Een kwestie van vertrouwen

De afgelopen weken is me een paar keer gevraagd wat ik toch tegen Rik Van de Walle, een van de kan­di­daa­trec­toren heb, vooral door mensen die in zijn ‘cam­pag­neteam’ op de sociale media actief zijn. Ik had mij waarschi­jn­lijk te open­lijk achter het andere kan­di­da­ten­duo geschaard. Vreemd genoeg is me nooit gevraagd wat ik tegen Rik Van de Walle en Mieke Van Her­reweghe heb. In alle eer en geweten kon ik telkens antwo­or­den “niets”; dat zou ik overi­gens ook op die nooit gestelde vraag hebben kun­nen antwo­or­den. Eigen­lijk ken ik Rik slechts van de over­leg­mo­menten die hij samen met Gita Deneckere als ZAP-verkozene in de Raad Van Bestu­ur organ­iseerde en waarin heel open met collega’s van alle fac­ul­teit­en de algemene belei­dsvoorstellen wer­den bespro­ken. Een buitenge­woon goed ini­ti­atief dat ik zeer waardeerde: uni­ver­si­tair bestu­ur zoals het hoort. Toen we elka­ar begin dit jaar op de nieuw­jaarsre­cep­tie van de UGent in het Ufo sprak­en over zijn kan­di­datu­ur, zei ik met een knipoog dat hij geluk had dat hij zo’n goede kan­di­daat vicerec­tor had gekozen. Tac­tisch gezien was de keuze voor Mieke dan ook een zeer goede zet: een uiterst capa­bele en gewaardeerde col­le­ga uit een grote alfafac­ul­teit. Alle rede­nen om me achter hem te scharen waren aan­wezig, zou je denken. Ik was echter op mijn hoede, want het kwam me alle­maal net iets té tac­tisch over.

“Tac­tisch gezien was de keuze voor Mieke een zeer goede zet”

Van alle ver­wik­kelin­gen in de aan­loop tot de verkiezin­gen, waar­bij Rik Van de Walle aan­vanke­lijk als kan­di­daat vicerec­tor met huidig rec­tor Anne De Paepe wilde opkomen, wis­ten we op dat moment zelfs nog niets. Met Mieke verte­gen­wo­ordig ik samen de Fac­ul­teit Let­teren en Wijs­begeerte in de Onder­zoek­sraad en ik had haar al eens aange­spro­ken of ze niet de ambitie had voor een hoger bestu­urs­man­daat. Ze antwo­ordde toen dat ze het onder­zoek en onder­wi­js ook nog te zeer waardeerde om dat te ambiëren. Iemand kan natu­urlijk van gedachte veran­deren en men hoeft ook niet alles met mij te willen delen, maar ik was niet de enige in de fac­ul­teit die zeer ver­baasd was over haar kan­di­daat­stelling. Mutatis mutan­dis gold dat in een andere fac­ul­teit waarschi­jn­lijk ook voor de kan­di­datu­ur van Sarah De Saeger. Op die bewuste nieuw­jaarsre­cep­tie pareerde ik de voor­barige con­clusie van een van de omstanders “dat Roald ook aan onze kant staat” dan ook met de woor­den “ik wil eerst wel eens jul­lie pro­gram­ma zien”; Rik zal het zich wellicht herin­neren. Van de vrien­delijke uitn­odig­ing om dan aan hun pro­gram­ma mee te schri­jven is nooit wat in huis gekomen. Miss­chien spi­jtig, omdat het dan waarschi­jn­lijk veel beter was gewor­den, vooral op het vlak van de bestu­urscul­tu­ur.

“Van de vrien­delijke uitn­odig­ing om aan hun pro­gram­ma mee te schri­jven is nooit wat in huis gekomen”

Voor velen aan de UGent zijn een transparante, open en dus mod­ernere bestu­urscul­tu­ur en – struc­tu­ur absolu­ut pri­or­i­tair (zie o.a. ook de artike­len in De Stan­daard van Prof. Marc De Vos en Prof. Fil­ip De Rynck). In een open brief aan Scham­per heb ik vorige week geprobeerd een breed gevoelde angst­cul­tu­ur bin­nen de uni­ver­siteit te benoe­men en ook een aan­tal een­voudi­ge oplossin­gen gesug­gereerd om die te onder­van­gen: Zorg voor duidelijke richtli­j­nen omtrent de func­ties die bin­nen de organ­isatie cumuleer­baar zijn; zorg ervoor dat mensen niet ein­de­loos op post­jes heen en weer schuiv­en; stel duidelijke ter­mi­j­nen aan de ver­schil­lende func­ties; en laat meer mensen par­ticiperen in het bestu­ur van de uni­ver­siteit (alle pro­fes­soren wor­den immers geacht aan interne dien­stver­len­ing te doen). Ver­laat elke vorm van coöp­tatie voor bestu­ur­sposten of maak bij verkiez­ing van een cen­trale man­daathoud­er (rec­tor, decaan) ten­min­ste duidelijk wie er nog meer mee in de deal zit; vraag een open kan­di­daat­stelling voor vacant komende bestu­ur­sposten; en zorg dat over­al bin­nen de uni­ver­siteit voor alle stem­min­gen over per­so­n­en een geheime stem­ming ver­plich­t­end is.

