UwGender

We sprak­en prof. Guy T’Sjoen, een van de boeg­beelden van de cam­pagne, en Heleen Dewitte, een van de trekkers en lid van de Jonge Acad­e­mie.

De basis van de basis: Gender M/V/X?

Gen­der is een begrip dat enorm veel diver­siteit omvat. We ken­nen de klassieke opdel­ing alle­maal, namelijk de opdel­ing in ‘man’ en ‘vrouw’. Onder­tussen weten we dat er een meer divers en ruimer spec­trum bestaat. In de cam­pagne willen ze ook de X‑groep in reken­ing bren­gen. Hier gaat het om de mensen die zich niet 100% een­z­i­jdig als man of vrouw iden­ti­fi­ceren. We weten uit onder­zoek dat de ‘M’ uit het gen­der­spec­trum samen­gaat met meer kansen op uni­ver­si­tair niveau en dat je als vrouw over het alge­meen min­der kansen hebt of neemt. Over de mensen die zich iden­ti­fi­ceren met ‘X’ is weinig geweten. Dit komt omdat dit over een eerder klein per­cent­age gaat van de totale bevolk­ing (1–5%) en onder­zoek deze groep lang ver­geten is.

Genderongelijkheid aan de UGent

Hét grote prob­leem aan de Vlaamse uni­ver­siteit­en, en dus ook UGent, is het ver­schil tussen man­nen en vrouwen op vlak van hun acad­emis­che car­rière. Er is vast­gesteld dat ongeveer even­veel man­nen als vrouwen het doc­tor­aat behalen, maar eens je enkele jaren verder kijkt, zijn er maar 26% van de pro­fes­soren vrouwen. Een van de oorza­k­en van deze prob­lematiek is de zoge­naamde implic­it bias. Deze term ver­wi­jst in essen­tie naar onbe­wuste vooro­orde­len waar­bij zow­el man­nen als vrouwen stereotiep denken en klassieke rol­pa­tro­nen toeschri­jven aan ges­lacht. De implic­it bias speelt bijvoor­beeld op bij de per­soon die iemand moet aan­wer­ven voor een bepaalde func­tie. Maar dit fenomeen speelt even­goed bij bijvoor­beeld de vrouw die ver­mi­jdt te sol­liciteren voor een job waar­bij ze iemand zoeken met lei­der­schap­skwaliteit­en. Zo kop­pelt men, soms onbe­wust, de eigen­schap ‘lei­der­schap’ aan man­nen, ter­wi­jl dit niet zozeer overeenkomt met de werke­lijkheid. Met deze cam­pagne willen ze eerst en vooral mensen bewust mak­en van o.a. het bestaan van die implic­it bias. Door dat bewustz­i­jn te ver­w­er­ven, gaan mensen besef­fen dat dergelijke psy­chol­o­gis­che processen aan­wezig zijn en kun­nen ze er effec­tief reken­ing mee gaan houden.

C’est quoi l’agenda?

De cam­pagne van de Jonge Acad­e­mie wil voor­namelijk meer bewustz­i­jn rond gen­der bew­erk­stel­li­gen en het the­ma wat aan­weziger op de agen­da plaat­sen. Het gaat natu­urlijk veel bred­er dan enkel gen­der. Naast bewust­mak­ing van de gen­deron­gelijkheid wil de cam­pagne ook aan­to­nen dat diver­siteit op vele vlakken net heel posi­tief kan zijn. Het is ver­rijk­end om met mensen met ver­schil­lende achter­gron­den, sek­suele voorkeuren en etnis­che orig­ines te werken in plaats van met alle­maal gelijkaardi­ge types. De cam­pagne wil eigen­lijk een cul­tu­urveran­der­ing teweeg­bren­gen, ook bij de mensen die vaca­tures moeten uitschri­jven of sol­lic­i­taties afne­men. De vereiste eigen­schap­pen in vaca­tures beant­wo­or­den nog steeds te veel aan het stereo­type van man-/vrouw-rol­pa­tro­nen. Als lei­der­schap een vereiste is dan wordt nog steeds te vaak de man vooropgesteld en bij ‘hard­w­erk­end’ of ’team­spel­er’ wordt eerder aan de vrouw gedacht. Daar­naast is er het frap­pante voor­beeld van stu­den­ten die het les­geven van een prof moesten eval­ueren. Begelei­ders van het exper­i­ment zorgden ervoor dat de prof zow­el als man en als vrouw kon geper­cip­ieerd wor­den. De stu­den­ten die een man­nelijke les­gev­er dacht­en te zien gaven hogere eval­u­ati­escores dan de stu­den­ten die in de les­gev­er een vrouw per­cip­ieer­den. Dit toont aan dat we drin­gend moeten inzetten op die bewust­word­ing van de implic­it bias rond gen­der.

