Student in tijden van oorlog

De oor­log in Oekraïne heeft er immense gevol­gen voor de hele bevolk­ing. Veel vrouwen en kinderen vlucht­en naar Polen met bussen en treinen, maar man­nen tussen 18 en 60 jaar waaron­der dus ook stu­den­ten, mogen het land niet ver­lat­en. Zij moeten vecht­en voor hun land. Er is geen dien­st­plicht, maar wel een mobil­isatie in vier fasen. Op dit moment is enkel de eerste fase van kracht en wor­den enkel mensen met mil­i­taire ervar­ing opgeroepen. De meeste stu­den­ten zit­ten in een lat­ere fase, maar velen hebben zich al vri­jwillig aanges­loten bij het leg­er. Vrouwen hebben eve­neens de mogelijkheid zich aan te melden bij het leg­er. Ook Glib Mazepa, een doc­tor­aatsstu­dent in de evo­lu­tion­aire biolo­gie, zegt dat hij bereid is om voor zijn land te vecht­en als hij opgeroepen wordt. 

De stu­den­ten die niet aan de frontlin­ie vecht­en, dra­gen ook hun steen­t­je bij door, onder andere, vri­jwilliger­swerk te doen. Som­mi­gen mak­en cam­ou­fla­genet­ten of helpen bij evac­u­aties. Anderen stellen waarde­volle voor­w­er­pen veilig of helpen gevluchte wee­skinderen te ver­zor­gen. Ze richt­en cen­tra op om mil­i­tair mate­ri­aal zoals hel­men, ver­rek­ijk­ers en andere uitrust­ing te verza­me­len, omdat dat nu moeil­ijk te verkri­j­gen is. Stu­den­ten roepen dus op om dit soort mate­ri­aal te doneren in plaats van voed­sel. Dat is nu in de meeste regio’s van het land namelijk nog redelijk makke­lijk te bemachti­gen. Om het leg­er een hart onder de riem te steken, schri­jven ze brieven naar sol­dat­en en bakken ze typ­is­che Oekraïense gebak­jes om naar het front te sturen. Ook zetten enkele jon­geren zich in voor de stri­jd tegen nep­nieuws en Rus­sis­che pro­pa­gan­da. Ze hebben het ‘Parko­va Propaganda’-project uit de grond gestampt om getu­igenis­sen van Oekraïn­ers de wereld in te sturen en de ver­sprei­d­ing van valse infor­matie tegen te gaan.

Academische instituten in moeilijkheden

De Oekraïense uni­ver­siteit­en hebben zelf ook aller­lei acties op poten gezet. De bib­lio­theken staan nu open voor vluchtelin­gen en er wordt medis­che hulp aange­bo­den. Verder helpen ze stu­den­ten die hun stad hebben ver­lat­en door hen toe te wijzen aan een gast­gezin. 

De uni­ver­siteits­ge­bouwen bli­jven zelf echter niet ges­paard tij­dens de oor­log. Het hoofdge­bouw van de Uni­ver­siteit van Kharkiv, dat dateert uit 1805, werd beschadigd door een bominslag op het cen­trale plein. De impact was zo immens dat het gebouw geen ramen meer heeft. In 2016, na de annex­atie van de Krim en het begin van de oor­log in het Donets­bekken of ‘Don­bas’, wer­den plan­nen opgesteld om de eeuwe­noude col­lec­ties en de dure appa­ratu­ur van de uni­ver­siteit veilig te stellen. Toen Rus­sis­che troepen in feb­ru­ari het land bin­nen­vie­len, onder­nam het uni­ver­siteits­bestu­ur echter geen actie om het plan uit te voeren. Het zijn de vri­jwilligers zoals Glib Mazepa die nu alle waarde­volle voor­w­er­pen naar de kelders bren­gen waar ze hopelijk bescher­md zijn.

De kelder van hun stu­den­ten­homes dient nu als schuilkelder

Sinds het begin van het con­flict zijn alle lessen aan de uni­ver­siteit­en opgeschort. Toch bli­jven stu­den­ten en les­gev­ers niet bij de pakken zit­ten. Een vriend van doc­tor­aat­stu­dent Glib Mazepa en som­mige les­gev­ers nemen lessen op zodat stu­den­ten ze toch nog kun­nen vol­gen. Hij vergelijkt het met de online lessen tij­dens de pan­demie, al was de reden voor het afs­tand­son­der­wi­js toen hele­maal anders. Op maandag ging een deel van de lessen opnieuw van start aan de Oekraïense Katholieke Uni­ver­siteit in Lviv.

Veel stu­den­ten zijn gevlucht naar het plat­te­land of naar het buiten­land. De stu­den­ten die in Kharkiv gebleven zijn, slapen in met­ro­sta­tions of in de kelder van hun stu­den­ten­homes die nu dienen als schuilkelder.

