Oorspronkelijk gepubliceerd op 11/05/2026 – 9:31 door Madeleine Cossement
Dit artikel werdt oorpronkelijk gepubliceerd op de oude Schamper site. Toen deze uit gebruik werd genomen, werden alle artikels overgezet.
‘Wij zijn De Walvis’ is een artistiek project, verwezenlijkt door het Instituut voor Onderzoek van de Betovering der Zeeën (IOBZ). Dit gesamtkunstwerk belicht de zoektocht naar de universaliteit van thema’s als kwetsbaarheid en medemenselijkheid door “met een verfborstel en een aangespoelde walvis een brug te slaan naar meer veerkracht.” Wim Opbrouck, mede-oprichter van de vzw, schetst zijn visie op het initiatief.
Waarom werd er voor een walvis gekozen als symbool van kwetsbaarheid en verbondenheid?
“Omdat het een heel vrolijk dier is, een buitendier, een dansend dier …”
Waar bevindt zich juist het raakvlak tussen kwetsbaarheid en de verbindende kracht van kunst en creativiteit?
“Als je een daad stelt, dan gebeurt er iets; dat is wat het teweegbrengt. Door de walvis hier te leggen, ontstaan er direct gesprekken en verbindingen. We organiseren het schilderen ook met kwetsbare groepen, met CAW’s, met mensen die in de gevangenis zitten, mensen met een beperking, met een autismespectrumstoornis, met een eetstoornis … Als hij aanspoelt, gaat iedereen ernaar kijken. Maar hij is eigenlijk aan het sterven; hij is heel droevig. Soms zijn de verhalen ook droevig, en deze plek biedt ruimte daarvoor.”
Bij dit project verovert de Noordzee een prominente plaats. Wat vindt u zelf zo fascinerend aan de Noordzee?
“Het is een mysterium tremendum et fascinans. De zee is een mysterie dat ons aantrekt en fascineert, maar dat ons ook angst inboezemt. Het is die combinatie die mij passioneert.”
Wat heeft het project u geleerd over menselijkheid?
“Dat als je je openstelt, zowel ik als iemand anders, dat je je dan elke keer zo gehoord en gezien voelt. Het is eigenlijk niet meer en niet minder dan dat; iets heel eenvoudigs.”
“Door de walvis hier te leggen, ontstaan er direct gesprekken en verbindingen” – Wim Opbrouck
In hoeverre biedt onze maatschappij een draagvlak voor inclusiviteit?
“Ik denk dat er nog veel werk aan de winkel is, maar dat de bespreekbaarheid er wel is. Het taboe is in zekere zin doorbroken. Als je morgen eerstelijnshulp wenst voor je mentaal welzijn, dan kun je die wel krijgen. Maar als iemand in de problemen lijkt te komen, is dat doorgaans ook zo; we moeten dat ook niet verbloemen. Op deze plek kun je al vervend ventileren.”
Hoe vertaalt zich wetenschappelijk onderzoek concreet binnen dit artistieke project?
“Het is helemaal gecheckt en ondersteund door de wetenschapper Jan Haelters. Dat is een autoriteit op het gebied van walvisachtigen. Hij heeft het hele project begeleid. Wat heel leuk is, waar de wetenschap hier dichtbij komt, is het feit dat hij altijd de observatie van de bultrug in zijn jaarlijkse verslag noteert. Deze verwerkt hij dan in projecten zoals deze; dat vind ik zo prachtig.”