Recensie: Joker

Een vergelijk­ing tussen ‘The Dark Knight’ en de nieuwe ‘Jok­er’ zou ons even ver lei­den als een vergelijk­ing met alle tien­tallen films over de Jok­er samen. Hoewel Joaquin Phoenix voor deze rol geen method act­ing heeft beoe­fend, wordt de acteur wel gezien als de geknipte per­soon voor deze rol. De man kan dansen, op een bij­zon­der bizarre manier lachen en vooral veel mensen aan het huilen bren­gen. 

Het mak­en van deze film leek voor veel mensen een daad van over­moed. Ten eerste zat­en de mak­ers met het prob­leem dat ‘Jok­er’, u raadt het al, de Jok­er moest portret­teren. Een onmo­gelijke opdracht. Zo zijn de meeste comic­fans strenger ten opzichte van de acteur die het waagt zijn make-up en pak aan te doen, dan de meeste katholieken zijn ten opzichte van een nieuwe paus. Zek­er na de heiligverk­lar­ing van Heath Ledgers Jok­er leek deze film gekken­werk. En natu­urlijk was na ‘Jus­tice League’, ‘Sui­cide Squad’, en ‘Bat­man vs Super­man’ het vertrouwen in DC nogal ver te zoeken.

Los van deze kwest­ie zat de film ook met een groot con­ceptueel prob­leem. De Jok­er heeft geen offi­ciële ori­gin sto­ry, zoals bijvoor­beeld ‘Spi­der-Man’ of ‘Bat­man’ . In tegen­stelling tot zo’n beet­je ieder ander per­son­age op de gek­leurde pagina’s van DC, was de Clown Prince of Gotham alti­jd een uit­zon­der­ing. Het per­son­age lijkt dan ook zo onre­al­is­tisch over the top, dat het leek alsof iedere verk­lar­ing voor zijn gedrag enkel het per­son­age teni­et kon doen. Een foute opvat­ting, zo bleek.

“Het karak­ter lijkt dan ook zo onre­al­is­tisch over the top.”

Op Jok­ers orig­ine, gro­ten­deels onbestaande, wordt soms echter geal­ludeerd in comics en films met raad­selt­jes en con­tra­dic­torische uit­sprak­en. Toch is er één terugk­erende zin, die de Jok­er zelf vaak als verk­lar­ing geeft voor zijn gedrag. All it takes is one bad day. Wat ‘Jok­er’ doet, is die zin nemen en com­pleet op zijn kop draaien. Arthur Fleck – u hoort het goed, hij heeft een naam – heeft last van een men­tale ziek­te waar­door hij in stressvolle sit­u­aties moet lachen. Zoals onder­tussen wel geweten is van Gotham, zijn de inwon­ers hier niet zacht voor mensen die niet in het cor­recte plaat­je passen. Hij wordt gepest, uit­gelachen en niet zelden in elka­ar ges­la­gen. Hij woont bij zijn moed­er, zijn vad­er is onbek­end. Na enkele uit de hand gelopen pest­par­ti­jen slaat hij aan het moor­den. Ondanks het feit dat de mensen die hij ver­mo­ordt vrij onsym­pa­thiek wor­den geportret­teerd, is het toch opmerke­lijk hoe snel deze moor­den hem vergeven kun­nen wor­den tij­dens het kijken naar de film.

Geen one bad day dus, maar een heel slecht lev­en. En als je al die din­gen ziet, wordt het ontzettend moeil­ijk om mensen ver­ant­wo­ordelijk te houden voor hun daden. De film wil zek­er niet dat je Arthur zijn moor­den vergeeft, maar anderz­i­jds wordt het wel heel duidelijk dat je hem niet ver­ant­wo­ordelijk kunt noe­men voor het leg­er aan fac­toren buiten zijn bereik, dat hem langza­am tot een breekpunt brengt. We vol­gen de afta­kel­ing van zijn geest, zijn al dan niet samen­hangend verleden en enkele duwt­jes in de rug uit zijn omgev­ing. Het sub­lieme aan de film is dat hij je iemand als de Jok­er doet begri­jpen. Samen met ongelooflijk sterk cin­e­matografisch werk, een sound­track die je op het pun­t­je van je stoel houdt en acteer­w­erk dat Jok­ers lach geloofwaardig kan mak­en, zeggen wij het nu al: Jok­er is een meester­w­erk.