175 jaar Gentse Feesten

Ter gele­gen­heid van de 175ste ver­jaardag van de Gentse Feesten werd op ini­ti­atief van enkele stads­di­en­sten de opdracht gegeven een boek uit te geven. Het schetst een gevarieerd beeld, met onder meer hoofd­stukken over het Gentse dialect, de geschiede­nis van de Gentse feesten en hoe het er in de toekomst uit zou kun­nen zien. Dankz­ij de fotografie van een gulle stads­fo­tograaf, Patrick Hen­ry, is het ook een par­elt­je om naar te kijken. Bart D’Hondt schreef mee aan het stuk over de his­to­riek en staat ons te woord in het Lib­er­aal Archief. Meer info over het boek vind je op www.gentsefeesten175.be

Er was eens…

Bart D’hondt weet ons te vertellen dat 175 jaar behoor­lijk lang is. “De con­text waarbin­nen de feesten zich afspe­len veran­dert con­tinu. Dus 175 jaar gele­den, dat is een beet­je folk­lore, een beet­je mytholo­gie.” Hij vertelt het ver­haal van de Gentse indus­tri­es­tad van 1843. De tex­tielin­dus­trie nam er een hoge vlucht en er werd veel gefeest. “Voor de werkgev­ers was dat een beet­je verve­lend, want de ene week was het feest in de Muide en ging iedereen daar­naar­toe, de week erna op de Koren­markt en dan gin­gen ze daar een glas drinken. Op die manier waren er toch wel veel feesten.” U en ik zien miss­chien het prob­leem niet, maar de werkgev­ers von­den dat niet zo leuk, schi­jnt het. Van­daar wer­den die wijk­feesten gecom­bi­neerd in één groot feest.

175 jaar gele­den, dat is een beet­je folk­lore, een beet­je mytholo­gie.

Uit­er­aard is de groei sinds­di­en niet alti­jd even vlekkeloos lin­eair gelopen. De Eerste Werel­door­log gooide bijvoor­beeld roet in het eten. “Dan probeert men zo nog een stuk­je te her­pakken met een feest hier, feest daar, vuur­w­erk of braderie hier en een markt daar. Maar dat bloedt dan een beet­je dood bij gebrek aan vernieuwing. Wan­neer de Tweede Werel­door­log uit­breekt zijn er nog alti­jd Gentse Feesten en ook in de peri­ode erna is de affiche nog alti­jd het­zelfde. Een tri­col­ore kaderke, je moet al goed kijken naar het jaar­tal om te zien dat het om een nieuwe affiche gaat.”

Chaos

Eind de jaren 60 komt de volk­sheld Wal­ter De Buck op het toneel, die vanu­it Tre­f­punt de feesten terug lev­en inblaast. En van­daar werd het alleen maar grot­er. Bart D’Hondt vertelt over de chaos die de feesten met zich mee­bracht­en: “Je kri­jgt een uitzw­erming van feesten waar­door de feesten­zone alti­jd iets grot­er wordt. Zo komt het dat die uit­brei­dt en dat er steeds nieuwe activiteit­en bijkomen. Toch ste­unt die nog alti­jd op heel veel lokale ini­ti­atieven. Het aan­tal vri­jwilligers op de Gentse Feesten wil je niet tellen, dat is gigan­tisch groot. Het is niet zo dat de stad zegt ‘We gaan elk jaar een feest organ­is­eren’. Het zijn alle­maal verenigin­gen en mensen uit de stad zelf die eigen­lijk beslist hebben om verder te feesten.”

Maar grot­er wor­den lukt niet voor eeuwig. Begin jaren 2000 wer­den meer dan twee miljoen bezoek­ers gelokt. “Dat is te veel,” zegt Bart: “Dat is te groot voor iedereen. Dan moet de impact van de stad sowieso grot­er wor­den. Iemand moet organ­is­eren en coördineren, ook voor vei­ligheid en mobiliteit, al die actoren moeten erbij betrokken wor­den.” Toch is het belan­grijk dat niet alles aan de stad wordt overge­lat­en. “Dat privé-ini­ti­atief van die Gen­te­naars, daar moet toch een zek­er respect voor kun­nen bli­jven. Ze moeten kun­nen doen wat ze moeten en wat ze willen doen.” Als die ver­anker­ing met Gent los zou komen, dan bestaat de vrees dat het Gentse karak­ter verd­wi­jnt. “Dan kan een event­bu­reau uit Lim­burg één jaar Sint-Jacobs doen, het nog een keer proberen en het derde jaar zeggen niet meer mee­doen. Dan kan Schuere­mans uit Wer­chter het ook een keer proberen.” Die lokale ver­anker­ing zit niet alleen in de organ­isatie, maar ook in het tal­ent. Lokale bands en arti­esten kri­j­gen de kans om op te tre­den, maar er zijn er nog steeds meer dan er podia zijn. “Het gaat niet alleen over Will Tura die komt zin­gen, het gaat over lokale arti­esten die een kans kri­j­gen,” zo zegt Bart ons.

Verdwaalde studenten

“Ik denk dat stu­den­ten soms ver­loren lopen op de Gentse Feesten.” Trekken we alle­maal de stad uit, terug naar de klei en zijn de Feesten vooral voor de echte Gen­te­naars? Miss­chien is het een kans om meer vertrouwd te rak­en met onze omgev­ing. “Het is voor de stu­den­ten een moment om ken­nis te mak­en met de rest van de stad en het pub­liek. Het trekt hen voor een stuk ook uit hun eigen activiteit­en, wat niet slecht is. Stu­den­ten als ze hier zijn hebben hun eigen optre­dens, can­tussen en andere activiteit­en, maar dat is alle­maal onder elka­ar. Tij­dens de Gentse Feesten wor­den ze in een bad ges­me­ten. Ze kun­nen van links en rechts proeven.” Nu weet je wat te zeggen als mama vraagt waarom je nu wéér in Gent zit.

Ik denk dat stu­den­ten soms ver­loren lopen op de Gentse Feesten.

Het cliché wil dat de Gen­te­naars elk jaar tien dagen vakantie nemen als de Feesten starten. Dat fenomeen is niet nieuw. Men vond een krant van de dekenij van de Koren­markt in de jaren 80 waarin reclame staat om tij­dens die tien dagen op bus­reis te gaan. Nochtans was die krant zelf betrokken bij de organ­isatie. De over­last ver­plaat­ste zich wel doorheen de jaren. “In het Baude­lo, de meest tra­di­tionele plaats waar er geklaagd wordt, heeft iedereen het ervan. Fiet­sen over­al, plassen tegen de gev­el, lawaai. In de jaren 80 was het daar relatief stil. Daar werd in alle stilte gerookt en pro­ducten verkocht die je niet zomaar in de winkel vin­dt.”

Daar werd in alle stilte gerookt en pro­ducten verkocht die je niet zomaar in de winkel vin­dt.

Ook het omgaan met de over­last is gelukkig veran­derd. “Er is een tijd geweest – dat zijn mythis­che ver­halen die klop­pen – dat de poli­tie om een uur ‘s nachts de drum­sticks van de drum­mers op het Sint-Jacobs afnam en van die toe­s­tanden waar­bij draden doorgeknipt wer­den om de stilte te verzek­eren. Meestal geeft dat een omge­keerd effect, want dan begin­nen mensen gewoon wat luider te roepen en meer ambe­tant te doen op straat. Over­last, daar moet je voor een stuk mee leren lev­en. Om dat in te perken is een kwest­ie van even­wicht.”