­pen aan niet-mensen. Een mod­ern voor­beeld van deze trend is ‘Toy Sto­ry’, waarin aan speel­go­ed de vaardigheid wordt toegeschreven om te bewe­gen, met elka­ar te com­mu­niceren, kri­tisch na te denken en zelfs ver­liefd te wor­den op elka­ar. Min­stens even aan­wezig, maar veel min­der bespro­ken, is zoö­mor­fisme: het toeken­nen van dier­lijke eigen­schap­pen aan mensen. Zo is het bijvoor­beeld accu­rater om de Dis­ney­film ‘Robin Hood’ te omschri­jven als een zoö­mor­fistis­che film, aangezien per­son­ages hier menselijk zijn in ieder aspect behalve hun lichaam.

De grens tussen zoö­mor­fisme en antropo­mor­fisme is zeer dun, maar vaak erg belan­grijk. In ‘Cats’ is de grens tussen bei­de vaak veel te dun. Uit hun uiter­lijk, dat erg menselijk bli­jft, zou je al snel aflei­den dat we met een zoö­mor­fistisch ver­haal te mak­en hebben. Maar heel af en toe geven de kat­ten plots blijk van incon­sis­tent kat­tenge­drag. Net als je brein aan­vaard heeft dat het naar kat­achtige mensen zit te kijken, eten ze plots een stel muizen op of spu­gen ze een haar­bal uit.

Pratende honden en sexy konijnen

Een andere bron van onge­mak is de uit­ge­spro­ken zin­nen­prikke­lende onder­toon van de film. Veel van de kat­ten wor­den zeer expli­ci­et sexy afge­beeld door op een erg veron­trustende manier typ­isch kat­achtige ken­merken te com­bineren met menselijke ken­merken en sek­suele voorkeuren. Die sexy onder­toon wordt ver­vol­gens onge­makke­lijk veel benadrukt door een sek­suele span­ning te creëren tussen de kat­ten in de film.

Jam­mer genoeg werd er geen weten­schap­pelijk onder­zoek gevon­den dat kan verk­laren waarom mensen kat­ten op deze manier willen afbeelden (psy­cholo­gen, doe uw ding), maar het is opmerke­lijk dat deze sek­su­alis­er­ing cul­tureel gezien niet met alle dieren werkt. Waar we kat­ten en koni­j­nen al gauw afge­beeld zien als sexy per­son­ages, kun­nen we ons geen ‘Dogs’ of ‘Hors­es’ voorstellen met in de hoof­drol een sexy (iets te menselijke) hond. Ik hoop oprecht dat deze opmerk­ing geen enkele regis­seur op ideëen brengt.