Zeepaardje in je hoofd

De hip­pocam­pus, ook wel gek­end als het zeep­aard­je van­wege zijn opmerke­lijke gelijke­nis met dit sier­lijke zeed­i­er, is de sec­re­taris van het lim­bis­che sys­teem. Dat is een com­plex van hersen­struc­turen betrokken bij emoties, emotiereg­u­latie, emo­tion­eel geheugen, genot en moti­vatie. Zijn voor­naam­ste taak? Infor­matie opslaan. Vergelijk­baar met het RAM-geheugen van een com­put­er, vervult de hip­pocam­pus de rol van bewak­er van ons kor­te­ter­mi­jnge­heugen. Hij archiveert nieuwe herin­ner­in­gen en rel­e­vante feit­en, met de mogelijkheid om de infor­matie over te dra­gen naar het langeter­mi­jnge­heugen.

De hip­pocam­pus is ook een fer­vent aan­hang­er van med­i­tatie. In je brein zorgt de hip­pocam­pus ervoor dat tij­dens peri­odes van stress, de pro­duc­tie van stresshormo­nen wordt teruggeschroefd. Onder lang­durige stress werkt die dem­per echter min­der goed, waar­door stress vrij spel kri­jgt om door je sys­teem te gieren. En een gps, daar gelooft onze goede vriend niet in: nav­igeren is zijn spe­cialiteit. Onder­zoek sug­gereert dat de hip­pocam­pus sterk betrokken is bij je ruimtelijke inzicht. Dus hoe soe­pel we weten te park­eren en hoe snel we de weg kun­nen vin­den, hangt alle­maal af van de hip­pocam­pus. Een leuk feit­je: uit onder­zoek is gebleken dat taxi­chauf­feurs in Lon­den een aanzien­lijk grotere hip­pocam­pus hebben dan hun leefti­jdsgenoten, waar­bij het vol­ume toe­neemt naar­mate ze meer ervar­ing hebben.

Taxi­chauf­feurs in Lon­den hebben een aanzien­lijk grotere hip­pocam­pus

Een goede werk­ing van dit werk­paard is essen­tieel. Wan­neer die wordt aange­tast, kun­nen ver­schil­lende aan­doenin­gen de kop opsteken. Zo is ont­dekt dat bij schizofre­nie de omvang van de hip­pocam­pus sterk ver­min­derd is. Bij psy­chopat­en zou de rechterkant van de hip­pocam­pus beduidend grot­er zijn dan de link­erkant.

Ook bij mensen met alzheimer is er een afwijk­ing in bepaalde delen van de hip­pocam­pus te zien. De ziek­te wordt veroorza­akt door ophopin­gen van bepaalde eiwit­ten in de zenuw­cellen die daar­door kapot gaan. Opval­lend is dat de hip­pocam­pus het eerste hersen­ge­bied is dat door deze processen wordt aange­tast. Die beschadigin­gen resul­teren in meer moeil­ijkhe­den om nieuwe infor­matie te onthouden. Alzheimer man­i­fes­teert zich als een pro­gressieve ziek­te, waar­bij het ver­mo­gen om infor­matie te onthouden en te begri­jpen gelei­delijk afneemt. Com­mu­ni­catie en redener­ingsver­mo­gen wor­den eve­neens steeds uitda­gen­der voor iemand die aan de ziek­te lijdt. Onder­zoek heeft aange­toond dat de gemid­delde lev­ensverwacht­ing voor iemand met alzheimer 6,5 jaar is, maar dit ver­loopt voor iedereen anders en kan zo var­iëren van twee jaar tot wel der­tig jaar.