Wetenschapskort

So you think you can judge

Hoe vak­er we oorde­len over iets, hoe min­der kri­tisch we dat doen. Zo luidt de con­clusie van Amerikaanse onder­zoek­ers van de uni­ver­siteit van Vir­ginia. Ze vergeleken de quo­terin­gen van drie juryle­den uit twintig seizoe­nen ‘Danc­ing with the Stars’. Die wer­den steeds loven­der, hoewel de kwaliteit van de dansers niet steeg. De rou­tine is de schuldige: hoe meer we recenseren, hoe beter we erin wor­den. Onbe­wust schri­jven we een een­voudi­ge beo­ordel­ing ver­vol­gens toe aan een hogere kwaliteit. Omge­keerd resul­teert een moeil­ijk eval­u­atiepro­ces vak­er in een buis. Hoewel het waargenomen effect relatief klein is, kan het geen kwaad om het zekere voor het onzekere te nemen. Als het even kan, stel je je pre­sen­taties het best uit naar het einde van het acad­e­mie­jaar. Met enig geluk heeft de prof het beo­orde­len tegen dan zo goed in de vingers dat hij je er door laat.

Moordlustige gans

In de wereld van de pale­on­tolo­gie moet je steeds op je tellen let­ten. Er cir­culeren een hele hoop nepskelet­ten op de zwarte markt die het resul­taat zijn van cre­atief knip- en plak­w­erk. Chimaera’s wor­den die in de vak­taal genoemd, naar de mythol­o­gis­che kruis­ing tussen leeuw, geit en slang. Ook de Hal­szkara­p­tor escuil­liei werd lang beschouwd als een chi­maera, en een ama­teuris­tis­che nog wel. Het dier in kwest­ie wordt gead­ver­teerd als dinosaurus, maar ziet eruit als een gans met vin­nen, een staart en mess­cherpe klauwen. Ital­i­aanse pale­on­tolo­gen toon­den recent echter aan dat het skelet authen­tiek is. Dat deden ze op basis van syn­chotro­n­is­che rönt­gen-micro­to­mo­grafie – een erg lange term, dus de bevin­din­gen lijken vrij betrouw­baar. De vreemde dino zou een car­nivoor zijn geweest die zow­el in het water als op het land uit de voeten kon.

Pale blue dot

Weinig ruimteson­des spreken zo tot de ver­beeld­ing als Voy­ager 1. De reiziger werd in 1977 samen met zijn broert­je Voy­ager 2 op een ‘Grand Tour’ langs de buiten­ste plan­eten van het zonnes­telsel ges­tu­urd. In 1990 nam de ruimtesonde de ver­ste foto van de aarde ooit. Het fam­i­lieportret, waarop onze blauwe bol samen met zes andere plan­eten van het zonnes­telsel verbleekt ten opzichte van de alle­sop­slor­pende leegte, werd op slag wereld­beroemd. Helaas, er zijn kapers op de kust: NASA heeft plan­nen om hun nieuwe won­derkind New Hori­zons het record te lat­en breken. Het over­moedi­ge jonkie – het heeft 9/11 niet eens meege­maakt – zal begin 2019 kiek­jes van de aarde mak­en die nog 50 miljoen kilo­me­ter verder weg zijn dan die van Voy­ager 1. Als alles ten­min­ste goed gaat, want foto’s nemen in de ruimte is aartsmoeil­ijk: iets te veel naar de zon gekeerd, en de cam­era gaat stuk.