Geschiedenis van de Erotiek

Prehistorische Primals

De goest­ing bestaat sinds mensen­heuge­nis, en zo ook de zin om haar af te beelden. Wie heeft nog niet van de oer­oude venus­beeld­jes geho­ord, waar ronde, prim­i­tieve vor­men de vrucht­baarheid voorstellen? Net zoals de toi­let­deuren nu, wer­den ook de wan­den van de grot beklad met moois, en soms wel eens wat pikants. Veel beelden bli­jven er natu­urlijk niet over. Of dat aan de ver­ganke­lijkheid ligt, of aan de geil­heid van de oer­mens, is moeil­ijk te zeggen. Het is heel goed mogelijk dat zij puur instinc­tief elka­ar bespron­gen, en dat zo leuk von­den dat ze het liev­er gewoon deden in plaats van er pren­t­jes van te mak­en. Heet. Men zegt wel eens dat de mens toen tijd genoeg had: enkele uurt­jes jagen en vrucht­en verza­me­len, eten, en de rest van de tijd lekker vri­jen. Je kan je haast afvra­gen of we er wel op vooruit gegaan zijn met al die beschav­ing.

Geile Grieken

We sprin­gen op ons gemak­je over de vroege land­bouw­ers heen – na ons dromerig hoofd even over de tussendoort­jes in hun velden te lat­en dwalen – naar de oud-Griekse tijd. Ze zijn zo bek­end om hun capri­olen dat ‘op z’n Grieks’ zelfs een uit­drukking is voor een spec­i­fieke vorm van wellust. Hun type­r­ende naak­te beelden zijn al een mooi voor­beeld, maar ze maak­ten ook toen al meer expli­ci­ete afbeeldin­gen. Het meeste man­nelijk naakt zou trouwens met erec­tie afge­beeld zijn, die dan lat­er door een preutse kerk werd afge­houwen en – zek­er in het geval van de door het Vat­i­caan verza­melde werken – van een vij­gen­blad­je voorzien. Et voilà: de oor­sprong van het arche­typ­is­che beeld van Adam en Eva.

Sym­posia waren rit­uele feesten waar­bij het ero­tis­che ver­w­even was in de spir­ituele sym­bol­iek. Men zocht verbind­ing met de goden en elka­ar. Naak­te of half­naak­te jon­gens schonken de met water gemengde wijn uit en gelief­den kropen gezel­lig bij elka­ar. Op de afbeeld­ing zie je een ver­sierde Kylix, een drinkschaal, waarop je wellustige man­nelijke fig­uren hun ding ziet doen. Zo’n sym­po­sion was in principe enkel voor man­nen toe­ganke­lijk en werd in een woon­huis in het man­nen­vertrek gehouden. Dionysia waren een gelijkaardig rit­ueel met vooral vrouwen. Vol­gelin­gen trokken zich dagen- en nacht­en­lang terug in de bergen om zich te plet­ter te drinken en extatisch te dansen van dronken­schap. Ongetwi­jfeld werd er ook wat meer dan dat uit­ge­spookt daar, de sloe­bers. Dat doet trouwens erg denken aan de zomer­fes­ti­vals, zek­er de meer alter­natieve daaron­der. Of er ook bisek­suele en meer gemengde orgieën wer­den gehouden in die tijd, daarover wer­den geen bron­nen gevon­den, maar het zou zek­er niet ver­bazen.

Middeleeuwse Moralisten

In de mid­deleeuwen vierde de preutse moraal hoogtij. Alles wat ook maar een beet­je geil­spel­lend was, werd vol over­tuig­ing geme­den, of zelfs uitge­dreven als ware het een ziek­te. Dat zo een seks-negatieve houd­ing geen enkele zin heeft, blijkt uit de vele ver­do­ken manieren waarop de geile mid­deleeuw­ers tóch hun sek­su­aliteit wis­ten te beleven. In de lit­er­atu­ur weer­spiegelt zich dat in de Decamerone van Boc­cac­cio en The Can­ter­bury Tales van Chaucer – bij de Let­teren­stu­dent al zek­er bek­end – en in vun­zige tav­er­nelied­jes en prikke­lende poëzie. De mid­deleeuwen lijken getu­ige te zijn geweest van een aan­vanke­lijk ges­loten moraal die steeds verder opengewrikt werd door de probeersels van stout­moedi­ge vuilaards en liefheb­bers, die het miss­chien vaak net span­nend von­den dat het eigen­lijk niet mocht. In de kun­st zie je ook dat span­ningsveld.

Doorheen de strengchris­telijke tijd in Europa wer­den prachtige alle­gorieën geschilderd, waarin diverse chris­telijke thema’s niet alti­jd even gek­leed wer­den afge­beeld. Denk aan de kri­oe­lende naak­te lijven voor het hete vuur in de hel. Dat beeld danken we aan dit soort alle­gorische schilderkun­st. Men vond het toen maar vies, maar sinds­di­en hoor je weleens iemand zeggen dat het feestje in de hel er leuk­er en smake­lijk­er uitzi­et dan de rijst­pap met gouden lep­elt­jes die de hemel belooft vol­gens de chris­telijke ver­haal­tra­di­tie.

De Europese mid­deleeuw­ers geloof­den in sek­suele demo­nen, de laag­ste helpers van de duiv­el. Er was een man­nelijke en vrouwelijke ver­sie: respec­tievelijk de incubus en de suc­cubus. Die sliepen ’s nachts stiekem met slapende mensen. Opval­lend is dat het arche­type van de suc­cubus vol­gens hen Lilith was. Lilith is in de joods-chris­telijke mytholo­gie immers de eerste vrouw van Adam, die net als hem uit stof gemaakt was, eerder dan uit zijn rib zoals Eva. “Lilith wilde zich niet onder­w­er­pen aan Adam en eiste, ook in sek­sueel opzicht, gelijke recht­en. Zij wilde – ook let­ter­lijk – niet de onderliggende par­tij zijn en weigerde res­olu­ut de mis­sion­ar­ishoud­ing” (Jan Geer­inck, zie leestip). Als de Kerk je stout noemt, ben je dan meestal niet gewoon sterk en onafhanke­lijk? Mei­den aan de macht!