Recensie: Capharnaüm

In het eerste deel van de film kijken we naar de ongeveer twaalf­jarige Zain (Zain Al Rafeea) die de rechter in een Libanese recht­sza­al bru­taal aankijkt en op een zeer kor­date manier zegt dat hij niet weet hoe oud hij pre­cies is, omdat zijn oud­ers nooit een geboorteak­te hebben lat­en opmak­en, en dat de rechter zijn infor­matie dan maar aan hen moet vra­gen. Hij knikt laag­dunkig naar zijn vad­er en moed­er, die zijn tegen­par­tij vor­men, want hij klaagt zijn oud­ers aan dat ze hem ter wereld gebracht hebben ter­wi­jl hij daar nooit om gevraagd heeft. Daar­naast blijkt hij ook nog een moord te hebben gepleegd. Libanese regis­seur Nadine Laba­ki gebruikt de rest van de film om een com­plexe reeks aan gebeurtenis­sen te schet­sen die Zain tot in de recht­bank hebben geleid.

De hand­held cam­era van cin­e­matograaf Christo­pher Aoun vol­gt het jonge, doch alles­be­halve onbe­zon­nen lev­en van Zain op de voet. We wijken nooit van zijn zijde ter­wi­jl hij probeert te over­leven tussen zijn ontel­bare broert­jes en zus­jes en onder­tussen de mep­pende han­den en kwet­sende woor­den van zijn oud­ers tra­cht te ontkomen. Dat alles in de harde wereld van arme straatverkop­ers. Warmte vin­dt hij bij zijn elf­jarige zus, maar hun band staat op het spel wan­neer hun oud­ers haar proberen uit te huwelijken aan een veel oud­ere man uit de buurt. Zijn tocht op zoek naar een lev­en, warmte en menselijkheid brengt hem verder in de jun­glestad waarin hij woont. Hij ont­moet Rahil (Yor­danos Shifer­aw), een ille­gale immi­grante uit Ethiopië wiens bazen geen idee hebben dat ze geen geld heeft voor een babysit en haar baby ver­stopt bij zich houdt tij­dens haar werk als schoon­maak­ster. Wan­neer ook zij uit Zains lev­en verd­wi­jnt, beslist hij om de zorg om de kleine Yonas – moest er een Oscar bestaan voor meest schat­tige peuter had Boluwat­ife Trea­sure Bankole al lang het beeld­je mogen gaan ophalen – op zich te nemen en neemt hij hem op sleep­touw tij­dens zijn over­lev­ingstocht.

Deze tocht wordt een soci­aal-real­is­tis­che ver­haal naar het mot­to ‘van de regen in de drop’, maar zek­er ook met een ste­vige dosis humor, menselijkheid en ontroer­ing. Regis­seur Laba­ki ging op zoek naar zo veel mogelijk niet-pro­fes­sionele acteurs, die vaak min of meer dezelfde achter­grond hebben als hun per­son­age. Zo is Zain Al Rafeea zelf een Syrische vluchtel­ing en werk­te hij voor de opnames als bezorg­er. De film was een ware hit op het film­fes­ti­val van Cannes dit jaar en kat­a­pul­teerde hem onmid­del­lijk naar een klein ster­ren­dom, wat nie­mand onberoerd liet. De film kaapte daar de Jurypri­js weg en is nu ook een van de favori­eten voor Beste Buiten­landse Film voor de komende Oscars. Labaki’s gedurfde manier van cas­ten, heeft een ongelofe­lijk resul­taat tot gevolg. Op deze manier ver­vaagt ze ook de grens tussen realiteit en fic­tie en komt het schri­j­nende en toch soms komis­che ver­haal van de film nog hard­er bin­nen. Laba­ki trekt met veel genoe­gen aan enkele emo­tionele touwt­jes en kon zo soms niet kiezen welke van de ver­haal­li­j­nen aan­dacht ver­di­ende: Zains voorgeschiede­nis, Zains revanchep­lot of Zains pro­ces. Maar dit pun­t­je van kri­tiek deert de overkoe­pe­lende indruk van de film niet. Het pub­liek zat aan zijn stoel geplakt en zin­derde nog een lange tijd na van deze claus­tro­fo­bis­che, soci­aal bewogen film.