Enerz­i­jds bestaat de cam­pagne in de prak­tijk uit een reeks posters met tien ver­schil­lende boeg­beelden afkom­stig van vijf Vlaamse uni­ver­siteit­en. De twee pro­fes­soren van de UGent op de posters zijn prof. Philippe Smet en prof. Guy T’Sjoen. De tien boeg­beelden zijn er met ervar­ing rond het the­ma uit eigen ondervin­d­ing of vanu­it onder­zoekscon­text. Anderz­i­jds is er de web­site waarop er heel wat heldere en grondi­ge infor­matie wordt aan­gereikt. Je vin­dt er onder andere meer uit­leg over die implic­it bias terug en nog wat andere tools en film­p­jes over gen­der en gen­deron­gelijkheid. Daar­naast zit de Jonge Acad­e­mie samen met de Vlaamse Interuni­ver­si­taire Raad in een werk­groep om een gen­der­ac­tieplan van vijf jaar gele­den te her­w­erken en aan te passen.

Je kan ook nog de vraag stellen of gen­derquo­ta een rol spe­len in de cam­pagne. Quo­ta zijn soms een hulp­mid­del om die doel­stellin­gen te realis­eren, maar hebben tegelijk ook heel wat nade­len. Met quo­ta te installeren dis­crim­i­neer je automa­tisch een andere groep. Boven­di­en is gen­der niet het enige vlak waar je ongelijkheid terugvin­dt. Ook je etnis­che achter­grond, sek­suele voorkeur, leefti­jd, lichamelijke beperk­ing… spe­len mee, en je kan niet alles in quo­ta gieten.

Nog altijd in academische context: een schande!

De realiteit zie je weer­spiegeld in onze uni­ver­si­taire con­text. Indi­en een onder­zoek­er een kinder­wens heeft, merk je dat zij een aan­tal stap­pen min­der kan zetten in hun car­rière omwille van de tijd gespendeerd aan gezinsvorm­ing en ‑ontwik­kel­ing. Het zorgt soms voor prob­le­men als je twee even­waardi­ge kan­di­dat­en voor een posi­tie naast elka­ar ziet en dan merkt dat de vrouw of man met een gezin die een paar kansen heeft lat­en vallen door die andere pri­or­iteit­en in zijn of haar per­soon­lijk lev­en. Al is er veran­der­ing merk­baar, is het in Vlaan­deren toch nog steeds vooral de vrouw die een stap­je achteruit zet in de car­riere als de kind­jes komen, daar waar een man dat min­der snel zal doen. “Ik kri­jg als dien­sthoofd van de afdel­ing endocrinolo­gie van het UZ Gent nu en dan assis­ten­ten over de vlo­er die me eerder angstig meede­len dat ze zwanger zijn, net alsof ze iets ver­keerd hebben gedaan,” aldus T’Sjoen. Hij zorgt ervoor dat hij op voor­hand incal­culeert dat deze jonge vrouwen op een bepaald moment tij­dens hun oplei­d­ing de nodi­ge pauze kun­nen nemen om een kind op de wereld te zetten. Het zorgt natu­urlijk wel voor wat uitdagin­gen omtrent plan­nin­gen op onder­zoeks- en klin­isch vlak als je daar op voor­hand geen reken­ing mee houdt. Het is ook de bedoel­ing de verwacht­ing van con­tinu hard werken in de acad­emis­che wereld en de com­plexe com­bi­natie met het uit­bouwen van een gezinsleven onder de aan­dacht te bren­gen. Dit is rel­e­vant voor vrouwen én man­nen. Want inder­daad, som­mige man­nen zullen deze cam­pagne mogelijks maar niets vin­den, maar ze ver­geten hier­bij dat hun gezond­heid gemid­deld gezien min­der goed is dan van de vrouwelijke collega’s; met meer psy­chol­o­gis­che prob­le­men, depressies, alco­holmis­bruik en hart-en-vaatziek­ten.