Nematode? Nee ma wa?


Terwijl je dit leest kruipen er kleine organismen onder, op en in je. Deze organismen worden nematoden genoemd. Een nematode of rondworm is een organisme dat bijna overal voorkomt in zeer grote getale.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 15/10/2017 – 3:14 door Hen­drik Tael­man

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Nema­tode

De meeste nemath­o­den zijn zeer klein, maar er zijn ook uit­zon­derin­gen. Zo kan een nema­tode die in het spi­jsver­t­er­ingss­telsel van een walvis voorkomt tot acht meter lang wor­den. De spec­i­fieke eigen­schap­pen van de nema­tode kun­nen dan ook erg ver­schil­lend zijn; zo kan een nema­tode een parasi­et zijn die een dier­lijke of plan­taardi­ge gas­theer nodig heeft om te over­leven, ter­wi­jl een andere nema­todes­oort gewoon kan lev­en van stof­fen die hij in de bodem vin­dt.

Hoewel ze niet meteen de meest sexy kant van het dieren­rijk verte­gen­wo­ordi­gen, zijn ze daarom niet min­der nut­tig of boeiend. Want inter­es­sant zijn ze zek­er: geschat wordt dat ongeveer twaalf pro­cent van alle voed­ing ter wereld ver­loren gaat door nema­to­den, in regio’s zoals Afri­ka kan dat oplopen tot 25 pro­cent. Daar stopt het prob­leem echter niet, want vaak zijn de maa­trege­len die genomen wor­den om dit te ver­helpen bij­zon­der destruc­tief. Dit zorgt niet alleen voor aanzien­lijke schade aan het milieu, maar is ook slechts een tijdelijke oploss­ing, aangezien de nema­to­den vroeg of laat terug komen.

De cor­recte manier om dit soort cri­sis­sen aan te pakken is echter niet zo evi­dent. Dit kan gaan van een aan­pass­ing van gewassen tot het ver­sprei­den van een andere nema­tode om de schadelijke soort uit te roeien. Dit alles vergt natu­urlijk weten­schap­pelijk onder­zoek, en laat dat nu net zijn waar het schoen­t­je wringt. Op de hele wereld is er slechts één effec­tieve inter­na­tionale mas­tero­plei­d­ing nema­tolo­gie, en dat is hier aan onze uni­ver­siteit.

You’re one in a million

De eerlijkheid gebiedt ons om toe te geven dat de ont­dekking niet zo spec­tac­u­lair is als ze op het eerste gezicht doet uitschi­j­nen, hoewel we hier­mee zek­er niet het harde werk van de onder­zoek­ers bij de nema­tolo­gie teni­et willen doen. Geschat wordt dat er 1.000.000 ver­schil­lende soorten nema­to­den zijn, waar­van er slechts 40.000 beschreven zijn en dus ook effec­tief een naam hebben. De naam van deze spec­i­fieke soort ver­wi­jst naar de vier strepen die de nema­tode heeft in plaats van de gebruike­lijke zes. Het nut van de deze spec­i­fieke nema­tode lijkt ook beperkt, en is vooral inter­es­sant om de evo­lu­tie van de nema­to­den te beschri­jven.

Toch mag deze soort nog niet wor­den afgeschreven, want wie weet heeft de Abur­sane­ma quadri­lin­ea­tum nog meer in huis dan op het eerste gezicht te verwacht­en valt. Weten­schap­pers hebben immers een bij­zon­dere inter­esse in de kristallen die zich in de buik van de nema­tode bevin­den. Bling bling.