Recensie: La Llorona

‘De huilende vrouw’ of ‘la Llorona’ is een Lati­jns-Amerikaanse mythe. Vol­gens de folk­lore was er ooit een beeld­schone vrouw die leefde op het plat­te­land. Een rijke man die door haar dorp passeerde, kon haar uiter­lijk niet weer­staan en vroeg haar ten huwelijk. De twee kre­gen twee kinderen. De man begon echter steeds min­der aan­dacht te tonen voor zijn bruid, ging almaar vak­er op reis en kwam uitein­delijk terug met een andere vrouw, die mooier en jonger was. Hij liet zijn echtgenote achter met haar kinderen. Ver­teerd door woede en ver­dri­et ver­dronk la Llorona haar kinderen en pleegde daar­na zelf­mo­ord.

‘La Llorona’, de nieuw­ste film van Guatemal­teekse regis­seur Jay­ro Bus­ta­mante, is een film die gaat over het verleden, herin­ner­ing en ver­ant­wo­ordelijkheid. Gen­er­aal Enrique Mon­teverde, fic­tief neven­beeld van de oude dic­ta­tor Efraín Ríos Montt, wordt in de film schuldig bevon­den aan het ple­gen van een geno­cide. In zijn door de Amerika­nen gefi­nancierde oor­log tegen de marx­is­tis­che gueril­la-stri­jders in zijn land ver­mo­ordde de dic­ta­tor in het begin van de jaren tachtig ongeveer drieduizend mensen per maand. De groep die het meeste leed onder deze besliss­ing, was de Mayaanse Ixil-gemeen­schap. Zij waren het groot­ste slachtof­fer van de geno­cide.

De film begint met een inmid­dels oude gen­er­aal Mon­teverde, die ein­delijk berecht wordt voor zijn mis­daden tegen de men­sheid. Een hon­derd­tal mensen leggen een verk­lar­ing af over de wan­toe­s­tanden uit de jaren tachtig. Vooral vrouwen, die de geno­cide vaak over­leefd hebben omdat zij wer­den opgepakt door het leg­er en verkracht wer­den in hun kam­p­en. De film focust echter niet op de gen­er­aal of op de slachtof­fers van de geno­cide, maar op de directe fam­i­lie van de gen­er­aal: zijn vrouw, dochter en klein­dochter, en hoe zij omgaan met de langza­am dementerende ex-dic­ta­tor, die van een geno­cide wordt beschuldigd.

Het is ook geen toe­val dat zijn nabi­je fam­i­lie enkel uit vrouwen bestaat, want de film probeert ook voort­durend te wijzen op de vor­men van dis­crim­i­natie en onder­drukking die nog steeds bestaan in Guatemala. De ex-dic­ta­tor mag dan wel wor­den vero­ordeeld, de natives wor­den nog steeds uit­ge­buit en de patri­archie is nog alti­jd een feit.

“No hay paz sin jus­ti­cia.” Er zal geen vrede zijn zon­der gerechtigheid.

Hier­door stelt de film een zeer rel­e­vante vraag: ‘Hoe ver­houden wij ons tot de wan­toe­s­tanden die onze vooroud­ers creëer­den?’ Een vraag die even rel­e­vant is in Bel­gië, waar wij nog steeds worste­len met de erfe­nis van Con­go en de col­lab­o­ratie. Of in de VS, waar de Democ­ra­tis­che pres­i­dentskan­di­dat­en open­lijk dur­ven te dis­cus­siëren over het slaven­verleden van het land. Welke blaam tre­ft mensen die afs­tam­men van geno­ci­dale dic­ta­tors? Hoe moeten zij omgaan met hun bloed­erige verleden, waarin zij geen actoren waren, maar dat nog alti­jd een impact heeft op hun lev­en?

Naast een film met sterke inhoud is ‘la Llorona’ ook vormelijk een ware par­el. De film is een aaneen­ri­jging van zeer lang­gerek­te scènes zon­der muziek. Hier­door weet het pub­liek nooit goed wat te verwacht­en. Hoewel dit voor som­mi­gen miss­chien saai kan zijn, kun je het ook zien als een van de mooie aspecten van de Lati­jns-Amerikaanse cin­e­ma, waar Hol­ly­wood vaak geen geduld voor heeft. De enige muziek is het gelu­id van de protes­teerders aan de deur van de oude gen­er­aal die gerechtigheid eisen voor hun dode fam­i­liele­den: “No hay paz sin jus­ti­cia.” Er zal geen vrede zijn zon­der gerechtigheid.