LGBT-recht(s)en

Jeroen Borghs

Als dat zou klop­pen, ziet de toekomst van min­der­hei­ds­groepen er tegen­wo­ordig niet al te rooskleurig uit: zow­el op nation­aal als inter­na­tion­aal niveau zien we het rechts poli­tiek beleid zegevieren. Denk maar aan Trumps pres­i­dentschap in de Verenigde Stat­en, de opmars van Wilders’ PVV en de sti­j­gende pop­u­lar­iteit van Marine Le Pens nation­al­is­tis­che Front Nation­al. Extreem­rechtse par­ti­jen hecht­en zelden veel waarde aan recht­en die min­der­he­den moeten bescher­men, inte­gen­deel. Eén van de groepen die vaak geviseerd wordt, is de holebi- en trans­gen­derge­meen­schap. In Bel­gië lijkt het in vergelijk­ing met het buiten­land toch vrij goed gesteld qua gelijkheid en tol­er­antie onder een rechtse regering. Jeroen Borghs, woord­vo­erder voor Çavaria, licht de sit­u­atie toe.

Uniek zijn

Door Sarah Devreese

Lat­en we eerst over de grens heen kijken. Wan­neer we Bel­gië, Ned­er­land en enkele andere West-Europese lan­den vergelijken met de rest van de wereld, zien we dat zich hier een zeldza­am sce­nario afspeelt: “Wij merken dat we met alle poli­tieke par­ti­jen, behalve Vlaams Belang, belang hecht­en aan min­der­hei­d­srecht­en. Dat is uniek als je dat op Europees of op wereld­vlak bek­ijkt, wat we ook op con­gressen van onze Europese koe­pel, ILGA Europe (Inter­na­tion­al Les­bian and Gay Asso­ci­a­tion, red.) merken, als het over dit the­ma gaat. Als we zeggen dat we ook samen­werken met par­ti­jen die zich tra­di­tion­eel aan de rechterkant van het poli­tiek spec­trum bevin­den, dan is dat heel raar voor bepaalde andere lan­den, waar holebi- en trans­gen­der­recht­en echt geen gemeen­goed zijn.” Op inter­na­tion­aal niveau gaat de opdel­ing van het pro­gressieve links en con­ser­vatieve rechts boven­di­en niet op: “Langs de andere kant heb je ook de Oost-Europese lan­den waar net de tra­di­tion­eel linkse par­ti­jen, diegene die voortvloeien uit de com­mu­nis­tis­che par­ti­jen, heel anti LGBT-recht­en zijn. Wij asso­ciëren links dan weer heel hard met holebi- en trans­gen­der­recht­en, ter­wi­jl dat dat ook niet voor alle par­ti­jen opgaat. De sit­u­atie in Bel­gië is op dat vlak uniek.”

“We zit­ten in een heel unieke sit­u­atie hier in Bel­gië”

Borghs merkt op dat de min­is­ters en Staatssec­re­taris van Gelijke Kansen onder N‑VA ook in ons land rechtser zijn dan voor­di­en, maar dankz­ij een goede samen­werk­ing tussen poli­tiek en organ­isaties kent die veran­der­ing geen gevol­gen in dit beleid en het kli­maat in ons land: “Wij gaan er alti­jd vanu­it dat er meer aan­vaard­ing is, maar het is heel moeil­ijk om dat te meten. Zo durft bijvoor­beeld het aan­tal meldin­gen van holeb­i­foob of trans­foob geweld al eens sti­j­gen. Dan bellen jour­nal­is­ten mij omdat ze ervan uit­gaan dat er meer holeb­i­foob en trans­foob geweld is, maar dat kan je daar niet uit aflei­den. We voeren al jaren cam­pagne om inci­den­ten te melden, ook heel kleine din­gen zoals street harass­ment, waar je heel weinig tegen kan doen op juridisch vlak. En die cam­pagnes hebben suc­ces, dus zijn er meer meldin­gen, maar wil dat dan zeggen dat er meer geweld is? Geen idee. Het is heel moeil­ijk om dat te weten.”  Borghs wijt het ver­hoogd aan­tal meldin­gen ook aan een betere samen­werk­ing met poli­tie en justi­tie. Zo kan er spec­i­fiek aangifte gedaan wor­den van holebi- en trans­foob geweld en boven­di­en kri­j­gen korpsen steeds vak­er vorm­ing zodat ze de prob­lematiek beter herken­nen en er beter mee weten om te gaan.

