IJkingstoetsen aan de UGent

Een met­ing die de pas afges­tudeerde jon­gere uit het mid­del­baar onder­wi­js naar de meest geschik­te studiericht­ing zou kun­nen oriën­teren. Op deze manier, door ‑al dan niet ged­won­gen- een spiegel voor te houden, zouden ijk­ingstoet­sen een ver­schei­den­heid aan studiegere­la­teerde prob­le­men kun­nen ver­helpen. Zoals het soms onvoor­bereid tot zelfs ‘kansloos’ starten aan een richt­ing en de hoge kosten die ver­bon­den zijn aan con­stant kwakke­lende eerste­jaars. Naast de mogelijk demo­tiv­erende bijw­erk­ing van deze testen, eve­nals de accu­raatheid ervan, rest voor velen de vraag of dit een effec­tieve oploss­ing is, of het eerder een kleine pleis­ter voor een bredere en diepere wonde is waarmee het hoger onder­wi­js gecon­fron­teerd wordt.

Een geïnformeerde keuze maken

Een ver­plichte niet-bindende ijk­ingstoets is reeds van toepass­ing voor de richtin­gen Burg­er­lijk Inge­nieur, Burgelijk Inge­nieur-Archi­tect en voor de Dier­ge­neeskunde, die hier­mee de jaar­lijkse sti­jging in het aan­tal stu­den­ten een halt wilden toeroepen. “Eigen­lijk was er voor stu­den­ten Dier­ge­neeskunde bijvoor­beeld maar een beperk­te plaats over om prak­tijk te doen”, duidt Lot Fonteyne, opricht­ster van de SIMON-test, “Als je met der­tig rond een paard staat, is dat immers niet meer zo veilig.” Vol­gens De Stan­daard onder­vond sinds het instellen van deze ver­plichte ijk­ingstoets in 2019 het aan­tal inschri­jvin­gen bin­nen de dier­ge­neeskunde een forse dal­ing. Vorig jaar werd er daar­naast ook een gebruik­er­son­der­zoek uit­gevo­erd, waaraan 40% van de mensen die een ijk­ingstoets had­den afgelegd deel­nam. Uit dit onder­zoek bleek dat velen actief omgin­gen met het resul­taat: cur­sussen uit het secundair onder­wi­js wer­den vaak nog eens bovenge­haald en ook meer groepssessies wer­den gevol­gd. Vooraleer de inschri­jvin­gen zijn afges­loten kun­nen we echter nog geen defin­i­tieve con­clusies trekken.

“Je wil studiekiez­ers alle mogelijke tools geven om een geïn­formeerde keuze te mak­en” – Lot Fonteyne

In onze enquête velde 62% van de ondervraag­den een posi­tief oordeel over een ver­plichte niet-bindende ijk­ingstoets. “Zek­er rel­e­vant”, beves­tigt een respon­dent. “Momenteel stromen veel te veel onvoor­berei­de stu­den­ten door naar het hoger onder­wi­js. Zek­er als we kijken naar de slaag­ci­jfers in een eerste jaar dient dit grondig aangepakt te wor­den. Een ijk­ingstoets kan alleen maar helpen om meer stu­den­ten in de juiste richt­ing te kri­j­gen. Ik vind het geen slecht idee om een stu­dent zo inzicht te geven in de moeil­ijkhei­ds­graad”, vult een andere aan, “Als het niet zo goed was, kan de stu­dent enkel maar weten dat hij/zij zich er meer zal moeten voor inzetten.” En indi­en het resul­taat zou tegen­vallen, wordt plan B miss­chien in een ander per­spec­tief geplaatst.

