Al dertig jaar protest tegen zilvermijn

‘Imiter Met­al­lur­gic’, de groot­ste zil­ver­mi­jn in Afri­ka, zorgt al decen­ni­alang voor heel wat ellende in de regio ten oost­en van de Marokkaanse stad Mar­rakech. Smelt­wa­ter dat van de bergen naar bene­den stroomt en vroeger de lokale Amazigh-bevolk­ing bevoor­raadde, wordt nu voor­namelijk gebruikt voor de mijn­bouw.

Hay ho, silver!

De mijn ver­bruikt dagelijks zo’n twaalf keer meer water dan de bewon­ers van Imider (Imiter is de naam van het bedri­jf, Imider die van de regio). Dat zorgt er niet alleen voor dat de lokale bevolk­ing wordt gecon­fron­teerd met een waterteko­rt, maar ook met vervuild water en vervuilde gron­den, wat dan weer tot grote gevol­gen lei­dt voor de land­bouw en huishoudens. Het is een kwest­ie die sterk doet denken aan de impact van de Dako­ta Access Pipeline op de inwon­ers van het Stand­ing Rock-reser­vaat in de Verenigde Stat­en.

Ter­wi­jl de zil­ver­mi­jn toen al dagelijks voor moeil­ijkhe­den zorgde, vond eind 2016, zo’n driehon­derd kilo­me­ter verderop, de kli­maat­con­fer­en­tie van de Verenigde Naties plaats. Daar wou het Marokkaanse koninkrijk iro­nisch genoeg haar ima­go op vlak van duurzame ontwik­kel­ing een boost geven. Naast de impact op het milieu, ver­moe­den de bewon­ers dat de mijn­bouw ook de oorza­ak is van andere gezond­hei­d­sprob­le­men, en zijn er ook sociale span­nin­gen door­dat lokale inwon­ers amper tew­erkgesteld wor­den in de mijn. Hoewel de regio op vlak van grond­stof­fen duidelijk erg rijk is, dra­gen de inwon­ers hier vooral negatieve gevol­gen van.

Historische sit-in

Tij­dens de protesten in 1986 wer­den al enkele opstandelin­gen gevan­gen genomen. In 1996 werd een eerste sit-in geor­gan­iseerd, waar­bij bewon­ers van Imider ander­halve maand lang een toe­gangsweg naar de mijn wis­ten te blokkeren. Die gebeurte­nis gaf de beweg­ing de naam ‘Move­ment on the Road ‘96’. In 2011 ging de bevolk­ing opnieuw over tot actie: deels geïn­spireerd door de Ara­bis­che Lente draaide de bevolk­ing van Imider let­ter­lijk de kraan dicht voor ‘Imiter Met­al­lur­gic’. De jeugd nam het heft in han­den, maar al snel sloot ook de rest van de bevolk­ing zich aan. De water­lei­d­ing op Mont Alban wordt tot op heden con­tinu bewaakt door de bewon­ers. De protes­tac­tie is intussen uitge­draaid tot de lang­ste sit-in in Marokko.

Mijn­bouwbedri­jf ‘Imiter Met­al­lur­gic’ maakt deel uit van Man­agem, een onderne­m­ing waar­van de Marokkaanse konin­klijke fam­i­lie de groot­ste aan­deel­houd­er is. Met de sit-in hopen de bewon­ers druk te kun­nen zetten op de over­heid. Op die manier hopen ze het buiten­sporige water­ver­bruik en de vervuil­ing een halt toe te roepen. Daar­naast willen ze ook dat de over­heid aan de slag gaat om werkgele­gen­heid te ver­hogen en sociale voorzienin­gen voor de lokale bevolk­ing uit te bouwen. Er wer­den onder­han­delin­gen opges­tart met de provin­cie en met het mijn­bouwbedri­jf, maar intussen zijn die weer opgeschort. Hoewel er de laat­ste jaren al een der­tig­tal per­so­n­en poli­tiek gevan­gen wer­den genomen, wor­den mensen die hun ste­un betu­igen door tijdelijk in het protestkamp te verbli­jven door­gaans niet zwaar aangepakt. Zo zouden de Marokkaanse autoriteit­en willen ver­mi­j­den dat de kwest­ie buiten­landse aan­dacht kri­jgt. 

De vak­groep Con­flict en Ontwik­kel­ing van de fac­ul­teit Poli­tieke en Sociale Weten­schap­pen organ­iseert jaar­lijks een veld­w­erkreis met de stu­den­ten uit de Man­a­Ma-oplei­d­ing Con­flict en Ontwik­kel­ing. Mede­begelei­der pro­fes­sor Koen­raad Bogaert bestudeert het con­flict al jaren, en op de plan­ning van de reis rond ongelijke ontwik­kel­ing stond ook een driedaags bezoek aan het protestkamp op de berg. Dit bezoek ver­liep echter niet zoals gehoopt. 

Kom van die berg af!

Nadat alle papieren in orde waren gebracht, trokken vijf­tien stu­den­ten van de UGent met even veel col­le­ga-stu­den­ten van de Marokkaanse Mohammed V‑Universiteit richt­ing Mont Alban. Enkele minuten na aankomst vol­gde er echter al tele­foon van de lokale autoriteit­en. Als de groep niet bin­nen het uur van de berg af kwam, zouden de Bel­gis­che stu­den­ten meteen het land wor­den uit­gezet. Zow­el de Marokkaanse als de Bel­gis­che stu­den­ten ver­li­eten teleurgesteld het protestkamp.

De Gentse stu­den­ten had­den hoog­stens een diplo­matiek rel­let­je te vrezen, maar de Marokkaanse stu­den­ten van de Mohammed V‑Universiteit vrees­den naar eigen zeggen erg­ere gevol­gen: als er een pro­ce­dure opges­tart zou wor­den, zouden er nog een lange tijd gevol­gen kun­nen zijn. Niet enkel voor hen, maar miss­chien ook voor fam­i­liele­den die bijvoor­beeld voor de over­heid werken.

Toen de groep de berg had ver­lat­en, leek het prob­leem opgelost. De autoriteit­en waren vrien­delijk en wen­sten iedereen nog een aan­ge­name – weliswaar uit­slui­tend toeris­tis­che – reis toe. Tij­dens de laat­ste dagen wer­den alle stu­den­ten op straat naar eigen zeggen in de gat­en gehouden, en moest ook de buschauf­feur ver­plicht de locatie van de groep doorgeven.