Jeroen Borghs

Toch zijn er ook min­der posi­tieve evo­lu­ties op te merken in Bel­gië, onder andere door de verkiez­ing van Trump in de Verenigde Stat­en. Borghs legt uit: “Er is het fenomeen van ‘homona­tion­al­isme’, waar­bij rechtse, maar ook vooral extreem­rechtse par­ti­jen, plot­sel­ing de stri­jd voor holebi- en trans­gen­der­recht­en gaan gebruiken in hun verdedig­ing van de west­erse waar­den, tegen andere min­der­he­den. Dat ver­taalt zich hier naar Vlaams Belang dat zijn kar heeft gekeerd en nu opeens ook holebi- en trans­gen­der­recht­en verdedigt, zolang het maar dient om moslims buiten te houden. Ik denk dat dezelfde mensen die Trump aan de macht hebben gebracht hier ook sluimeren bin­nen extreem­rechtse krin­gen, in min­dere mate weliswaar.” Ook in de LGBT-gemeen­schap zelf slaat de ver­rechts­ing aan. Som­mi­gen begin­nen onder invloed van nation­al­is­tisch gedachte­goed te stem­men tegen immi­granten uit schrik hun ver­wor­ven recht­en te ver­liezen.

De transgenderzaak

Jeroen Borghs

Van­daag gaat in Bel­gië het debat echter niet langer hoofdza­ke­lijk over holebi’s, mede dankz­ij een openere maatschap­pij, maar over transsek­sue­len. Dit the­ma heeft de laat­ste jaren vooral in het buiten­land veel stof doen opwaaien, denk bijvoor­beeld aan de omstre­den bath­roomwet­ten in de VS.  Over trans­gen­derisme weet Borghs te vertellen dat het onder­w­erp ook in ons land nog steeds gevoelig ligt, maar dat er wel iets aan het veran­deren is. “We merken al een aan­tal jaren, ook in de media, dat er meer aan­dacht is voor trans­gen­ders. Waar er vroeger heel hard werd gefo­cust op transsek­sue­len, merken we dat er nu meer en meer aan­dacht is voor gen­derqueer en gen­der­bend­ing mensen: zij die zich zow­el man als vrouw voe­len, meer fluïde zijn, of zich met geen van de twee iden­ti­fi­ceren. Al bli­jft het wel heel exo­tisch voor de main­stream media. Die ver­hoogde aan­dacht heeft ook te mak­en met mensen zoals Cait­lyn Jen­ner en door­dat er in ‘Thuis’, de pop­u­lairste soap in Vlaan­deren, een trans­gen­der­per­son­age meespeelt. Er is dan natu­urlijk kri­tiek op de manier waarop dat wordt weergegeven, omdat het te een­z­i­jdig is. Er zijn wellicht even­veel trans­ver­halen als dat er trans­gen­ders zijn, maar het is wel een begin.” Vol­gens Borghs werkt bloot­stelling nor­malis­erend: “Het brengt iets bin­nen in miljoe­nen Vlaamse huiskamers waar voor­di­en nog nooit bij trans­gen­der zijn werd stilges­taan. Trans­gen­ders blijken plots een issue waarover gepraat wordt, en dat is iets wat Çavaria alleen maar kan toe­juichen.”

