Trust at first sight

Het is erg het te moeten zeggen, maar miss­chien was Dis­ney fout: looks may mat­ter. Al had iedereen die twee sec­on­den keek naar het profiel van de gemid­delde Dis­neyprins­es waarschi­jn­lijk wel al kun­nen con­clud­eren dat zij zelf ook niet hele­maal van hun bood­schap over­tu­igd zijn. Hoe mooi je inner­lijk dan ook mag zijn, je kleren en gezicht kri­j­gen mensen alti­jd eerst te zien.

Gek genoeg linken de meeste mensen die uiter­lijke ken­merken vaak aan bepaalde karak­tertrekken. Mensen met een bril zouden zogezegd slim zijn, mensen met dreads zijn chille vogels en als je in de herf­st nog een korte broek draagt, ben je waarschi­jn­lijk een sociopaat. Het omge­keerde bestaat ook. Een hele hoop mensen passen hun uiter­lijk aan om zo hun inner­lijk aan de wereld te kun­nen tonen. Denk maar bijvoor­beeld aan die gast in jouw richt­ing met vijftig fes­ti­val­band­jes aan zijn arm. Je bent alter­natief, I get it.

Het resul­taat: enkele enquêtes met licht var­iërende rest­ing bitch faces

Als vli­jtige weten­schap­pers nemen wij echter geen genoe­gen met deze leuke opmerk­ing over het belang van een goede eerste indruk. Dus besloten we om op een weten­schap­pelijke manier op zoek te gaan naar de uiter­lijke ken­merken die ervoor zor­gen dat we mensen als ‘betrouw­baar’ inschat­ten.

Een beetje anders

“Een goed onder­zoek is een sim­pel onder­zoek”, aldus een luie onder­zoek­er. Om op zoek te gaan naar de meest betrouw­bare ken­merken, besloten we dat we het best met foto’s zouden werken van ver­schil­lende mensen uit onze redac­tie. Al deze foto’s wer­den op dezelfde plaats en ongeveer op het­zelfde moment genomen, zodat de omgev­ing geen impact kon hebben op de betrouw­baarheid van de per­soon op de foto. Oor­spronke­lijk was ons plan ook dat iedereen met een kleine glim­lach op de foto zou staan. Toen bleek echter dat som­mige van onze redac­teurs de vaardigheid van het spon­taan lachen niet bepaald meester waren. Dus hebben we uitein­delijk een erg objec­tieve rest­ing bitch face gehanteerd voor de rest van ons onder­zoek. Zoals dat een weten­schap­per betaamt.

Deze foto’s wer­den in willekeurige vol­go­rde aan ver­schil­lende mensen, die geen een van de mensen op de foto’s kenden, voorgelegd met de opdracht iedere per­soon een score van één tot tien te geven op basis van hoe betrouw­baar ze er pre­cies uitza­gen. Aangezien het echter moeil­ijk is om aan de hand van de score die iemand kri­jgt af te lei­den hoe betrouw­baar spec­i­fieke ken­merken zijn, besloten we nog een extra dimen­sie aan het onder­zoek toe te voe­gen.

Som­mige mensen lieten twee foto’s van zichzelf nemen, iedere keer met een lichte veran­der­ing in hun uiter­lijk. Een foto met los haar en een met het haar in een staart. Een foto met en zon­der baard. Een foto met natu­urlijk en met gek­leurd haar. Een foto met een doo­dse blik en één met een stral­ende lach. Zo had­den we meteen enkele vari­abe­len aan de hand waar­van we het effect van spec­i­fieke ken­merken kon­den nagaan. Het resul­taat: enkele enquêtes met licht var­iërende rest­ing bitch faces.

