“Mr Trump, you’re fired”

De laat­ste weken is er veel te doen rond de mogelijke impeach­ment van pres­i­dent Trump. Het impeach­ment-onder­zoek werd al ges­tart in sep­tem­ber, maar in de nagol­ven van Trumps recente Oekraïne-schan­daal heeft Nan­cy Pelosi, de voorzit­ter van het Huis van Afgevaardig­den, zich ein­delijk open­lijk uit­ge­spro­ken als voor­stander van het onder­zoek. Voor de Democ­ra­t­en is het nu echt menens.

Hier­mee zijn we weer een stap dichter bij de wens van vele miljoe­nen Amerika­nen: de impeach­ment van pres­i­dent Trump. Maar ondanks dat ent­hou­si­asme heerst er veel onduidelijkheid over wat zo’n impeach­ment-pro­ce­dure nu eigen­lijk is en wat we er de komende maan­den van moeten verwacht­en.

Article II, Section 4

Impeach­ment, of ‘afzetting’ zoals wij het zouden zeggen met een mooi Vlaem­sch woord, is een pro­ces waar­bij een pres­i­dent of andere open­bare ambte­naar kan wor­den aangeklaagd voor prob­lema­tisch gedrag. Wan­neer deze aan­klacht wordt goedgekeurd door het Huis van Afgevaardig­den en de Senaat kan een pres­i­dent vero­ordeeld en zelfs uit zijn ambt ontsla­gen wor­den. Impeach­ment is daar­door hét mid­del om een pres­i­dent uit zijn ambt te zetten zon­der op nieuwe verkiezin­gen te moeten wacht­en.

Aangezien dit alle­maal nogal abstract klinkt, zullen we een vergelijk­ing gebruiken om het een beet­je ver­teer­baar te mak­en. Stel je voor dat je je beste vriend ervan ver­denkt een vuile klikspaan te zijn. Voor­dat je hem hier­mee kunt con­fron­teren, heb je natu­urlijk eerst bewi­jzen nodig, dus ga je op onder­zoek uit. Dat onder­zoek is het equiv­a­lent van een impeach­ment-onder­zoek. Nadat je alle screen­shots en infor­matie verza­meld hebt kan je jouw vriend hier­mee con­fron­teren en, op basis van hoe die con­frontatie gaat, kan je al dan niet besluiten vrien­den te bli­jven. Ook een impeach­ment-pro­ces lei­dt uitein­delijk tot een vero­ordel­ing, waar­bij de pres­i­dent of andere pub­lieke ambte­naar al dan niet aan­bli­jft.

Quid pro quo

Nu we ongeveer weten wat een impeach­ment-pro­ce­dure is, kun­nen we ons con­cen­tr­eren op de zaak waarover de politi­ci zich de komende maan­den zullen moeten buigen. Er zijn al veel schan­dalen geweest waar­voor Trump had kun­nen vero­ordeeld wor­den: het kopen van het stilzwi­j­gen van een porno-actrice met cam­pag­negeld, belem­mer­ing van de rechts­gang en vol­gens som­mi­gen zelfs een geheim ver­bond met Vladimir Poet­in. Maar de drup­pel die de emmer uitein­delijk deed over­lopen, was het zoge­naamde Oekraïne-schan­daal.

Recent maak­te een anon­ieme klokken­lu­ider bek­end dat pres­i­dent Trump een akko­ord zou hebben ges­loten met de Oekraïense pres­i­dent Volodymyr Zelen­sky. Oekraïne kri­jgt al enkele jaren extra mil­i­taire ste­un van de VS, sinds de Krim gean­nex­eerd werd door Rus­land. Trump weigerde nu echter deze ste­un te geven, ten­z­ij pres­i­dent Zelen­sky hem infor­matie zou ver­schaf­fen over Joe Biden, een van de belan­grijk­ste Democ­ra­tis­che uitdagers van Trump bij de vol­gende pres­i­dentsverkiezin­gen. Een hele hoop samen­zw­er­ings­the­o­rieën link­ten meneer Biden en zijn zoon aan de Rus­sis­che hacks van de vorige verkiezin­gen en aan een groot wit­wass­chan­daal. Bei­de the­o­rieën wer­den al enkele maan­den gele­den ontkracht. Dit poli­tieke spel, waarin pres­i­dent Trump belooft een land mil­i­tair te ste­unen in ruil voor poli­tieke hulp van pres­i­dent Zelen­sky heet een quid pro quo-deal (of in schoon Vlaem­sch een ‘dit-voor-dat-overeenkomst’, red.).

