Recensie: Tenet

150 minuten aan eyegasms

Een spoil­ervri­je syn­op­sis bieden van ‘Tenet’ is, gezien de com­plex­iteit van de film, arbei­dsin­ten­sief en vrij onmo­gelijk zon­der vaag te bli­jven. Laat het ons houden op de opmaak van de trail­er: het per­son­age van John David Wash­ing­ton wordt ingeschakeld in een topge­heime, supra­na­tionale task­force met als doel de Derde Werel­door­log te helpen voorkomen, waar­bij hij gecon­fron­teerd wordt met objecten en indi­viduen die de regels van de lin­eaire tijd over­schri­j­den.

Christo­pher Nolan, bek­end van films als ‘Incep­tion’, ‘Inter­stel­lar’ en de ‘The Dark Knight’-trilogie komt dit­maal op de prop­pen met een film die − zoals het de regis­seur siert − het begrip ’tijd’ con­ceptueel aan de kaak stelt en naar ongeziene hoogten dri­jft. Dit is geen film om thuis eens op een luie avond te bek­ijken, maar een cin­e­matografis­che mastodont die ner­gens anders dan in een cin­e­maza­al met opengevallen mond mag ervaren wor­den. De scherpe visie van Nolan, vergezeld door het acteer­tal­ent van alle betrokken acteurs, gri­jpt je onver­wi­jld en met enige agressie vast vanaf de eerste sec­onde en laat je niet meer los. Nolan houdt van prak­tis­che spe­cial effects, zoals de gekat­a­pul­teerde vracht­wa­gen uit ‘The Dark Knight’, en ook hier zorgt die prak­tis­che ingesteld­heid voor verbluffende scènes met ont­plof­fende vlieg­tu­igen en snel­we­gachter­vol­gin­gen.

De total­iteit van het ver­haal is sim­pel­weg ontza­g­wekkend

Maar dan is er nog niet gespro­ken over het tijd­scon­cept. Het valt let­ter­lijk niet uit te leggen zon­der de clou van de film deels weg te geven, maar begri­jp dat het heeft geleid tot scènes waarin kogels niet wor­den afge­vu­urd, maar opgevan­gen. Waar vuist­sla­gen niet wor­den geïn­casseerd, maar geïn­ver­teerd, waar indi­viduen die in ver­schil­lende richtin­gen doorheen de tijd bewe­gen − een geïn­ver­teerde entropie − samen in beeld komen en inter­ageren. Hoe ze het in beeld hebben gekre­gen, bli­jft een raad­sel. Het plot van de film is er echter zo ver­nuftig en fijn­mazig mee ver­w­even dat de total­iteit van het ver­haal, het con­struct, daar­door sim­pel­weg ontza­g­wekkend is. En dan wordt er nog niet gespro­ken over de muziek van Lud­wig Görans­son, gek­end van ‘Black Pan­ther’. Eén woord: fenom­e­naal.

150 minuten aan apathie

Eerlijkheid duurt echter het langst en geen enkele film is per­fect. Waar het in ‘Tenet’ uit­puilt van het cin­e­matografisch ver­nuft, het tech­nis­che meester­schap, de sub­lieme acteer­presta­ties en de intel­lectuele vin­d­in­grijkheid, ont­breekt het aan emo­tion­aliteit. In ‘Incep­tion’ werd DiCaprio’s per­son­age geteis­terd door liefdesver­dri­et jegens zijn overleden vrouw die de grens tussen droom en werke­lijkheid niet meer waar­nam, en in ‘Inter­stel­lar’ werd McConaugh­eys per­son­age ges­tuwd door de liefde voor zijn dochter, ongeacht tijd en ruimte. In ‘Tenet’ is zoi­ets bij­na volledig afwezig. De emo­tionele groei van de pro­tag­o­nist, die overi­gens naam­loos bli­jft doorheen de film, is gelinkt aan de sym­pa­thie die hij ervaart voor de psy­chol­o­gis­che uit­buit­ing dat een neven­per­son­age doorstaat. Het klinkt gedis­tantieerd en het plot is in deze ook zo, wat weinig Nolanesk is; elk per­son­age is vrij opper­vlakkig, maar kundig en intel­li­gent.

Het ont­breekt ‘Tenet’ aan emo­tion­aliteit

Het valt daar­ente­gen te betwi­jfe­len of dit per se een negatief punt is. De film doelt namelijk min­der op de klassieke emo­tionele louter­ing van een kro­niek, de zoge­naamde cathar­sis, en dient meer als studie van dat tijd­scon­cept. Het tra­cht filmis­che gren­zen te ver­leggen en een intrigerend, moeil­ijk ver­haal te vertellen dat her­bek­ijken ver­plicht. Meerdere malen her­bek­ijken zal voor som­mi­gen waarschi­jn­lijk zelfs een noodza­ak zijn, want ‘moeil­ijk’ is hier aller­minst een over­dri­jv­ing. ‘Incep­tion’ is er niets bij. Gedurende het eerste uur laat Nolan slechts brood­kruimels na voor aan­dachtige kijk­ers en vaak is er nood aan com­plex exposi­tie­ma­te­ri­aal in dialoog om inzicht te kri­j­gen in het tijd­scon­struct dat Nolan heeft gecreëerd, wat voor som­mige kijk­ers een stroeve ervar­ing kan oplev­eren.

Of deze film de cin­e­mazalen zal red­den in deze finan­cieel pre­caire tij­den? Dat zal – iro­nisch genoeg – enkel de tijd kun­nen uitwi­jzen. De emo­tionele afs­tandelijkheid van de film wordt echter meer dan ruim gecom­penseerd door zijn rauw ver­nuft, dus miss­chien zal het spek­takel op zich genoeg mensen aantrekken.