“We zijn niet ‘slechts’ onze beperking”

Hoe kan je een stu­dent met een beperk­ing als een paria doen voe­len? De assis­tent van het exa­m­en Diver­siteits­man­age­ment – ironie, wat is dat? – heeft er een antwo­ord op. Je stelt aan de stu­dent voor dat deze het exa­m­en hele­maal vooraan in het audi­to­ri­um maakt, aan een apart tafelt­je met het aangezicht naar de rest van de aula gericht. Bonus­pun­ten als je de stu­dent naakt door de aula laat lopen ter­wi­jl de andere stu­den­ten “​Shame! Shame! Brotherfucker​!” roepen. 

Vooraan in het auditorium

In boven­staande sit­u­atie belandde ik nadat ik een half jaar gele­den besloot om – na een iden­titeitscri­sis – mijn mas­ter te veran­deren naar de mas­ter Gen­der en Diver­siteit. Totaal onverwacht (en ongere­la­teerd) ver­loor ik op het­zelfde moment 90% van mijn gehoor. Aangezien ik hier­door de uit­leg over het exa­m­en niet zou ver­staan, had ik op voor­hand met de prof afge­spro­ken dat ik een plaats vooraan in het audi­to­ri­um zou kri­j­gen zodat ze alle infor­matie nog eens per­soon­lijk tegen mij kon­den her­halen. Aangekomen op het exa­m­en, merk­te ik echter dat we onder “vooraan in het audi­to­ri­um” ver­schil­lende din­gen ver­ston­den. Nadat ik dit mis­ver­stand met de assis­tente had uit­geklaard – aangezien de prof even afwezig was – kreeg ik een verontschuldig­ing en mocht ik zelf een plaats kiezen in het audi­to­ri­um. Hoewel deze reac­tie zon­der twi­jfel goed bedoeld was, legt het een grot­er prob­leem bloot: onze maatschap­pij weet niet hoe ze om moet gaan met per­so­n­en met een beperk­ing. Hoewel er op mijn uni­ver­siteit ver­schil­lende faciliteit­en voorzien zijn, loopt de prak­tijk vaak verder achter dan de gemid­delde stu­dent op zijn stud­i­eschema.

“Onze maatschap­pij weet niet hoe ze moet omgaan met per­so­n­en met een beperk­ing” 

Praktische communicatietools

De bedoel­ing van deze faciliteit­en is namelijk niet om stu­den­ten met een beperk­ing als een ver­stotene aan de kant te schuiv­en, maar om hen op een nor­male manier te helpen func­tioneren bin­nen de uni­ver­siteit. Zelf ben ik hier ook schuldig aan. Ook ik wist niet hoe ik moest omgaan met mensen met een beperk­ing. Laat staan dat ik wist hoe ik moest omgaan met mijn eigen beperk­ing. Al 19 jaar volg ik lessen om een diplo­ma te halen en mij voor te berei­den op mijn toekomst, maar geen enkele les had mij hierop voor­bereid. Ik leerde Lati­jnse naam­vallen en wiskundi­ge for­mules en alles ertuss­enin. Tot ik aan de mas­ter Gen­der en Diver­siteit begon, kwam ik het woord “beperk­ing” enkel in een biol­o­gis­che con­text eens tegen. Weten hoe het lichaam werkt en hoe het soms niet werkt, helpt echter niet om de nodi­ge bewust­word­ing te creëren. We hebben boven­di­en prak­tis­che com­mu­ni­cati­etools nodig om ons gedrag cor­rect aan te passen.

Zet ongemakkelijkheid opzij

Ik pleit daarom voor andere eindter­men op de mid­del­bare school, zoals betere inclusie bin­nen lev­ens­beschouwelijke vakken. En waarom geen alge­meen vak gen­der en diver­siteit invo­eren in het hoger onder­wi­js? Op deze manier kun­nen we leren hoe we moeten omgaan met mensen met een beperk­ing (en andere min­der­hei­ds­groepen) en hoe we deze mensen als vol­waardi­ge leden in onze maatschap­pij opne­men. Aangezien er op struc­tureel vlak nog geen veran­derin­gen gebeuren, zal ik een ned­erig advies bieden. Er zijn eigen­lijk maar twee din­gen die je moet weten over hoe je het best omgaat met iemand met een beperk­ing. Het eerste is dat elke beperk­ing anders is. Zelfs gehoor­beperkin­gen ver­schillen sterk van elka­ar. Voor elke beperk­ing is er een andere manier om ermee om te gaan. Als je twi­jfelt hoe je iemand het beste kan helpen, kan je het sim­pel­weg aan die per­soon vra­gen.

“Nie­mand weet beter hoe ze geholpen kun­nen wor­den dan de per­soon zelf” 

Nie­mand weet immers beter hoe ze geholpen kun­nen wor­den dan de per­soon zelf. Het tweede is veruit het belan­grijk­ste, en is iets dat in het pub­lieke debat vaak ver­geten wordt: mensen met een beperk­ing zijn nog steeds mensen. We hebben nog steeds een per­soon­lijkheid en we zijn niet slechts onze beperk­ing. Som­mi­gen vra­gen gemakke­lijk­er hulp, anderen zijn gesteld op hun onafhanke­lijkheid. Je kan ons net zoals andere mensen gewoon aanspreken. Het is een cliché grot­er dan het ego van Don­ald Trump, maar wij bijten niet. Al kan je van mij wel een sar­castis­che opmerk­ing verwacht­en, maar ik beloof dat het grap­pig zal zijn. Dus, beste lez­er, de vol­gende keer dat je niet weet hoe je moet rea­geren op iemand met een beperk­ing, zet die onge­makke­lijkheid opz­ij en vraag het gewoon. Willen we dat afspreken, Gui­do?