Gent Jazz met Noah Vanden Abeele

Hoe heb je dit con­cert ervaren?

Tof! Heel leuk. Ik was wel een beet­je nerveus: dit is tot nu toe het belan­grijk­ste even­e­ment waar ik al mogen spe­len heb. Ik was anderz­i­jds ook echt op mijn gemak en voelde een posi­tieve energie van het pub­liek. Ik dacht niet dat je dat zo kon voe­len, want ik heb intussen toch wel al een paar con­certen gespeeld. Dat heeft me hier wel aan­ge­naam ver­rast. Dat draagt je. En ik heb er echt van genoten. Er staan vol­gend seizoen ook een paar belan­grijke optre­dens gep­land zoals in het con­cert­ge­bouw van Ams­ter­dam, in de Aren­bergschouw­burg, in Flagey op de Piano Days, dat zijn echt mooie zalen.

Wat vind je van het idee dat je muziek een beet­je aan Yann Tiersen doet denken?

Da’s totaal onbe­wust. Ik impro­viseer van klein­saf aan en mijn muziek is het prod­uct, het resul­taat van al die jaren impro­visatie. Ik hoor dat nog wel van mensen die zeggen dat het doet denken aan Ein­au­di of Tiersen, het hoort waarschi­jn­lijk een beet­je bij die wereld. Ik ken Tiersens muziek eigen­lijk niet zo goed, behalve de score van Amelie Poulain, want ik geef ook pianoles ook en mijn leer­lin­gen leren dat spe­len. Dat is mooie, mooie muziek.

Komt je muziek enkel uit impro­visatie?

Ik heb mijn eerste album uit­ge­bracht vorig jaar in okto­ber. Het is effec­tief voor dit album dat ik voor het eerst iets geno­teerd heb. Daar­voor heb ik alleen maar geïm­pro­viseerd. Dat is plezan­ter. Ik heb het idee uit impro­visatie en dan werk ik dat verder uit al schri­jvend, maar dan wordt dat echt wel een heel ander stuk. Dan wordt het echt werken: de vorm en de struc­tu­ur zoeken tot alles klopt. Maar het oor­spronke­lijke idee komt alti­jd vanu­it impro­visatie, vanu­it een zek­er intuïtie. Ik denk niet dat ik muziek zou kun­nen mak­en door gewoon een stuk te mak­en die begint met spec­i­fieke noten. Het is vanu­it een zekere open­ing van mijn onder­be­wustz­i­jn. Ik zou dat anders nooit kun­nen mak­en, die muziek, als ik niet zou impro­vis­eren.

Op een bepaald moment moet je dur­ven zeggen: “Foert, ik maak de muziek die ik wil mak­en.”

Was tot voor dit album ook elke opname of elk optre­den, puur geïm­pro­viseerd?

Wat ik vaak doe is impro­vis­eren op oude stille films. Ik ben de vaste pianist bij CINEMATEK in Brus­sel. Dat doe ik al jaren en daarin impro­viseer ik heel veel. Maar voor mijn eerste album was de soort muziek daarop, eigen­lijk de muziek die ik speel in mijn kamer. Intiem: ik en mijn muziek. En dat heeft mij wel een moed gevraagd om daarmee naar buiten te komen. Ik kwam uit de klassieke wereld, heb klassiek con­ser­va­to­ri­um ges­tudeerd. In de klassieke wereld kan dat immers gemakke­lijk als melig beschouwd wor­den. Dus het vroeg een zek­er moed en een zekere sterk­te. Ik begon te denken aan bepaalde col­le­ga’s: “Wat gaat die ervan vin­den, en die?” Maar dan moet je die stap dur­ven zetten en zeggen: “Foert, ik maak de muziek die ik wil mak­en.” Als com­pon­ist moet je erover wak­en dat je trouw bli­jft aan jezelf, denk ik, en dat heeft ook een zekere moeil­ijkheid. Echt mak­en wat er uit je komt, dat is jouw weg, jouw taal. En eerlijk zijn, vooral. Eigen­lijk in eerste instantie moet uw muziek u plezieren. Je maakt muziek die je graag hoort. Niet anders.  Dat is echt mijn intieme wereld, een stuk van mijn ziel, die ik bloot geef. Ik ben er eigen­lijk wel al heel mijn lev­en mee bezig, zelf. Een soort noodza­ak, een soort ther­a­pie, een intieme band.

Hoe is die band met muziek voor jou tot stand gekomen? En met piano meer spec­i­fiek?