Oekraïnse studenten aan het woord. 

Tij­dens een gesprek met vijf Oekraïense stu­den­ten liepen de emoties hoog op. Ze vertelden dat een studiegenoot een paar dagen gele­den gedood werd door Rus­sis­che sol­dat­en. Ook een wiskun­destu­dente die al ver­schil­lende inter­na­tionale pri­jzen won, sneu­velde in Kharkiv door een bominslag. 

Mari­ia is een van die stu­den­ten. Op de eerste dag van de oor­log werd ze wakker toen haar oud­ers haar opbelden om te zeggen dat ze naar Polen moest vlucht­en. Huilend vertelt ze dat haar lev­en gestopt is en ze nu enkel nog denkt aan de oor­log. Zelf heeft ze geen begrip voor de Rus­sis­che bevolk­ing omdat ze vin­dt dat de Russen zwi­j­gen en niets doen, ter­wi­jl er vol­gens haar snel actie onder­nomen moet wor­den.

Ze voe­len zich schuldig omdat ze nog lev­en en kun­nen lachen ter­wi­jl anderen ster­ven

Ook Olya Pukalyak werd op een ocht­end opgeschrikt door een sirene. “Dat is momenteel de beste manier om wakker te wor­den, want het alter­natief is een bominslag”. Angst en haat zijn bij haar en vele andere Oekraïn­ers de dom­i­nante emoties. Angst omdat ze niet weet hoe de Oekraïense regering zal rea­geren. Haat tegen de Rus­sis­che bevolk­ing omdat ze niet begri­jpt waarom ze niet opkomen tegen de oor­log. Ze vertelt dat veel mensen lij­den aan survivor’s guilt: ze voe­len zich schuldig omdat ze nog lev­en en kun­nen lachen ter­wi­jl anderen ster­ven. Veel mensen proberen met de sit­u­atie om te gaan door humor te gebruiken en er grap­jes over te mak­en. Ze mak­en memes, posten film­p­jes van een tank die gestolen wordt, delen foto’s, enzovoort. Dit biedt aan de ene kant ste­un en creëert een beet­je luchtigheid, maar aan de andere kant zouden mensen kun­nen ver­geten dat er echt oor­log woedt en zouden ze kun­nen denken dat het gewoon een film is.

Wat met internationale studenten

Kharkiv is de tweede groot­ste stad van Oekraïne en telt ruim twintig uni­ver­siteit­en. Die trokken ook dit jaar een grote groep inter­na­tionale stu­den­ten aan. Som­mi­gen, zoals een Amerikaanse stu­dent geneeskunde, kon­den al terugk­eren naar hun thuis­land voor de oor­log uit­brak, maar anderen had­den min­der geluk. Zo kon­den enkele Indi­ase stu­den­ten niet meteen terugk­eren naar hun thuis­land omdat de Indi­ase over­heid te traag actie onder­nam. De inter­na­tionale stu­den­ten kon­den wel samen met de andere stu­den­ten en inwon­ers van de stad evac­ueren. Treinen en bussen wer­den ingezet om iedereen in vei­ligheid te bren­gen in het west­en van Oekraïne of in het buiten­land.

Hoe kan jij helpen? 

Er zijn veel ver­schil­lende mogelijkhe­den om hulp te bieden. Nu is het erg belan­grijk om te bli­jven prat­en over de oor­log en cor­recte infor­matie te bli­jven zoeken en ver­sprei­den. Alleen zo kan het gevecht aange­gaan wor­den met de Rus­sis­che pro­pa­gan­da en weet de Oekraïense bevolk­ing dat ze er niet alleen voor staat. Verder is human­i­taire hulp heel welkom, bijvoor­beeld door te helpen in opvang­cen­tra voor vluchtelin­gen. Kleren doneren is eve­neens belan­grijk. Daar­naast kun­nen med­icatie en ander medis­che mate­ri­aal van pas komen, zek­er in regio’s waar de bevoor­rad­ing moeil­ijk is. Geld inza­me­len en naar een organ­isatie ter plekke sturen is ook een doel­tr­e­f­fende manier om te helpen, omdat het geld gaat naar mensen die weten wat er ter plekke nodig is. Op de web­site van het Rode Kruis staat de recentste info over hoe je kan helpen, maar ook waar het geld dat gedoneerd wordt naar­toe gaat en enkele tips als je zelf een gast­gezin wil wor­den. De sit­u­atie is op dit moment over­al in Oekraïne anders en elk gebied heeft dus andere mid­de­len nodig. Als laat­ste tip geven de stu­den­ten mee dat het nut­tig is om te schri­jven naar Oekraïne. Zo kom je te weten hoe je op dat moment op de meest effec­tieve manier hulp biedt.