Lat­en we daarom de programma’s van de twee kandidatenduo’s op het the­ma bestu­ur en bestu­urscul­tu­ur eens met elka­ar vergelijken. Bij Gui­do Van Huylen­broeck en Sarah De Saeger vin­den we het the­ma op drie plaat­sen in het pro­gram­ma aange­haald, o.a. “Rec­tor, vicerec­tor en bestu­ur­sploeg gaan voor een bedri­jf­s­cul­tu­ur waarbin­nen ethis­che principes, vertrouwen en open­heid cen­traal staan met aan­dacht voor lead­ing exam­ples, ser­vant lead­er­ship en good prac­tices. Er wordt een open bedri­jf­s­cul­tu­ur geïn­stalleerd waar­bij integriteit, vertrouwen, transparantie en over­leg cen­traal staan. Wed­erz­i­jds respect, tol­er­antie en open dialoog zijn de sleu­tels om polar­isatie te voorkomen en har­monieus samen te lev­en.”

Op zich zijn dit alle­maal algemene belei­d­sprincipes waar ook het andere kan­di­da­ten­duo waarschi­jn­lijk niet tegen zal zijn. Gelukkig wordt het echter ook gecon­cre­tiseerd op de web­site bij het stand­punt ‘naar een nieuw en effi­ciënt bestu­ursmod­el’. Ook wordt een vorm van col­lec­tief bestu­ur gepropageerd. “Rec­tor en vicerec­tor werken samen met een bestu­ur­sploeg die de beschik­bare exper­tise bin­nen de UGent mee­neemt. Basis daar­bij is de dialoog tussen alle par­ti­jen waar­na de lij­nen wor­den uit­gezet.” Een uit­gew­erkt pro­gram­ma waar ik me volledig in kan vin­den. Bij Rik Van de Walle en Mieke Van Her­reweghe lezen we “We gaan voor een cul­tu­ur waar machtsmis­bruik, onder welke vorm ook, geen plaats heeft.” Uit­stek­end, maar ik heb vergeefs gezocht hoe dat gecon­cre­tiseerd gaat wor­den. Ook schri­jft dit tweede duo: “In een grote en com­plexe organ­isatie zoals de UGent moeten ver­schil­lende entiteit­en (fac­ul­teit­en, vak­groepen, onder­zoeks­groepen, direc­ties, …) zicht hebben op elka­ars verwachtin­gen, vra­gen, noden en mogelijkhe­den. Dit vereist over­leg en korte com­mu­ni­catieli­j­nen.” Dat laat­ste stond nog niet in de eerste ver­sie van het pro­gram­ma waarmee ze zich pre­sen­teer­den. Het is echter wel een cru­ciale toevoeg­ing omdat dit ver­schil­lend kan wor­den uit­gelegd. Wan­neer je belan­grijke bestu­urs­man­dat­en cumuleert, zoals Rik Van de Walle (decaan en vak­groepsvoorzit­ter), zijn de com­mu­ni­catieli­j­nen natu­urlijk zeer kort. Is dit de weg die we onder zijn rec­torschap willen uit­gaan? Grotere cen­tral­isatie en een top-down bestu­ur?

“Willen we grotere cen­tral­isatie en een top-down bestu­ur?”

Een ander ele­ment dat – bij mij althans – gaande de cam­pagne niet heeft bijge­dra­gen tot een grot­er vertrouwen in een open en verbindende bestu­urscul­tu­ur bij het kan­di­da­ten­duo Van de Walle/Van Her­reweghe is het feit dat de kan­di­daat-vicerec­tor in de com­mu­ni­catie (Twit­ter, Face­book, gedruk­te en dig­i­tale pers) vri­jwel afwezig was, op het gen­der-artikel in Scham­per van afgelopen zater­dag na. Het was hoofdza­ke­lijk Van de Walle die in beeld kwam en ook in de fac­ul­taire pre­sen­taties de dis­cussies dom­i­neerde. Miss­chien was dat de interne taakverdel­ing bin­nen het duo, maar dan had dat beter naar het uni­ver­si­taire kiez­er­spub­liek gecom­mu­niceerd mogen wor­den. Nu kun­nen we alleen maar vrezen dat deze relatieve onzicht­baarheid zich bin­nen een effec­tief (vice)rectorschap zal doorzetten; en dat zou een serieuze misken­ning zijn van de kwaliteit­en van Mieke Van Her­reweghe. Het con­trast met het duo Van Huylenbroeck/De Saeger dat boven­di­en ‘Samen’ als kern­wo­ord in de com­mu­ni­catie voert kan niet grot­er zijn. Hoewel ik hen aan­vanke­lijk min­der goed kende hebben ze mij met hun pro­gram­ma, zek­er op het vlak van een transparante en mod­erne bestu­urscul­tu­ur, en hun geza­men­lijke optre­den vanaf dag één volledig over­tu­igd. Als duo hebben ze daarom mijn vertrouwen en stem.

Prof. Roald Doc­ter