“Hoe minder publicaties, hoe beter?”

Sti­jn Baert

In Scham­per 586 werd per UGent-fac­ul­teit het aan­tal pro­fes­soren geturfd met 400 weten­schap­pelijke pub­li­caties of meer. Om deze pro­duc­tieve collega’s, die hun fac­ul­teit en onze uni­ver­siteit veel mid­de­len oplev­eren, nadi­en in de bloemet­jes te zetten, zou je denken. Maar dat gebeurde niet. Sterk­er nog: ze wer­den weggezet als een ema­natie van te veel stress en com­peti­tie onder de pro­fes­soren.

Ik zie dit anders. Collega’s die zich onder­schei­den mak­en mij fier. Ook – en zek­er – wan­neer dat onder­schei­den zich uit in (toon­aangevende) weten­schap­pelijke pub­li­caties. Ik geloof immers dat (veel) pub­liceren bove­nal te mak­en heeft met cre­ativiteit en hard werken, wat respect en geen afkeur­ing ver­di­ent.

“Tegen­over het zweet van de belast­ing­be­taler mag wel wat zweet van de prof staan”

Boven­di­en wordt weten­schap­pelijk onder­zoek gro­ten­deels gefi­nancierd met belast­inggeld. Dat belast­inggeld moet zo goed mogelijk besteed wor­den en dus zoveel mogelijk rel­e­vante ken­nis oplev­eren. Tegen­over het zweet van de belast­ing­be­taler mag wel wat zweet van de prof staan. En collega’s die zich daar­bij onder­schei­den, mogen wat mij betre­ft beloond wor­den met extra mid­de­len of snellere pro­moties.

Ik vind het ook absolu­ut geen goed idee om ons huidi­ge out­putge­dreven allo­catiemod­el in te ruilen tegen een vaste financier­ing voor vak- en/of onder­zoeks­groepen, waar som­mi­gen nu voor pleit­en. Mid­de­len moeten ingezet wor­den daar waar ze het pro­duc­tief­st – in brede zin – zijn.

Het principe is op het niveau van de indi­vidu­ele prof en het groep­sniveau het­zelfde: men moet geprikkeld wor­den om hard en goed te werken. Anders wordt men lui. Als econ­o­mis­ten spreken we van ‘incen­tives’. De huidi­ge func­tionele loop­baan van pro­fes­soren, met objec­tieve bevorder­ingscri­te­ria, kent zek­er gebreken, maar is eerlijk­er en stim­uleren­der dan de vroegere ‘gecon­tin­gen­teerde bevorderin­gen’ waar­bij collega’s moesten stri­j­den voor een eindig aan­tal bevorder­ingsplaat­sen, op basis van een oordeel van bevorder­ingscom­missies die, naar som­mi­gen zeggen, niet alti­jd dezelfde cri­te­ria vol­gden, en zichzelf als maat van excel­len­tie zagen. En wie de resul­tat­en van te weinig prikkels op groep­sniveau wil zien, moet de onder­zoeksper­for­mantie van onze UGent voor en na de door­tocht van prorec­tor Andreas De Leen­heer, die een serieus belonings­beleid voor onder­zoek invo­erde, maar eens vergelijken.

Dat betekent vanzelf­sprek­end niet dat de huidi­ge bevorder­ings- en allo­catiemod­ellen niet recht­vaardi­ger of effi­ciën­ter kun­nen. Ten eerste moeten we ervoor zor­gen dat pub­li­caties in domeinen waarin het moeil­ijk is om te pub­liceren, meer gewicht hebben. Explo­ratief onder­zoek onder lei­d­ing van col­le­ga Fred­dy Heylen sug­gereert dat de kans op aan­vaard­ing voor pub­li­catie in bepaalde exact-weten­schap­pelijke gebieden ongeveer vijf keer hoger is dan die in bepaalde mensweten­schap­pelijke gebieden, in vergelijk­bare tijd­schriften. Boven­di­en zijn de door­loop­snel­heid en het aan­tal auteurs per pub­li­catie in die eerste gebieden veel hoger. Ten tweede dienen pub­li­caties gewogen te wor­den naar weten­schap­pelijke impact: in de Fac­ul­teit Economie en Bedri­jf­skunde hanteren we nu al een weg­ings­fac­tor gaande van 1 tot 20 naarge­lang de Arti­cle Influ­ence Score van tijd­schriften. Ten slotte ben ik er voor­stander van om ook maatschap­pelijke impact, i.e. de mate waarin stud­ies doorstromen naar de indus­trie of het beleid en zodoende naar de belast­ing­be­taler, sterk­er mee in reken­ing te nemen. Opnieuw vanu­it het­zelfde principe: als we zeggen dat we iets belan­grijk vin­den, dan moeten we collega’s prikke­len om er ook echt voor te gaan.