Als schaamte het­geen is waar­van dit pro­ces zal afhangen, dan zullen we nog even moeten wacht­en voor er een nieuwe pres­i­dent is in de VS.

De klokken­lu­ider ver­wees als bewi­js naar een tele­foonge­sprek dat door het Witte Huis ver­bor­gen werd, omdat het een gevaar zou vor­men voor de nationale vei­ligheid. Uitein­delijk zijn de tran­scrip­ties van dit gesprek onder druk toch met het pub­liek gedeeld. In dit gesprek spreken Trump en Zelen­sky over de mil­i­taire ste­un, die Trump nog steeds niet gegeven had. Na een kort gesprek over deze ste­un zegt Trump “I would like you to do us a favor, though” en begint hij te spreken over Biden. En als dat al geen vrij duidelijk bewi­js is, hebben zow­el zijn per­soon­lijke advo­caat Rudy Giu­liani en de ‘chief of staff’ Mick Mul­vaney reeds toegegeven dat er sprake was van een quid pro quo.

Het Maddison-model

De vraag is nu echter of deze quid pro quo dan toch ein­delijk genoeg zou zijn om Trump te kun­nen vero­orde­len. In de con­sti­tu­tie staat: “The Pres­i­dent shall be removed from Office on Impeach­ment for, and Con­vic­tion of, Trea­son, Bribery, or oth­er high Crimes and Mis­de­meanors.” Wat betekent dat het al dan niet vero­orde­len van pres­i­dent Trump zal afhangen van de vraag wat pre­cies bedoeld wordt met ‘high crimes and mis­de­meanors’.

Zoals wel vak­er het geval is met de con­sti­tu­tie zijn deze ter­men met opzet vaag en is het niet mogelijk hier een duidelijke defin­i­tie van te geven. Gene Healy, een jurist die zich spe­cialiseert in de orig­inele inter­pre­tatie van de con­sti­tu­tie, stelt dat de Foud­ing Fathers impeach­ment niet als een juridis­che aan­gele­gen­heid zagen. Niet enkel mis­daden, maar ook andere daden zouden een pres­i­dent kun­nen clas­si­fi­ceren als ongeschikt om te regeren. Hier­voor ver­wi­jst hij naar de impeach­ment-casussen uit de tijd van de Founders, waar­bij rechters vero­ordeeld wer­den voor ‘onbeschoft en onre­spectvol spreken’. Vol­gens deze inter­pre­tatie zou Trump makke­lijk vero­ordeeld kun­nen wor­den.

Het Nixon-model

Maar sinds Nixon is er een meer juridis­che inter­pre­tatie van de impeach­ment-pro­ce­dure. Bij het Nixon-pro­ces werd er voort­durend in juridis­che ter­men gespro­ken en ging men ook op zoek naar een ‘smok­ing gun’, een bewi­js dat de pres­i­dent gelinkt kon wor­den aan een mis­daad. Het­zelfde taal­ge­bruik werd lat­er ook gehanteerd in de impeach­ment­pro­ce­dure van Bill Clin­ton. Vol­gens deze inter­pre­tatie, die waarschi­jn­lijk gevol­gd zal wor­den, moet er echt bewezen wor­den dat Trump betrokken was bij een duidelijke mis­daad. En dat moet onder­zoek nog uitwi­jzen.

Het Trump-model

Los van de inter­pre­tatie van de con­sti­tu­tie is Trump ook nog alti­jd een buiten­been­t­je als pres­i­dent. In het verleden is er nog nooit een pres­i­dent ontsla­gen door een impeach­ment-pro­ces. Clin­ton werd vero­ordeeld, maar niet ontsla­gen. Nixon werd zelfs niet vero­ordeeld, maar nam uit schaamte ontslag. En als schaamte en vri­jwillig ontslag nemen de ter­men zullen zijn waar­van dit pro­ces afhangt, dan zullen we nog even moeten wacht­en alvorens er een nieuwe pres­i­dent is in de VS.