Open brief: UGent, durf doen!

Beste Raad van Bestu­ur en rec­tor Rik van de Walle, 

“Een thuishaven voor durf­denkers en dwarslig­gers”, zo pro­fileert UGent zich in haar nieuwe (pri­jzige) Durf Denken­cam­pagne. Ze nodigt stu­den­ten, medew­erk­ers en alum­ni uit om kri­tisch denken om te zetten in kri­tis­che daden. Door deze warme aan­moedig­ing kun­nen wij, End Fos­sil Gent, niet langer stil bli­jven. Wij vra­gen met aan­drang om 1) de goedgekeurde tran­si­tieplan­nen van UGent te ver­tal­en naar effec­tieve en bindende actie, 2) duurza­amheid cen­traler te plaat­sen in het onder­wi­js en 3) duurzame en sociale keuzes te mak­en in de besparin­gen. 

“Denken is maar het halve werk”, dus stop­pen we niet bij deze brief. Om onze eisen kracht bij te zetten, houden we een actie­week met vreedzame bezetting van 2 tot en met 5 mei. 

Duurzaam beleid 

UGent draagt “als maatschap­pelijk geën­gageerde uni­ver­siteit duurza­amheid hoog in het vaan­del”. Zo was UGent bijvoor­beeld de eerste Bel­gis­che uni­ver­siteit met een Green Office, een stu­den­ten­werk­ing die duurza­amheid onder de aan­dacht brengt. Eigen experten stelden in de denk­tank Tran­si­tie UGent langeter­mi­jn­plan­nen op voor een duurza­mere uni­ver­siteit: de uit­stoot op vlak van gebouwen en energie moet met min­i­mum 40 % dalen tegen 2030 ten opzichte van 1998. Tevens moeten vlieg­tu­i­greizen met zo’n 30 % dalen, en met de auto pen­de­len moet ook met 20 % afne­men. Dankz­ij stu­den­te­n­ac­ties stopte UGent zelfs met investeren in fos­siele brand­stof­fen. 

Om onze eisen kracht bij te zetten, houden we een actie­week met vreedzame bezetting van 2 tot en met 5 mei

Straf. Dus we gaan er volop voor, zou je denken. Helaas. De goedgekeurde ambities blijken een lege, groene doos. De Raad van Bestu­ur onderneemt te weinig actie: de CO2-uit­stoot steeg met 18 % ten aanzien van 2019. Hier­door maak­te ze de besliss­ing het 1,5‑gradentraject van het kli­maatakko­ord van Par­i­js niet meer te vol­gen. Aan de duizen­den vlieg­tu­i­greizen mag nauwelijks ger­aakt wor­den. UGent wil zelfs het veg­e­tarisch aan­bod in de resto’s min­deren uit schrik klanten te ver­liezen, ter­wi­jl ze zich eigen­lijk engageerde om veg­e­tarische maalti­j­den goed­kop­er aan te bieden dan vlees. 

Wij eisen daarom dat de uni­ver­siteit luis­tert naar haar eigen experten en con­crete, bindende actie onderneemt om haar eigen tran­si­tieplan­nen uit te voeren. Zon­der uit­s­tel en zon­der afzwakkin­gen.

Duurzaam onderwijs 

UGent heeft grote ambities op vlak van kli­maa­ton­der­wi­js: in de visi­etekst rond duurza­am onder­wi­js valt te lezen dat UGent via haar onder­wi­js wil “bij­dra­gen aan een duurza­mere samen­lev­ing en […] haar stu­den­ten vol­doende vertrouwd [wil] mak­en met sociale, ecol­o­gis­che en economis­che duurza­amhei­d­sprob­le­men en met mogelijke oplossin­gen”. UGent slaagt hier niet in. In een enquête, uit­gevo­erd door de Gentse stu­den­ten­raad in 2022, geven stu­den­ten aan zich onvol­doende voor­bereid te voe­len om duurza­amheid toe te passen in het werkveld. Er zijn amper vakken waarin duurza­amheid cen­traal staat en bin­nen de bestaande vakken ligt de focus voor­namelijk op tech­nol­o­gis­che inno­vatie. Een soci­aal en recht­vaardig per­spec­tief ont­breekt te vaak. Bestaande ini­ti­atieven om duurza­amheid te inte­gr­eren wer­den recent zelfs stopgezet. 

