Zijn onvergoede stages fair?

De soms harde realiteit van stage lopen

Vol­gens het regle­ment aan de UGent staat zow­el de stage-instelling als de onder­wi­jsin­stelling in voor de begelei­d­ing van de stu­dent door stage­doel­stellin­gen en tussen­ti­jdse feed­back te for­muleren, waar­na de stu­dent de stage­plek ook mag beo­orde­len. Het regle­ment stelt ook dat bin­nen een cur­ric­u­laire stage je in principe niet ver­goed wordt voor het ver­richte werk en kor­tom de stage­plek niet ver­plicht is dit te doen. Een eventuele ver­goed­ing voor onkosten die gemaakt zijn, is mogelijk, maar moet in samen­spraak met de stagegev­er.

Een vierde­jaars recht­en­stu­dent aan de UGent getu­igt dan ook dat ze om deze reden bewust kiest voor een zomer­stage die buiten het cur­ricu­lum valt. “Ik zie mijn stages echt als mijn stu­den­ten­job; ik doe er een paar in de zomer en financier er mijn acad­e­mie­jaar mee.” Zij getu­igt ook van het belang van stages, zek­er bin­nen haar richt­ing: “De recht­en bli­jft een zeer doc­tri­nair club­je waar je de ‘weten­schap’ leert. Eens je bent afges­tudeerd, kan je nog niets in de prak­tijk. De werk­plek is een tweede unief.”

 “Wan­neer een sta­gair mee­draait bin­nen een organ­isatie, is er geen reden om hun anders te behan­de­len dan werkne­mers”- Verte­gen­wo­ordi­ger van ACOD

Wij sprak­en ook een stu­dent die in haar derde jaar ler­areno­plei­d­ing zit aan de Artevelde­hogeschool. Zij moest in haar laat­ste jaar drie stages afleggen, wat in com­bi­natie met haar eigen lessen­pakket niet alti­jd makke­lijk was. Daar­naast is er naast het les­geven zelf ook een grote admin­is­tratieve last voor stu­den­ten die stage doen bin­nen het onder­wi­js. “Zo zou je per uur dat je les­geeft twee uur aan voor­berei­dend werk hebben. Maar dit strookt niet met de realiteit van ons tak­en­pakket, wat bestaat uit admin­is­tratie bijhouden en nieuw didac­tisch mate­ri­aal voorzien. Daar­naast gaat het voorzien van didac­tisch mate­ri­aal als het ver­vo­er naar een stage­plek gepaard met oplopende kosten voor de stu­dent. Je kunt bij stu­den­ten­voorzienin­gen aan­klop­pen, maar er zijn veel stu­den­ten die door de mazen van het sys­teem glip­pen.”

Een afges­tudeerde stu­dent vroed­kunde uit Leu­ven kaart ook deze ver­bor­gen kosten aan. “Er werd geen reken­ing gehouden met mijn voorkeur of woon­plaats bij de plaats­ing, ter­wi­jl ik een beursstu­dent ben. Vaak kreeg ik een stage­plek toegewezen die moeil­ijk bereik­baar was, waar­door ik vooral moest reke­nen op mijn mama en grootoud­ers voor ver­vo­er.”

De VVS (Vlaamse Verte­gen­wo­ordig­ing van Stu­den­ten) stelt vanu­it een bevrag­ing zelfs dat onbe­taalde stages zor­gen dat stu­den­ten eerder een stage kiezen, gebaseerd op bereik­baarheid en de ben­odigdhe­den voor een stage dan inhoud. Op die manier wordt de essen­tie van een stage, het edu­catieve luik, ver­waar­loosd en zor­gen onbe­taalde stages voor een kloof tussen stu­den­ten gebaseerd op hun finan­ciële mid­de­len. Een verte­gen­wo­ordi­ger van ACOD stelt: “Wan­neer een sta­giaire mee­draait bin­nen organ­isatie, is er geen reden om hun anders te behan­de­len als werkne­mers, gezien iedere medew­erk­er zich ini­tieel moet inwerken. Ideaal zou er min­stens een Vlaan­deren­brede regeling moeten zijn over stages, maar hoger onder­wi­jsin­stellin­gen kun­nen zek­er een actie­vere rol opne­men in het debat om de recht­en van sta­giaires beter te bescher­men. ”

“Ik ben heel dankbaar voor de kans die een stage biedt, maar uitein­delijk draaien wij wel mee in de economie en daar­voor ver­di­enen wij wel een finan­ciële ver­goed­ing.”- Stu­dent ler­areno­plei­d­ing

 

Stap­pen op Europees niveau

De dis­cussie rond stages is al langer aan de gang. In 2023 werd er een res­o­lu­tie gestemd om richtli­j­nen op te stellen voor stages op Europees niveau die de toe­ganke­lijkheid eve­nals de sociale bescherming van sta­giaires wil uit­brei­den. In 2024 pre­sen­teerde de Europese Com­missie een wet­gev­ingsvoors­tel over stages waar ze tra­cht­en con­crete doel­stellin­gen te for­muleren. Na moeizame onder­han­delin­gen, for­muleert de raad een min­der pro­gressief stand­punt in juni 2025 waar men uit­slui­tend het woord trainee­ship gebruikt, bin­nen wat weinig afgeli­jnd is in defin­i­tie bin­nen de for­mu­ler­ing van eventuele maa­trege­len. Echter beperkt men zich bin­nen het voors­tel tot maa­trege­len omtrent de arbei­d­som­standighe­den en recht­szek­er­heid bin­nen cur­ric­u­laire stages en stages bin­nen het actieve arbei­ds­mark­t­beleid. Gezien deze stages deel uit­mak­en van nationale bevoegdhe­den als onder­wi­js, stellen zij dat dit opgevol­gd moet wor­den op nation­aal niveau. Anderz­i­jds kaarten ze zow­el de kwets­bare rol van sta­giaires aan bin­nen de arbei­ds­markt als het gebrek aan regel­gev­ing en effec­tieve hand­hav­ing op het nation­aal niveau. Zij wij­den een groot stuk aan het iden­ti­fi­ceren en sanc­ties opleggen voor werkgev­ers die valse trainee­ships faciliteren die de recht­en van de trainee/werknemer in het gedrang doen komen.

En hoe zit het nu?

In sep­tem­ber 2025 komt er veran­der­ing in de zaak. De werkgele­gen­hei­d­scom­missie van het Europees Par­lement heeft een ver­slag opgesteld dat als basis dient voor verdere onder­han­delin­gen. Dit nieuwe akko­ord ver­biedt onbe­taalde stages en stelt ook een duidelijke defin­i­tie van wat een stage inhoudt. Ook wil de Europese Com­missie met dit akko­ord gelijke behan­del­ing van sta­giairs veilig­stellen en sta­giairs gemakke­lijk­er toe­gang geven tot vak­bon­den. Het akko­ord zet de norm voor sociale bescherming, afgeli­jnde werkda­gen, beloning voor het geleverde werk en het ver­goe­den van onkosten gemaakt bin­nen de stages. Bin­nen de vraag rond ver­goed­ing en ver­loning ligt Bel­gië ver achter op Ned­er­land, dat al sinds 2023 ver­goedin­gen voorzi­et voor sta­giaires. Zo sluit de stu­dent die ler­areno­plei­d­ing vol­gt aan de Artevelde­hogeschool af met: “Ik ben heel dankbaar voor de kans die een stage biedt, maar uitein­delijk draaien wij wel mee in de economie en daar­voor ver­di­enen wij wel een finan­ciële ver­goed­ing.”