Weet wat je slikt

door Paulien van der Wel

Anti­con­cep­tie is namelijk een gewichte zaak. En zek­er de moeite waard om eens bij stil te staan.

Let’s talk about sex

We hebben het hier over twee soorten hor­mo­nen: oestro­geen en prog­estageen. Die laat­ste lijkt heel erg op het lichaam­seigen prog­es­teron. Gecom­bi­neerde pillen lat­en deze twee stelsel­matig hor­mo­nen los, en die gaan ver­vol­gens het hele lichaam door. Op die manier kun­nen zaad­cellen niet bin­nen­drin­gen in de baar­moed­er, wordt een eis­prong voorkomen en nestelt een eit­je niet in, waar­door er geen zwanger­schap plaatsvin­dt.

Je kunt kiezen voor een pil die alti­jd dezelfde werk­ing heeft of een die vol­gens meerdere fasen werkt en daar­door soms sterk­er of lichter is. De eerste ver­sies van de pil zijn onder­tussen te zwaar gebleken en wor­den niet meer voorgeschreven. Maar ook nu nog vor­men bepaalde pillen een prob­leem. Bijvoor­beeld werd de Diane 35 uit de han­del genomen omdat er vrouwen aan com­pli­caties van een trom­bose gestor­ven zijn.

Nora: “Ik slik Androcur, iets wat eigen­lijk veel te zwaar is. Maar ik kan niet anders. Ik merk bijvoor­beeld libidover­lies en gewichtss­chom­melin­gen maar ook dat mijn emoties afvlakken. Ik herken mezelf soms amper in bepaalde sit­u­aties.”

Risico’s

Uit onder­zoek van car­di­oloog Ernst Riet­zschel, pro­fes­sor aan de Uni­ver­siteit Gent, blijkt dat orale anti­con­cep­tie zorgt voor een sig­nif­i­cantie toe­name van sla­gaderverkalk­ing, tot 20–30% meer bij tien­jarig gebruik bij jonge vrouwen. Dit geeft op de lange ter­mi­jn meer kans op bijvoor­beeld trom­bose. Ook bijvoor­beeld de pleis­ter en de vagi­nale ring geven een ver­hoogd risi­co op hart- en vaat­prob­le­men.

Een spi­raalt­je is nog een andere optie. Eén waar nogal wat vrouwen huiv­er­achtig tegen­over staan en dat ook verve­lende bijw­erkin­gen kan hebben. Veronique: “Na klooien met ver­schil­lende soorten anti­con­cep­tie merk­te ik dat hor­mo­nen niets voor mij waren. Dat ging van haaruit­val en moodswings tot nachtelijk brak­en. Ik koos voor een kop­er­spi­raal, in de hoop dat dit mijn red­ding was. Dat ging goed in het begin, al had ik tij­dens mijn regels wel pijn en voelde ik de spi­raal zit­ten. Maar na een tijd begon ik steeds zwaarder te bloe­den en moest ik een andere oploss­ing gaan zoeken. Ik dacht alti­jd dat een baar­moed­er de grootte van een peer had. Dat blijkt niet zo te zijn.”

Deze neven­werkin­gen zijn vaak de belan­grijk­ste reden om geen spi­raal te nemen. Dok­ter Wilde­meer­sch: “Gynae­colo­gen tas­ten vaak in het duis­ter. De baar­moeder­holte is een black­box. Elke baar­moeder­holte is anders en die is vaak klein­er dan we denken. Het is logisch dat een spi­raal met een T‑vorm, in maar één maat, bij velen niet past. De pun­ten prikken in de baar­moed­er­spi­er en groeien in, wat voor hevige bloedin­gen en pijn kan zor­gen.” Eigen­lijk is er nog veel te veel onduidelijkheid over hoe een baar­moed­er in elka­ar zit. Dok­ter Wilde­meer­sch: “een spi­raalt­je, dat moet passen als een schoen.”

Is hij niet te groot?

Kop­er­spi­raalt­je

Er zijn echter wel mogelijkhe­den om er achter te komen hoe groot de baar­moed­er nu pre­cies is. Dit kan via 2D- en 3D-sono­grafie. Dok­ter Wil­der­meer­sch: “De eerste onder­zoeken naar baar­moed­ers gebeur­den in de VS post-mortem. Maar baar­moed­ers bij jonge vrouwen zijn in werke­lijkheid anders. Er is vast­gesteld dat de breedte van baar­moeder­holtes tussen de 5.9 mm en 40 mm ligt. Gemid­deld zo’n 22–24 mm. Als je bek­ijkt hoe groot een reg­uliere spi­raal is, namelijk 32mm, dan weet je dat dat niet gaat passen.”

