Scrollen door de hoofdpunten

Een turbulente geschiedenis van de krant

Voor­spellin­gen over de toekomst van kran­ten zijn lastig, maar het verleden leert dat de krant al vak­er onder druk heeft ges­taan. De eerste krant rolde van de drukpers in 1656 waar­na ze tot 1920 genoot van een monop­o­lie op het nieuws. Het was de radio die deze monop­o­lie voor het eerst onder druk zette. Zijn komst was rev­o­lu­tion­air, waar­door al snel elk huishouden erover beschik­te. In tegen­stelling tot een krant, kon er via de radio meerdere updates plaatsvin­den door de dag heen en kon het nieuws veel sneller gebracht wor­den. Met radioseg­menten van enkele minuten werd het zaad­je van short-form con­tent geplant, waar­door het makke­lijk­er werd voor het gewone huishouden om nieuws te con­sumeren. Dit creëerde de eerste vorm van con­cur­ren­tie voor de tra­di­tionele kran­ten, waar zij ver­vol­gens op inspeelden met grotere kop­pen en meer catchy titels.  

Rond 1990 met de kabel­tele­visie, kwam het fenomeen zap­pen van de grond, de voor­lop­er van het doom­scrollen

In 1950 kwam dan de tele­visie met het tele­visiejour­naal waar­door ze aan een hoog tem­po nieuws kon­den delen met bijhorende beelden. De nieuwsankers bin­nen de uitzend­ing zorgden voor een toen­e­mende focus op de per­soon van de ver­slaggev­er. De inburg­er­ing van het jour­naal bracht een nieuw dagelijks rit­ueel voor het gezin. Kran­ten speelden op deze nieuwe con­cur­rent in door zich meer te focussen op het schri­jven van diep­gaan­dere stukken, gezien zij niet met die snel­heid kon­den con­cur­reren. Rond 1990 met de kabel­tele­visie, kwam het fenomeen zap­pen van de grond, de voor­lop­er van het doom­scrollen. Dit verko­rte de aan­dachtss­panne van het pub­liek en sound­bites, korte stuk­jes van 10 sec­on­den die de aan­dacht gri­jpen, deden voor het eerst bij politi­ci hun intrede. 10 jaar lat­er ontstond het inter­net wat het nieuws nog ver­snelde en vanaf 2010 werd sociale media ook belan­grijk­er. Al zou het tot 2019 duren met de explosie van Tik­Tok dat nieuwsredac­ties zich begonnen te focussen op short-form nieuws­con­tent.  

 

Het gevecht om aandacht

De snel­heid waarin nieuws gepro­duceerd en ver­spreid wordt is dus geen nieuw fenomeen en de tra­di­tionele media zullen hierin ook bli­jven veran­deren. Met een steeds kor­ter wor­dende aan­dachtss­panne van het pub­liek, wordt het ook lastiger om de aan­dacht van mensen te trekken en hier goed op in te kun­nen spe­len. Een nieuws­film­p­je van een min­u­ut moet het opne­men tegen een stroom van geper­son­aliseerde con­tent door algo­ritmes, die nauwkeurig bepalen hoeveel sec­on­den een video max­i­maal mag zijn om je te ver­mak­en. Om de aan­dacht van de toeschouw­er erbij te houden, wordt er ook door nieuwskanalen zoals VRT NWS en vooral nws.nws.nws, de nieuws­vari­ant voor jon­geren, een stim­ulerend achter­grond­muziek­je met beat toegevoegd. Ver­vol­gens wordt dit ver­sterkt met over­gangsef­fecten tussen ver­schil­lende shots. Waar vroeger het nieuws van VRT werd ver­w­erkt tot korte video’s, is er nu een volledig aparte redac­tie die zelf mate­ri­aal verza­melt en hier con­tent over maakt. Zo wordt duidelijk dat ook achter de scher­men aan­passin­gen gebeuren aan de nieuwe media.

Iedereen tegenwoordig journalist?

De dig­i­tale rev­o­lu­tie die hand in hand ging met de ver­sprei­d­ing van de kleine appa­rat­en die aan onze han­den lijken vast­geli­jmd, schep­pen de impressie van een bredere toe­ganke­lijkheid tot ver­slaggeven. Zo vond er begin sep­tem­ber een serie van dodelijke protesten plaats tegen de cor­rup­tie onder lei­d­ing van de Nepalese regering. De onvrede barstte los nadat er vanu­it de regering werd besloten om ver­schil­lende sociale medi­akanalen te blokkeren. De youtu­ber WeHateTh­eCold die ini­tieel sfeer­beelden wou mak­en voor een reisvlog evolueerde naar een live reportage van het verzet tegen de Nepalese regering.

“Het is niet omdat iedereen een gsm in de hand heeft, dat iedereen een jour­nal­ist is” – Aurélie Bof­fé

Voor­beelden als deze bewi­jzen dat burg­er­jour­nal­istiek een alomte­gen­wo­ordig fenomeen is waar­bij er zelfs tij­dens nieuw­suit­zendin­gen gebruik wordt gemaakt van beelden die online wer­den gedeeld. Ondanks de zoge­naamde democ­ra­tis­er­ing van het jour­nal­istieke beroep, zijn er veel uitdagin­gen die vaak over het hoofd wor­den gezien. Aurélie Bof­fé, Tik­Tok-jour­nal­iste bij de VRT stelt: “Het beroep van jour­nal­ist is veran­derd, maar niet per se toe­ganke­lijk­er gewor­den.” Zij stelt dat veel skills die je van­daag nodig hebt in het beroep bij jon­geren gek­ender zijn. Echter wor­den vaardighe­den zoals kri­tisch denken vaak over het hoofd gezien. Ze zijn echter essen­tieel bin­nen ver­slaggev­ing. Zo stelt zij zelf dat het beroep van jour­nal­ist veel meer geëvolueerd is richt­ing fact check­ing en onder­zoek­sjour­nal­istiek. 

Niet iedereen zal dus meteen jour­nal­ist wor­den, maar nieuwe vor­men van ver­slaggev­ing zullen bli­jven opduiken. Ondanks dat de gemid­delde smart­pho­nege­bruik­er zich kan pro­fil­eren als jour­nal­ist, is de pro­fes­sionele ver­slaggev­er nog broodnodig in tij­den van mis­in­for­matie.