Wel, mijn grootoud­ers had­den een piano en iedere keer dat ik op bezoek ging vroeg ik dan: “Mag ik eens spe­len?” Mijn oud­ers zei­den toen nog “Nee, nee, laat haar gerust.” Ik was vier jaar toen. Maar dat was de piano verken­nen. Mijn grootoud­ers hebben mij die piano toen gegeven want nie­mand anders speelde daar nog op. Zo had ik al rond die leefti­jd een piano. Ik impro­viseerde en verk­ende. Rond mijn acht jaar heeft mijn moed­er mij ingeschreven aan de muzieka­cad­e­mie om klassieke piano te leren. Maar dat ging niet zo super, want ik wou gewoon impro­vis­eren. Ik ben echt begonnen met piano leren spe­len al impro­vis­erend. Eigen­lijk is dat heel lang twee werelden geweest, klassiek en de acad­e­mie tegen­over mijn impro­visatie. Daar was ik volledig vrij, ook tech­nisch en fysiek. Het heeft echt heel lang gedu­urd voor­dat ik diezelfde vri­jheid ervaarde in de klassieke muziek. Ik hield dat lang geschei­den in mijn visie. Maar nu, na vele jaren con­ser­va­to­ri­um en klassieke muziek, keer ik echt hele­maal terug naar mijn impro­visatie. En dan besef je: dat is het, dat ben ik.

Was het een worstel­ing om als geboren impro­visator klassieke muziek te stud­eren?

Het was vooral een worstel­ing toen ik naar het con­ser­va­to­ri­um ging. Want daar kom je in de klas met vooral stu­den­ten die van thuis uit ges­tim­uleerd of zelfs gepusht wor­den. De oud­ers zijn bijvoor­beeld zelf muzikan­ten, ze stim­uleren hun kinderen en zeggen dat ze moeten oefe­nen. Mijn oud­ers hebben mij dat nooit gezegd. Ik heb alti­jd een heel grote vri­jheid gehad. Als ik soms hoorde van medestu­den­ten over thuis, som­mige speelden daar al regel­matig con­cert­jes en dat moest ik nog gaan leren. Ik studeerde daar­door uren en uren klassieke piano, en ’s avonds nadat ik uren en uren klassiek had geoe­fend, kon ik gelei­delijk aan begin­nen impro­vis­eren en kroop ik terug voor een uur in mijn eigen wereld. Ja, dat is echt een andere wereld, das heel raar. ’t is alsof je een open­ing creeërt en … en ik ben op reis (lacht ). Alhoewel dat miss­chien een beet­je zwev­erig klinkt.

Het is alsof je een open­ing creeërt en op reis bent.

Wat wil je uit­drukken of wat leg je aan de basis van je muziek of je impro­visatie? Of ga je aan je piano zit­ten en jezelf afvra­gen: “Wat komt er nu? Ik ga op reis en zie wel wat er komt.”?

Ja, dat laat­ste. Het zijn mijn vingers die de weg bepalen. Ik kan met één noot begin­nen. Dat is wat ik het lief­st doe. Zoals ik zei, voor ik begon, het­geen dat ik probeer te doen is aan de piano gaan zit­ten en ik probeer iedere keer daar te gaan zit­ten alsof ik niks weet. Alsof ik geen muziek kan spe­len. Zie je? Dat ik de muziek verken vanu­it het niets. Vanu­it een totale leegte, alsof het de eerste keer is dat ik enige klank hoor. En van daar uit komen nieuwe ideeën. Niet vanu­it een voorken­nis. Anders ga je louter daar op verder. Om frisse din­gen te hebben. Soms gaat het beter dan andere keren natu­urlijk. De beste momenten om te impro­vis­eren zijn meestal wel ’s avonds. Dan kan ik vlot voor een uur vertrokken zijn. Als ik daar­na uit mijn stu­dio kom, dan voel ik mij nog ver­bon­den met die impro­visatie. Dan ga ik eerst naar mijn vriendin toe en vraag: “Ssst, niks zeggen!” (lacht). Mijn werk is dan nog bezig, ik ben dan nog in trance.

Je hebt ook nog begeleid bij PARTS, wat is het voor­naam­ste dat je haalt uit je ervar­ing bij stille films of met heden­daagse dansers?

Voor mij is die impro­visatie op stille film echt een hob­by. Dat is zo’n beet­je mijn lab­o­ra­to­ri­um waar ik vanalles kan uit­proberen maar het sum­mum voor mij is mijn eigen muziek. Want als je op films of dergelijke impro­viseert dat is in func­tie van, maar mijn eigen muziek… Hier ver­tel ik echt mijn eigen ver­haal. Er is vast wel een wis­sel­w­erk­ing tussen die twee, maar ik kan moeil­ijk con­creet zeggen wat of hoe. 

Wat zijn je dromen voor de toekomst als muzikant en als com­pon­ist?

Mijn droom is nog veel muziek mak­en en tot muziek komen die mij veel vol­doen­ing geeft. Daar­bij maakt het mij ook heel gelukkig dat die muziek ook andere mensen vol­doen­ing geeft. Dan denk ik: “Ah, kijk, ze vin­den dat ook mooi, hoe tof!” Dan hebt je het gevoel met iets essen­tieels bezig te zijn.