Študentske protesty

Twee scholieren van 16 en 17 jaar mobiliseer­den in april dit jaar tien­duizen­den mensen via Face­book. De strat­en van Bratisla­va vulden zich met betogers die de cor­rup­tie van de over­heid niet langer pik­ten. De pre­cieze aan­lei­d­ing van de protesten was een bericht­gev­ing over 260.000 euro over­hei­ds­geld dat de eerste min­is­ter Robert Fico in zijn eigen zakken gesto­ken zou hebben. Vol­gens de Eras­musstu­dente Petik Lašová uit Slo­vak­i­je is dat echter slechts “het top­je van de ijs­berg”. De waarschi­jn­lijke omvang is wellicht nog veel grot­er. “Het gaat om over­hei­ds­geld dat door eerste min­is­ter Robert Fico privé uit­gegeven werd aan apparte­menten, auto’s, vrien­den en fam­i­lie. Alle andere ver­duis­terin­gen lei­den terug naar zijn per­soon”, aldus Lašová.

Met fluwelen handschoenen

“Het was een vreedzame betoging, zon­der al te veel excessen”, gaat Lašová verder. De ini­ti­atiefne­mers Karoli­na Fars­ka en David Stra­ka zouden daar­bij gro­ten­deels geïn­spireerd geweest zijn door de Fluwe­len Rev­o­lu­tie van 1989. Ook bij die demon­straties die het einde van het com­mu­nis­tis­che regime betek­enden, kwam het engage­ment vooral van de stu­den­ten.  

Het engage­ment komt vooral van de stu­den­ten 

Dat het niet bij één betoging bleef, bewi­jzen ook lat­ere marsen en klein­schalige fes­ti­vals. Zelfs in kleinere ste­den komen jonge mensen samen om te prat­en over de poli­tieke toekomst van hun land. “De voorhoede wordt onder­s­te­und door politi­ci uit de opposi­tie en bek­ende celebri­ties, zoals Slo­vaakse acteurs en actri­ces”, zegt Lašová. “Ik ben heel blij dat het ini­ti­atief van onderuit gekomen is. Uit­er­aard is het protest ook door de poli­tiek gere­cu­pereerd. Bepaalde poli­tieke par­ti­jen wilden die rol van ini­ti­atiefne­mers maar al te graag claimen. In buur­lan­den Polen en Tsjechië wordt trouwens geprotes­teerd tegen gelijkaardi­ge wan­toe­s­tanden met over­hei­ds­geld. Wij kri­j­gen ste­un van hen, en omge­keerd.”

Informeel engagement

Slo­vak­i­je moet nog even wacht­en op nieuwe verkiezin­gen. Min­is­ter Fico zit momenteel nog alti­jd in zijn kabi­net. De eis om hem af te zetten, is niet ingewil­ligd. Lašová hoopt dat mensen bin­nen twee jaar niet meer op dezelfde par­tij zullen stem­men. Ook het engage­ment van haar medestu­den­ten stemt haar posi­tief. “Er wor­den veel onof­fi­ciële even­e­menten zoals debat­ten en work­shops geor­gan­iseerd. Je moet niet poli­tiek actief zijn, of Recht­en of Poli­tieke Weten­schap­pen stud­eren om geïn­ter­esseerd te zijn in de poli­tieke sit­u­atie van je land”, besluit ze. “Stu­den­ten hebben nood aan een min­der laag­drem­pelige manier om aan poli­tiek te doen.”

Stu­den­ten hebben nood aan een min­der laag­drem­pelige manier om aan poli­tiek te doen

Veroordeling

Twee oud-min­is­ters uit het kabi­net van eerste min­is­ter Fico, Mar­i­an Janusek en Igor Ste­fanov, wer­den vorige week don­derdag vero­ordeeld tot cel­straf­fen van respec­tievelijk twaalf en negen jaar. Een primeur in Slo­vak­i­je: nooit eerder wer­den hoogge­plaat­ste politi­ci in het land tot deze straf vero­ordeeld. Ze waren betrokken bij het faciliteren van een over­hei­d­saanbeste­d­ing van 120 miljoen euro, waar­bij de offerte op maat van een bepaald bedri­jf geschreven zou zijn. Over­hei­dsmedew­erk­ers die lager op de lad­der ston­den, wer­den niet vero­ordeeld. Bei­de top­politi­ci lieten al weten dat ze in beroep zouden gaan.

Vol­gens het gerecht­shof was de aanbeste­d­ing niet transparant, en erop gericht een bedri­jf dat dicht bij de politi­ci stond, te bevooro­orde­len. Bei­de oud-min­is­ters zijn lid van de Slo­vaakse Nationale Par­tij, die tussen 2006 en 2010 deel uit­maak­te van de regering-Fico. Sinds vorig jaar maakt de par­tij opnieuw deel uit van de regering.

Slo­vak­i­je staat op de 54e plaats op de cor­rup­tie-per­cep­tie-index van Trans­paren­cy Inter­na­tion­al, en is daarmee de op vijf na slechtst scorende staat van alle EU-leden uit het voor­ma­lige Oost­blok. Enkel Kroat­ië, Hon­gar­i­je, Roe­menië en Bul­gar­i­je doen het slechter.