Trust issues

In totaal gaven iets meer dan hon­derdzes­tig mensen antwo­ord op onze enquêtes. Is dat veel? Wel, dat hangt een beet­je af van je per­spec­tief. Een erg sta­tis­tisch rel­e­vante steekproef kun­nen we het niet noe­men. Zelfs als we enkel ‘de UGentstu­dent’ als pop­u­latie nemen, hebben we nog alti­jd een erg kleine groep. Maar als we de hoeveel­heid reac­ties op een Scham­per­lab beschouwen, hebben we hier duidelijk baan­brek­end onder­zoek ver­richt. Onze vol­strekt pseudoweten­schap­pelijke gen­er­al­isaties in de komende alinea’s wor­den ide­aliter in de con­text van dit beperkt aan­tal antwo­or­den bekeken. Alvast gewaarschuwd.

Allereerst viel het ons op dat de gemid­delde scores van onze ver­schil­lende foto’s erg dicht bij elka­ar lagen. Nie­mand kreeg gemid­deld een score lager dan vier of hoger dan zeven. Dat wil zeggen dat uiter­lijk miss­chien toch maar een stuk­je van de puzzel is, als het aankomt op betrouw­baarheid. Anderz­i­jds is het mogelijk dat een stel gestresseerde jour­nal­ist-stu­den­ten die met doo­dse blik in de cam­eralens staren miss­chien niet de meest betrouw­bare mensen lijken. We zullen het antwo­ord op dit mys­terie waarschi­jn­lijk nooit te weten komen.

Op voor­hand had­den wij ook al enkele ideeën over welke ken­merken betrouw­baar of onbe­trouw­baar zouden zijn. Zo waren we ervan uit­ge­gaan dat de foto’s waarop brillen te zien zijn en onze ene lachende foto het vrij goed gin­gen doen. Dat ter­wi­jl baar­den en gek­leurd haar vol­gens ons de mist in zouden gaan. Dit bleek echter niet het geval te zijn. Brillen leken hele­maal niet rel­e­vant te zijn. Of ze nu een bril droe­gen of niet, onze char­mante jour­nal­is­ten eindig­den telkens weer met een sta­biele vijf kom­ma vijf. Ook het lachen had nauwelijks effect op de gemid­delde score van onze stral­ende redac­teur.

Het is mogelijk dat een stel gestresseerde jour­nal­ist-stu­den­ten die met doo­dse blik in de cam­eralens staren miss­chien niet de meest betrouw­bare mensen lijken.

Zow­el het blonderen als de baar­den gaven inter­es­san­tere resul­tat­en. In lijn met onze verwachtin­gen kreeg ons geblondeerd proe­fkoni­jn een lagere score voor zijn onnatu­urlijke haar. Als we die resul­tat­en echter meer in detail gin­gen bek­ijken, bleek dat hij van de man­nen twee keer vri­jwel iden­tiek dezelfde score had gekre­gen. Zij leken niet in te zit­ten met zijn fel­blonde haar. De vrouwelijke respon­den­ten daar­ente­gen, gaven een opval­lend lagere score aan zijn fel­blonde lokken. Een soort­gelijke trend zagen we ook bij de baar­den. Over het alge­meen kri­j­gen man­nen met baar­den een hogere score van onze man­nelijke respon­den­ten dan van hun vrouwelijke tegen­hang­ers. Bij man­nen zon­der baard zagen we dan weer een omge­keerde ten­dens. Onze vrouwelijke ondervraag­den had­den het duidelijk niet zo op het veran­deren van haar. Ten­z­ij het ging over haar opsteken, want staart­jes deden het duidelijk beter dan losse haren.

Ten slotte ont­dek­ten we ook, eerder onverwacht, dat ges­lacht een zeer belan­grijke fac­tor is. Bij de foto’s van man­nen gaven de twee ges­lacht­en alti­jd ongeveer het­zelfde antwo­ord. Zolang ze hun haar maar mooi op hun hoofd hield­en en ver van verf­bus en gezichts­be­har­ing bleven. Bij foto’s van vrouwen zagen we echter dat zij elke keer een hogere score kre­gen van vrouwen dan van man­nen. Van­daar ook dat de vrouwelijke foto’s de onbe­twiste win­naars bleken van onze enquête. Echt opval­lende ken­merken van betrouw­baarheid hebben we dus niet gevon­den, maar een gouden raad: man­nen, bli­jf van jul­lie haar en vrouwen, geloof in de kracht van girl pow­er.