Recensie: Martin Eden

‘Mar­tin Eden’ ademt het 20ste-eeuwse Ital­ië uit. In de buurt van Napels leert Mar­tin (Luca Marinel­li) de bloed­mooie Ele­na (Jes­si­ca Cressy) ken­nen en valt als een blok voor haar diep­gaande intel­li­gen­tie. Hij, een arme arbei­der, wil niets liev­er dan een toekomst opbouwen met haar, dochter van een rijke mid­den­klasse­fam­i­lie. Maar om dat te doen, moet Mar­tin eerst aanzien ver­w­er­ven. En dus stort hij zich halsoverkop in een tur­bu­lent lev­en als schri­jver, in de hoop ooit Elena’s hart te kun­nen verov­eren.

Mar­tin maakt een enorme evo­lu­tie door, door de diepe dalen en over de ons­tu­imige hoogtes van het schri­jvers­beroep. De dolver­liefde, onwe­tende en zorgeloze ado­les­cent van in het begin leert al snel de donker­gri­jze zone van het lev­en ken­nen. Zo speelt de film zich af te mid­den van de opmars van het social­isme bin­nen de arbei­der­sklasse. Hoewel Jack Lon­don zelf een enorme voor­stander was, provo­ceert Mar­tin in de film meer­maals de opge­hit­ste menigte met zijn opgedane lit­eraire ken­nis over dit onder­w­erp. Hier­door zet hij niet alleen bij de social­is­ten kwaad bloed, maar stu­it hij ook Ele­na en haar mid­den­klasse­fam­i­lie tegen de borst. Een opmerke­lijk detail doorheen de film is ook het pianospel op de achter­grond, dat eerst de tonen van ein­de­loze hart­stocht laat weerklinken wan­neer Ele­na thuis speelt voor Mar­tin. Maar gelei­delijk aan gaat de melodie echter crescen­do naar een kako­fonie in mineur, die de gigan­tis­che chaos in Mar­tins hoofd naar het einde toe mooi weer­spiegelt.

Dit en een hele resem andere fac­toren gedurende zijn lev­ensloop mak­en van Eden op den duur een onu­it­staan­bare vent, die in zijn stri­jd om Ele­na voor zich te win­nen zichzelf ver­loren is. Zijn minacht­ing ten opzichte van vrouwen is ver­w­er­pelijk en medeli­j­den valt soms ver te zoeken. Dat velen daar­door een afkeer hebben van het per­son­age en daar­door ook de ver­haal­li­jn, is best logisch. Maar dat Marinel­li deze rol mag­ni­fiek uiteen­zet in al haar facetten, hoe ted­er of desas­treus die ook zijn, maakt zijn Cop­pa Volpi voor beste acteur op het Film­fes­ti­val van Venetië zéér terecht. 

De film baadt in de clichés van Ital­i­aanse cin­e­ma: het ver­haal kruipt traag maar ges­taag richt­ing plot, de film barst van de fla­grante karak­terkop­pen en het man­nelijke machis­mo is nooit ver weg. Love it or hate it, maar wie fan is van dit genre films, vin­dt in ‘Mar­tin Eden’ wat hij zoekt. Voor de beelden maak­ten Alessan­dro Abate en Francesco Di Gia­co­mo gebruik van 16mm-cin­e­matografie en niet van de gebruike­lijke breed­beeld­cin­e­ma, waar­door de kijk­er des te meer meegesleurd wordt in die 20ste eeuwse sfeer. Kos­tu­ums, gemoedelijke achter­grond­muziek en dat tikkelt­je sim­pele abstrac­tie, lat­en ‘Mar­tin Eden’ uitein­delijk aan­voe­len als een doorde­weekse Ital­i­aanse kwaliteits­film. Een­voudig op het eerste gezicht, maar hoe meer je ernaar kijkt, des te duidelijk­er het sterke cin­e­maw­erk wordt.