Recensie: Les Misérables

Open­ings­film zijn van een film­fes­ti­val is een grote eer, maar vaak ook een rare posi­tie. De crème de la crème van de Bel­gis­che filmw­ereld is aan­wezig. Op zijn paas­best, wach­t­end op zijn moment op de rode lop­er. Er hangt glam­our en feestge­druis in de lucht, de belofte van gratis drank sluimert in het achter­hoofd. Maar Ladj Ly’s debu­ut­film ‘Les Mis­érables’ was niet geïn­ter­esseerd in het feestelijke karak­ter van de avond. De film komt voort uit Ly’s eigen ervarin­gen in de buiten­wijken van Par­i­js tij­dens de rellen in 2005. Deze rellen mond­den uit in een geweld­dadi­ge con­frontatie tussen jon­geren van Afrikaanse orig­ine en de Franse poli­tie. Ze waren een reac­tie op het onterecht vis­eren van en grensover­schri­j­dend gedrag tegen­over de inwon­ers van de buiten­wijken. Na de rellen beloofde de Franse regering betere screen­ing en oplei­d­ing van agen­ten, maar uitein­delijk veran­derde er bit­ter weinig. Ladj Ly zag de pijn en de boosheid van de mensen rond hem. Als fysiek pro­test­eren niet werkt, zou hij het prob­leem op een andere manier moeten aankaarten. Met ‘Les Mis­érables’ maak­te hij een protest­film die de kwest­ie opnieuw onder de aan­dacht brengt.

We vol­gen Stéphane (Damien Bon­nard)  op zijn eerste dag bij een nieuw poli­tieko­rps. Samen met Chris (Alex­is Manen­ti) en Gwa­da (Djib­ril Zon­ga) vormt hij de anti­crim­i­naliteits­bri­gade. Het is hun taak om de vrede en de rust in de buurt te waar­bor­gen. Wan­neer een kleine rel ontstaat tussen een groep zige­uners en de lokale bevolk­ing om een gestolen leeuwen­welp, gaat de BAC (Brigade anti-crim­i­nal­ité, red.) op zoek naar de dad­er. De plot is een­voudig, maar de kracht zit hem in Ly’s real­is­tis­che uitvo­er­ing. Door een intuïtieve cam­er­at­e­ch­niek en dankz­ij sterke natu­urlijke acteer­presta­ties voelt de film heel echt. De grens tussen realiteit en fic­tie lijkt soms te ver­vagen en zo dwingt Ly de kijk­er tot reflec­tie. Dit is niet zomaar een gezel­lig avond­je cin­e­ma, dit is écht. Zijn per­son­ages voe­len aan als mensen van vlees en bloed. Niet goed of slecht, maar gelaagde indi­viduen met emoties en gren­zen die soms over­schre­den wor­den. Op die manier toont de film ook sym­pa­thie voor bei­de kam­p­en. We hebben hier niet te mak­en met helden en slech­teriken, maar met reële sit­u­aties die uit de hand lopen. Kleine gebeurtenis­sen stape­len zich op tot een drup­pel de emmer doet over­lopen en er een kort­sluit­ing ontstaat.

“There are no bad herbs or bad men; there are only bad cul­ti­va­tors.” Het is een quote uit Vic­tor Hugo’s ‘Les Mis­érables’, die het cen­trale onder­w­erp van Ladj Ly’s heden­daagse ver­sie gewor­den is. Mensen wor­den gevor­md door wat hen wordt aangedaan. Na de Franse rev­o­lu­tie was er voor velen geen ver­be­ter­ing merk­baar en na de rellen van 2005 even­min. Onrecht lokt onrecht uit, geweld lokt geweld uit. Oog om oog, tand om tand, en dat mag vrij let­ter­lijk genomen wor­den. Ly’s debu­ut kent geen genade en slaat u knock-out voor enkele dagen. Rauw, menselijk, eerlijk en hartver­scheurend. ‘Les Mis­érables’ is de Franse inzend­ing voor de Oscars en maakt een goede kans om te win­nen. Ladj Ly is een groot film­mak­er waar we hopelijk nog veel van zullen mogen horen en zien.