Wetenschapskort

Twist, bend, break

Een spaghet­tis­tok­je breek je niet zomaar in exact twee stukken. Probeer maar! Naast de twee stukken in je han­den, ligt er ongetwi­jfeld nog min­stens één stuk­je op de grond. Door het knakken van het stok­je ontstaan namelijk vibraties die verdere breuken in de ongekook­te sliert veroorza­k­en. ‘Ontoe­laat­baar’ von­den wiskundi­ge Vishal Patil en zijn collega’s aan het Mass­a­chu­setts Insti­tute of Tech­nol­o­gy (MIT). Ze analy­seer­den hon­der­den spaghet­tibreuken en maak­ten sim­u­laties om een oploss­ing te vin­den: wring het stok­je 250 graden alvorens het te breken. Dit wrin­gen verzwakt de vibraties en voorkomt zo het uiteen­vallen in extra stuk­jes. Een rev­o­lu­tie in de Ital­i­aanse keuken zal dit onder­zoek helaas niet teweeg­bren­gen, maar mogelijk wel in de studie van andere staaf­jes, zoals kool­stof­nanobuis­jes. 

Vol gas tegen kankercellen

In de stri­jd tegen kanker had­den we vroeger drie wapens: oper­eren, bestralen en chemother­a­pie. Elk van die tech­nieken is gericht op de totale verni­etig­ing van cor­rupte cellen. James P. Alli­son en Tasuku Hon­jo hebben daar een ver­rassend vierde wapen aan toegevoegd: het eigen immuun­sys­teem. Ze ont­dek­ten elk meer dan 25 jaar gele­den een eiwit, CTL4‑A en PD‑1, op het opper­vlak van lym­fo­cyten (T‑cellen) dat diezelfde cellen tegen­houdt om kanker­cellen aan te vallen. Door antilichamen toe te dienen, kan deze rem wor­den los­ge­lat­en. Sinds 2011 kwa­men er geneesmid­de­len vol­gens dit principe op de markt, met sinds­di­en een groeiend aan­tal behan­del­bare kanker­soorten. Een lev­en­sred­dende door­braak die op 10 decem­ber daarom ook beloond wordt met de Nobel­pri­js voor de fys­i­olo­gie en geneeskunde.

Energie oogsten met je lichaam

Je smart­phone opladen door er sim­pel­weg mee rond te lopen? Bin­nenko­rt wordt dit miss­chien wel werke­lijkheid. Onder­zoek­ers uit het Engelse Sur­rey hebben onder­zocht hoe je via tri­bo-elek­trische nano­gen­er­a­toren, TENGs genaamd, energie kan oog­sten uit mech­a­nis­che energie zoals wind, maar ook menselijke beweg­in­gen. TENGs mak­en gebruik van het tri­bo-elek­trisch effect, waar­bij twee mate­ri­alen elek­trische lad­ing uitwisse­len door wrijv­ing met elka­ar. Dat lad­ingsver­schil kan je gebruiken om een elek­trische stroom te voorzien. Met hun uit­ge­brei­de analyse plaveien de onder­zoek­ers de weg voor het ontwer­pen en opti­malis­eren van energieoog­s­tende TENGs voor ver­schil­lende toepassin­gen, waaron­der wear­ables, inter­net-of-things-toestellen en zelfvoorzienende elek­tro­n­is­che appa­rat­en.