Wij eisen dat elke bach­e­loro­plei­d­ing een ver­plicht vak aan­biedt over kli­maat- en duurza­amhei­d­saspecten, gro­ten­deels toege­spitst op het oplei­d­ings­ge­bied van de stu­dent. Voorts pleit­en wij ook voor een ver­plicht inter­dis­ci­plinair mas­ter­vak, waar stu­den­ten uit ver­schil­lende oplei­din­gen pro­ject­matig in inter­ac­tie tre­den. Het bredere debat over het huidi­ge onhoud­bare samen­lev­ingsmod­el van ein­de­loze groei en mogelijke duurza­mere alter­natieven is urgen­ter dan ooit. Lat­en we de uni­ver­siteit mak­en tot dé plek waar deze dis­cussies kun­nen plaatsvin­den. De uitdagin­gen zijn te groot om jaar­lijks duizen­den alum­ni de wereld in te sturen zon­der gen­u­anceerde visie over én prak­tis­che ervar­ing met de aan­pak van duurzame vraagstukken. 

Leidende rol van UGent 

Besparin­gen op hoger onder­wi­js vanu­it de Vlaamse Over­heid zetten druk op de werk­ing van de uni­ver­siteit, en lei­den samen met de inflatie en de hogere energiepri­jzen tot een begrot­ing­steko­rt van ongeveer 33,6 miljoen euro. Dit geld is vol­gens UGent makke­lijk bij de stu­den­ten te vin­den: de rec­tor spreekt over een ver­hoging van het inschri­jv­ings­geld met 400 euro; de huur­pri­jzen van UGent-koten en de pri­jzen in stu­den­ten­restau­rants gaan ook de hoogte in.

Stop met besparen op kri­tis­che stem­men, en wees zelf een kri­tis­che stem tegen de bespar­ingspoli­tiek van de Vlaamse Over­heid

Ook ziet de Raad van Bestu­ur geen prob­leem in de Green Office schrap­pen, of de opdrachthoud­er duurza­amheid en de opdrachthoud­er diver­siteit en inclusie afvo­eren. Daar vin­dt men blijk­baar snel draagvlak voor, in tegen­stelling tot besparin­gen op vliegreizen of op dure mar­ket­ing­cam­pagnes van rond een half miljoen euro. Boven­di­en is UGent dan meteen ook een paar kri­tis­che stem­men kwi­jt – komt goed uit, toch? 

Meer en meer wordt de maatschap­pelijke rol van UGent uit­ge­hold. Moet de rest van de samen­lev­ing hier een voor­beeld aan nemen? Wij eisen dat UGent duurzame én sociale keuzes maakt in haar besparin­gen. Stop met besparen op betaal­baar onder­wi­js. Stop met besparen op kri­tis­che stem­men, en wees zelf een kri­tis­che stem tegen de bespar­ingspoli­tiek van de Vlaamse Over­heid. 

Wat nu? 

Het is tijd voor een uni­ver­siteit die haar eigen kli­maat­doel­stellin­gen naleeft, een uni­ver­siteit die meer aan­dacht besteedt aan duurza­amheid in haar onder­wi­js en een uni­ver­siteit die niet bespaart, maar juist inzet op duurza­amheid en recht­vaardigheid. Tij­dens de actie­week van End Fos­sil Gent van 2 tot 5 mei willen wij alvast met lezin­gen en debat­ten een podi­um geven aan stem­men die van­daag onvol­doende aan­dacht kri­j­gen in het cur­ricu­lum. Lat­en we het ‘een thuishaven voor durf­denkers en dwarslig­gers’ noe­men.