Jam­mer genoeg weten veel huis­art­sen en gynae­colo­gen hier zelf vaak te weinig over en verkopen ze wat er in hun lade ligt. Nora: “Mijn huis­arts kende mijn pil zelfs niet. Maar er zijn er zoveel, je kunt niet verwacht­en dat hij ze alle­maal kent.” Anti­con­cep­tie verkopen is dan ook big busi­ness en pub­liciteit bepaalt vaak wat er verkocht wordt. Er is ook onkunde of vrees in het spel. Veel jonge vrouwen wordt afger­aden om bijvoor­beeld een spi­raalt­je te nemen, omdat dat te moeil­ijk of gevaar­lijk zou zijn. Maar ook daar zijn oplossin­gen voor. Zo is er bijvoor­beeld de Gyne­Fix (zie kad­er) die veel meer kans tot sla­gen heeft. Veronique: “Mijn huis­arts was zich bewust van de prob­le­men met een klassieke spi­raal, maar had daar geen antwo­ord op.” Nora: “Vaak dringt een gynae­coloog toch gewoon zijn mening op. Ster­il­isatie is bijvoor­beeld geen optie, ook al heb je daar al jaren over nagedacht. Je wordt gewoon betut­teld.”

Een prob­leem met de pil is onvolledigheid. En dan niet alleen van het prod­uct maar ook van de gebruik­ster. De pil wordt niet alti­jd cor­rect genomen, waar­door het veel min­der betrouw­baar is en de kans op een zwanger­schap veel grot­er. 42% van de Bel­gis­che vrouwen zou de laat­ste maand haar pil al eens ver­geten zijn. Toch bli­jft de pil een van de meest gebruik­te voor­be­hoedsmid­de­len bij vrouwen. Nora: “De infor­matie is veel te ver­spreid. Soms lees je wel eens ver­halen, maar dat bli­jft bij enkele anek­dotes. Eigen­lijk zou ik die infor­matie van mijn gynae­coloog moeten kri­j­gen.” Veronique: “Ik ben via een vriendin aan infor­matie gekomen. Na een lij­densweg van jaren, waar je ‘maar moet leren lev­en met de bijw­erkin­gen’, heb ik nu iets gevon­den dat wel bij mij past. Iedereen denkt bij een spi­raalt­je aan de typ­is­che anker­vorm, maar dat is niet alti­jd zo. Ik heb nu zo’n draad­vormig spi­raalt­je.”

Con­doom: Het enige voor­be­hoedsmid­del dat bescherming biedt tegen SOA’s. Zow­el voor man­nen als voor vrouwen.

De pil: Vraag naar ver­schil­lende soorten en hun bijw­erkin­gen. Per dag slik je een pil, met een stop­week. Lees alti­jd de bijs­luiter! Hart-en vaat­stoor­nissen, gewicht­stoe­name, libidover­lies en depressie kun­nen voorkomen.

Staaf­je: Een hor­mon­aal staaf­je geeft kleine hoeveel­he­den hor­mo­nen af. Geplaatst in de bove­n­arm. Chirur­gis­che ingreep om het te ver­wi­jderen, tussen­bloedin­gen, trom­boseneig­ing.

Pleis­ter: Evra-patch, een pleis­ter op het lichaam, met een stop­week. Hart-en vaat­stoor­nissen, trom­boseneig­ing.

Spi­raal: Kop­er: de meeste hebben een T‑vorm. Het kop­er­spi­raalt­je voorkomt innestel­ing en doo­dt zaad­cellen, maar is hor­moon­vrij. Gyne­Fix is een kop­er­spi­raal dat bestaat uit kop­eren cilin­dert­jes aan een touwt­je, vast­ge­maakt in de baar­moed­er en biedt meer flex­i­biliteit met min­der neven­ef­fecten.

             Hor­moon: de bek­end­ste is ook hier een T‑vorm. Lokaal geeft het spi­raalt­je hor­mo­nen die innestel­ing en bevrucht­ing tegen­houden. Ook hier is er een staaf­je dat voor min­der irri­tatie en een betere pasvorm zorgt.

Vagi­nale ring: Nuvar­ing. Geeft con­stant hor­mo­nen af met een stop­week. Kan als storend zijn bij sek­suele betrekking, tussen­bloedin­gen.

Prikpil: Om de drie maan­den een inspuit­ing met hor­mo­nen. Hart-en bloed­vaten­prob­le­men, hor­monale neven­werkin­gen, licht ver­hoogd risi­co op osteo­porose of broze bot­ten.