Wetenschap 101: de wetenschapsgids voor beginners

Tip 1: Waarom niemand kwantum begrijpt en waarom iedereen er iets over moet weten

Kwan­tum­fys­i­ca is voor de meeste mensen een onbe­gri­jp­baar hoop­je for­mules op een white­board geflanst in een of andere scène van ‘The Big Bang The­o­ry’. Knappe kop Frank Ver­straete, pro­fes­sor fys­i­ca aan de uni­ver­siteit van Cam­bridge en de UGent, probeert hier iets aan te veran­deren, en schreef er een boek over. Taal­go­eroe Céline Broeck­aert maak­te daar op haar beurt dan weer iets lees­baars van. Het duo baarde een ver­stren­geling van pure fys­i­ca met tal­ige spitsvondigheid. Het boek bewi­jst dat kwan­tum­fys­i­ca meer kan zijn dan een eng troep­je getal­len­spiel­erei. Kwan­tum­fys­i­ca is onderdeel van alles. Sim­pel­weg gezegd is het een tak van de natu­urkunde die het gedrag van zeer kleine deelt­jes zoals atom­en en sub­atomaire deelt­jes bestudeert. De mix tussen abstracte stof en luchtigere pas­sages, zorgt ervoor dat ook Jan Modaal de basis van kwan­tum­fys­i­ca min of meer kan begri­jpen. Ver­straete en Broeck­aert tra­cht­en er namelijk niet naar om de lez­er alles te doen begri­jpen, het belan­grijk­ste is om het grotere geheel te kun­nen bevat­ten. 

Het duo baarde een ver­stren­geling van pure fys­i­ca met tal­ige spitsvondigheid

Tip 2: Praatjes over wetenschap 

Als soci­aal­geac­cepteerde zat­te nonkel van het weer­bericht en ijverige weten­schaps­blog­ger, was Frank Deboosere jaren­lang een boeg­beeld voor toe­ganke­lijke weten­schap. Jacotte Brokken had grote schoe­nen om te vullen, maar teleurstellen deed ze niet. Met ent­hou­si­asme nam ze Franks rol als grap­jas van kwart voor acht over. Jacotte studeerde chemie en na enkele zijuit­stap­jes als wiskun­deleerkracht, doc­tor­aat­stu­dent en sta­giair bij VRT, werd ze weervrouw. Net als voor­ganger Frank, zet ze haar skills in om aan weten­schap­scom­mu­ni­catie te doen. Al in 2019 startte ze ‘Weet Je Wat’, een YouTubekanaal over STEM. Dat ver­huis­de in 2021 onder de naam ‘STEM Olympiade’ naar Tik­Tok. Sinds sep­tem­ber 2022 begon ze met haar eigen pod­cast ‘praat­jes over weten­schap’. Hierin pluist ze uit hoe andere weten­schap­scom­mu­ni­ca­toren naar hun vakge­bied kijken en welke tips ze aan hun collega’s zouden geven. Het eerste seizoen van de pod­cast telt veer­tien aflev­erin­gen en bevat als gas­ten enkele klep­pers zoals Lieven Scheire, Het­ty Helsmoor­tel en Kath­leen Bracke. Op haar eigen goed­lachse Jacot­te­manier reikt ze je tools aan om onder­zoek aan de man te bren­gen. Een aan­rad­er voor alle onder­zoek­ers. 

Tip 3: ASAP Science 

In de afgelopen tien jaar is iedereen die op YouTube doom­scrollt, ongetwi­jfeld de video’s van Asap­SCIENCE al tegen het lijf gelopen. Greg Brown en Mitch Mof­fit, de twee weten­schap­pers achter de enter­tainende en edu­catieve video’s, delen bei­de een achter­grond in de biolo­gie en natu­urkunde. Met behulp van kleur­rijke dia­gram­men streven ze ernaar om com­plexe weten­schap­pelijke onder­w­er­pen op een toe­ganke­lijke manier uit te leggen. De video’s behan­de­len diverse vakge­bieden, waaron­der biolo­gie, natu­urkunde, scheikunde en psy­cholo­gie. Een opval­lend ken­merk van hun pre­sen­tatie zijn hun tekenin­gen en ani­maties, waarmee ze abstracte con­cepten helder en begri­jpelijk mak­en. Als je je ooit afvroeg wat er gebeurt met je herse­nen als je lsd inneemt of wat er zou gebeuren als de zon verd­wi­jnt, ben je hier op het juiste adres.

Bestaat er een betere com­bo dan dragqueens en wiskunde?

Tip 4: The Math Drag Queen

Bestaat er een betere com­bo dan dragqueens en wiskunde? Kyne, ook bek­end als the math drag queen, maakt korte wiskundevideo’s waarin ze raad­sels vertelt, wiskun­de­les geeft en haar vol­gers leert hoe ze mis­lei­dende sta­tistieken in de media kun­nen herken­nen. Dit alles in glam­oureuze drag.

Ze kaart aan hoe wiskunde wordt gebruikt in media. Bijvoor­beeld door aan te tonen welke fouten er gemaakt wor­den in nieuws­bericht­en over de COVID-19-pan­demie en mis­daad­sta­tistieken op basis van ras. Met meer dan 1,5 miljoen vol­gers op ver­schil­lende plat­for­men ver­sprei­dt Kyne haar liefde voor wiskun­deon­der­wi­js en weten­schap­pelijke gelet­ter­d­heid. Zo brengt ze STEM-onder­wi­js naar de queer gemeen­schap en queer­ness naar STEM. Met de Tik­Toks alleen zal je waarschi­jn­lijk niet sla­gen voor een exa­m­en wiskunde, maar ze bieden wel een leuke manier om wiskunde te kop­pe­len aan maatschap­pelijke vraagstukken. Onlangs bracht Kyne ook het boek ‘Unleash Your Inner Math Diva’ uit, wat een geweldige mantra lijkt tij­dens het blokken voor sta­tistiek.

Tip 5: Sustainable Energy Without the Hot Air

In dit boek neemt fysi­cus David MacK­ay je mee in een analyse van energie. Waaraan ver­bruiken we nu in ons dagelijks lev­en het meeste energie en kun­nen we dit com­penseren met hernieuw­bare alter­natieven? Online kri­oelt het van de mythes over dit the­ma, maar hoe komen mensen über­haupt aan die claims? Met enkele back of the enve­lope berekenin­gen (lees: snelle, sim­pele berekenin­gen) en een aan­ge­name schri­jf­sti­jl gidst MacK­ay je door de energieprob­lematiek. Zo kan je kri­tisch kijken naar wat bei­de kan­ten van het energiede­bat staan te schree­uwen. Wat dit boek nog geweldiger maakt, is dat je het gratis online kunt vin­den op de web­site van MacK­ay!