TFW the EU bans your memes

De dis­cussies rond het Migratiepact hebben aange­toond dat het gros van de bevolk­ing vaak niet echt weet hoe de vork pre­cies in de steel zit wan­neer het aankomt op regel­gev­ing, al dan niet inter­na­tion­aal. Ook de Richtli­jn inza­ke auteursrecht­en in de dig­i­tale eenge­maak­te markt is de pineut van ver­keerde bericht­gev­ing waar­door mensen onterecht denken dat de Europese Unie een ‘meme­ban’ heeft ingevo­erd en al gri­jpen naar hun virtuele vuur­toort­sen en spitvorken. De richtli­jn telt 24 nieuwe artike­len, maar vooral artikel 13 komt vaak terug in de media. Wij bieden met plezi­er enige duid­ing, maar voor de bezige bijen die geen tijd hebben om twee pagina’s door te nemen al een tl;dr: meme gerust nog even verder.

He protec?

Een eerste mis­ver­stand – vooraleer in te gaan op de inhoud die zo prob­lema­tisch wordt bevon­den – is dat de richtli­jn al gestemd zou zijn, waar­door ze noodged­won­gen opgenomen moet wor­den in de nationale wet­gev­ing van elke lid­staat van de EU. Hebbe ‘k ik hier ergens een ver­gader­ing gemist, of zo? Waarschi­jn­lijk ooit wel ergens, maar we kun­nen hier heel duidelijk over zijn: enkel het voors­tel voor de richtli­jn is goedgekeurd door het Europees Par­lement. Dit voors­tel zal nu bespro­ken wor­den door de Raad van de EU, de Europese Com­missie en het Europees Par­lement, waar­na de richtli­jn pas goedgekeurd kan wor­den. In 2019 wordt er een besliss­ing verwacht. 

GeOorlOoFde UiTzoNdeRinGeN

Over naar de fel bekri­tiseerde inhoud van deze richtli­jn, en meer bepaald de ‘meme­ban’. De richtli­jn heeft als doel extra bescherming voor mak­ers van cre­atieve werken, gaande van films tot muziek tot tek­sten, die gedeeld wor­den op het inter­net. Het ver­baast dan ook niet dat grote platen­maatschap­pi­jen en bek­ende arti­esten voor­stander zijn van de nieuwe richtli­jn. Ook onze eigen­ste Kris Wauters zou zich pro getoond hebben. Miss­chien werd het mas­saal ongeoor­loofde gebruik van al die bek­ende Clouse­au-num­mers hem te veel. Dankz­ij de richtli­jn kan het cre­atieve mate­ri­aal niet zon­der toestem­ming, en vaak de daaraan gekop­pelde ver­loning, wor­den gebruikt. Memes zijn natu­urlijk vaak gebaseerd op copy­right­ed con­tent, maar de oplet­tende lez­er ziet dat dit veel verder gaat dan enkel memes. 

Momenteel bestaan er al regels over auteursrecht­en, die tevens ook de uit­zon­derin­gen – wan­neer er dus geen toestem­ming gevraagd moet wor­den – erop bepalen. De belan­grijk­ste uit­zon­der­ing is waarschi­jn­lijk die van de par­o­die. Zo’n par­o­die moet vol­doen aan twee voor­waar­den: ze moet duidelijk ver­schillen van het orig­inele werk en er moet humor in ver­vat wor­den. Het lev­en is aan de grap­pi­gen! Wan­neer mak­ers van cre­atieve werken een ongeoor­loofd gebruik van hun werk zien, en wan­neer geen van de uit­zon­derin­gen dus van toepass­ing is, kun­nen zij onder meer het plat­form waarop het werk gedeeld is vra­gen om dit te ver­wi­jderen. 

The floor is geen auteursrechtelijke inbreuken 

Dit laat­ste is tevens het onder­w­erp van artikel 13 van de voorgestelde richtli­jn. Indi­en dit goedgekeurd wordt, moeten de plat­forms zelf proac­tief copy­right­ed con­tent ver­wi­jderen, zon­der bericht van de oor­spronke­lijke arti­est. Voor alle duidelijkheid, dit gaat om con­tent die een inbreuk pleegt op de auteursrecht­en van de oor­spronke­lijke arti­est, en ook de uit­zon­derin­gen, met inbe­grip van de par­o­die-uit­zon­der­ing bli­jven gelden. Sociale­me­di­akanalen zoals Face­book en YouTube zullen ver­ant­wo­ordelijk gehouden wor­den wan­neer zij dit niet doen en zouden zelfs tot betal­ing ged­won­gen kun­nen wor­den. Dat verk­laart meteen het gigan­tis­che protest bij gigant Google, die stelde YouTube offline te halen indi­en de richtli­jn er komt. De richtli­jn zou niet enkel gelden voor nieuwe con­tent, ook het ongeoor­loofd gebruik van auteursrechtelijk bescherm mate­ri­aal in oude con­tent moet ver­wi­jderd wor­den indi­en de kanalen claims willen ver­mi­j­den. Vergelijk het met de stress die je ervaart wan­neer je tij­dens het zwartri­j­den op de bus plots con­troleurs ziet opstap­pen. Maal duizend. Hon­derd­duizend miss­chien zelfs.

Bedri­jven met plat­forms waar heel veel copy­right­ed mate­ri­aal wordt gedeeld, bij uit­stek dus YouTube en Face­book, hebben de mankracht niet om elke post te check­en om te zien of er een copy­right­in­breuk is. Om hier­aan tege­moet te komen zullen ze bots moeten mak­en om dergelijke inbreuken geau­toma­tiseerd te detecteren. Deze bots zullen – uit angst voor claims – waarschi­jn­lijk strenge cri­te­ria hanteren bij het scan­nen van alle con­tent, waar­door het goed mogelijk is dat posts zon­der auteursrechtelijk bescher­md mate­ri­aal ook geflagged wor­den. 

Good guy Google

Zo’n absurd strenge regel­gev­ing zou vol­gens crit­i­ci lei­den tot een dreig­ing voor de vri­jheid van mening­suit­ing. Ook YouTube werpte zich in haar cam­pagne tegen de richtli­jn op als bescher­mer van dit hoge goed. We betwi­jfe­len of zo’n groot bedri­jf daad­w­erke­lijk inz­it met ons recht om onszelf te kun­nen uit­drukken en vrezen dat het hen toch eerder om de cen­t­jes te doen is. Zo’n *kuch* meme­ban *kuch* raakt hen min­stens op twee ver­schil­lende manieren in de porte­mon­nee. Eerst en vooral: hoe fuck­ing onaantrekke­lijk zouden sociale­me­di­akanalen eruitzien als al het gecopy­righte mate­ri­aal onver­bid­delijk ver­wi­jderd wordt? De inkom­sten die grote spel­ers zouden ver­liezen door de lee­gloop ten gevolge hier­van kun­nen niet min zijn. Daar­naast zouden de plat­for­men zelf ver­ant­wo­ordelijk zijn, en dus aansprake­lijk gesteld kun­nen wor­den, voor het in de gat­en houden van alle uploads. De oor­spronke­lijke arti­est zal niet eerst moeten rap­porteren, waar­door het plat­form een proac­tieve houd­ing moet aan­nemen, wat nu bij­na niet het geval is. Hoewel het dus lijkt alsof indi­viduen en de grote tech­nolo­giebedri­jven aan het­zelfde zeel trekken, qua moti­vatie schuilt er wel meer achter dan naïevelin­gen zouden denken. *Insert meme over kap­i­tal­isme, nu het nog kan*