“Er zijn wellicht even­veel trans­ver­halen als dat er trans­gen­ders zijn”

Los van hoe de samen­lev­ing met trans­gen­ders omgaat, is er ook hulp nodig voor de trans­gen­ders zelf. Borghs: “Het Trans­gen­der Infop­unt is hét aanspreekpunt voor de medis­che aspecten waar trans­gen­ders mee te mak­en kri­j­gen. Daar­naast is er de Holeb­i­foon, onze hulp- en infoli­jn. Die belicht eerder de sociale zak­en en maatschap­pelijke inte­gratie. De Holeb­i­foon is natu­urlijk anon­iem, maar we zien wel een sti­jging in het aan­tal oproepen die spec­i­fiek over trans­gen­ders gaan. We organ­is­eren jaar­lijks ook de T‑Day ofte trans­gen­derdag. Daar komen steeds meer mensen op af. We organ­is­eren er work­shops die heel spec­i­fiek kun­nen zijn, bijvoor­beeld hoe je met je stem moet omgaan, maar andere work­shops gaan dan weer gewoon over com­mu­ni­ty build­ing. We merken wel dat er steeds meer open­heid is. Bijvoor­beeld na de lancer­ing van het per­son­age Kaat in Thuis kwa­men er meer vra­gen en aan­meldin­gen om een tra­ject te starten.”

Als we vra­gen of Cait­lyn Jen­ner niet als een slecht rolmod­el kan wor­den opgevat, omdat ze als repub­likein tegen haar eigen recht­en stemt, antwo­ordt Borghs het vol­gende: “Trans­gen­ders zijn natu­urlijk het­zelfde als de rest van de bevolk­ing: ze stem­men van extreem­links tot extreem­rechts. Iedereen heeft zijn eigen idee over wat het beste is om zijn of haar recht­en te verdedi­gen. Als belangenor­gan­isatie proberen wij daar neu­traal in te bli­jven. We kiezen geen poli­tieke voorkeur, maar we weten wel welke recht­en wij verdedi­gen. Het poli­tiek sys­teem in de Verenigde Stat­en is ook anders dan hier. Alles zit daar voor­namelijk in twee par­ti­jen. Er zijn waarschi­jn­lijk veel repub­likeinen die wél voor trans­gen­der­recht­en zijn, miss­chien kun­nen mensen als Cait­lyn Jen­ner de par­tij van bin­nenu­it mee veran­deren op dat vlak.”

Holebifoon

Jeroen Borghs

Hoewel er een ten­dens van aan­vaard­ing tegen­over de holebi- en trans­gen­derge­meen­schap lijkt te zijn, bli­jft de Holeb­i­foon rel­e­vant: “Hoewel je zou denken dat het aan­tal oproepen daalt, bli­jft dat sta­biel. Er is wel een shift naar het dig­i­tale con­tact zoals mail en chat, maar een deel van de mensen bli­jft bellen. Dat zijn vooral mensen die geen toe­gang hebben tot inter­net of zo niet gecon­troleerd kun­nen wor­den. De belan­grijk­ste thema’s bli­jven zek­er de com­ing out en zelfaan­vaard­ing. Ook al zit­ten we in een maatschap­pij die tol­er­an­ter of open­er is voor holebi’s en trans­gen­ders, toch bli­jven ze in zekere zin de buiten­been­t­jes. Tol­er­antie is trouwens een vreemd woord, je wil meer dan gewoon getol­ereerd wor­den. De maatschap­pij bli­jft het­ero­nor­matief en cis­nor­matief: de stress die komt kijken bij het deel uit­mak­en van een min­der­heid, de druk van het anders zijn, bli­jft een invloed hebben. Het is miss­chien al iets min­der, maar het bli­jft toch lei­den tot prob­le­men met zelfaan­vaard­ing. Daarom bli­jven mensen de Holeb­i­foon gebruiken voor een luis­terend oor. Wij geven niet echt antwo­or­den voor een spec­i­fieke sit­u­atie, maar we luis­teren wel. En daar blijkt nog alti­jd veel nood aan te zijn.”

“Je wil meer dan gewoon getol­ereerd wor­den”

“Hoewel je zou denken dat het aan­tal oproepen daalt, bli­jft dat sta­biel”