Ook Lot Fonteyne erkent het nut van deze maa­trege­len, “Als die proeven echt gevalideerd zijn en ze een goed advies gener­eren, dan vind ik dat geen slecht idee, want je wil studiekiez­ers alle mogelijke tools geven om een geïn­formeerde keuze te mak­en. Voor mij is het per­spec­tief van de eindge­bruik­er het belan­grijk­ste. Over hoe zo’n test echter in z’n werk zal gaan,” nuanceert Fonteyne, “bestaat nog onzek­er­heid. De bestaande ijk­ingstoet­sen zijn voor­namelijk opgesteld voor STEM-gere­la­teerde oplei­din­gen. Dan spreken we over de fac­ul­teit­en zoals Weten­schap­pen, Bio-inge­nieur­sweten­schap­pen, de meer exacte weten­schap­pen. Vorig jaar is er wel de vraag gekomen van de min­is­ter of er ook ijk­ingstoet­sen ontwikkeld kun­nen wor­den voor niet-STEM-oplei­din­gen. Als je spreekt over ijk­ingstoet­sen voor deze oplei­din­gen, dan is er nog een lange weg te gaan.”

De Gentse Stu­den­ten­raad (GSR) heeft geen tege­nad­vies uit­ge­spro­ken, maar wil erover wak­en dat ijk­ingstoet­sen bove­nal een informerende rol vervullen: “IJk­ingstoet­sen moeten testen hoe goed je voorken­nis is”, zegt Nathan Stey­naert, bestu­ur­der onder­wi­js bij de GSR, “en hoe je je beter kan voor­berei­den vooraleer je aan jouw richt­ing begint. Het zou niet mogen beteke­nen dat als je faalt op jouw toe­lat­ing­sproef, je beter niet de richt­ing gaat doen; het zou eerder beteke­nen dat je je ken­nis best nog wat bij moet schaven. De stu­dent moet instru­menten aan­gereikt kri­j­gen zoals het mon­i­toraat, zodat zij ook doorheen het jaar geholpen kan wor­den.”

IJkingstoetsen niet als eindpunt

Men kan natu­urlijk nooit per­fecte testen opmak­en: alti­jd zullen er mensen zijn die onterecht een negatief advies kri­j­gen. Zo beschreven enke­len hoe de SIMON-test hen ver­keerd had ingeschat: “Het resul­taat was niet echt wat ik verwacht had,” getu­igde een respon­dent. “Ik had een vrij lage slaagkans, maar des­on­danks heb ik mijn eerste twee jaren uni­ver­siteit zeer goed door­lopen.”

“IJk­ingstoet­sen moeten testen hoe goed je voorken­nis is”

Voor velen wekt dit de bekom­mer­nis op dat dit toekom­stige stu­den­ten een ver­keerd beeld zou geven over hun eigen ver­mo­gens. “Als ik op mijn acht­tiende zo een test had moeten afleggen, had die met grote waarschi­jn­lijkheid mij een negatief advies gegeven – zoals vele van mijn leerkracht­en mid­del­baar onder­wi­js bij mijn afs­tud­eren”, schreef iemand. “Hier­door zou ik ont­moedigd geweest zijn en zelfs nooit begonnen zijn aan een weten­schap­pelijke richt­ing. Wat nu, der­tien jaar lat­er, de beste besliss­ing blijkt.” Emma Moer­man, ook bestu­ur­der onder­wi­js bin­nen de GSR, maakt zich eve­neens zor­gen over deze neven­ef­fecten: “Er zullen alti­jd stu­den­ten zijn die er dan zullen voor kiezen om níét de richt­ing te nemen, of gewoon gede­mo­tiveerd aan de richt­ing zullen begin­nen, wat nooit een goed teken is natu­urlijk.” “Het wordt een beet­je een self­ful­fill­ing prophe­cy;” vult Stey­naert aan, “dat je sowieso zal falen als je faalt op de ijk­ingstoets.”

Dat het weliswaar gaat over belan­grijke din­gen, beves­tigt Fonteyne: “Het gaat over studiekeuzes. We kop­pe­len daar nu ook een gebruik­er­son­der­zoek aan, zow­el bij SIMON als bij de ijk­ingstoet­sen, om te kijken wat zo’n feed­back met iemand doet. Zijn er dan bepaalde groepen die zich min­der zullen inschri­jven? Dat wil je immers niet; je wil geen bias in je resul­tat­en. Dat zijn zak­en die je best bek­ijkt vooraleer je een advies geeft aan de stu­den­ten in spe. We moeten daar voorzichtig mee omsprin­gen.”