Het medialandschap: A dark shadowy place


De meldingen van alle nieuwsapps op mijn gsm staan al een maand lang af. Normaal ben ik altijd mee met het laatste nieuws, maar nu is het voor mij onhoudbaar. Elk uur word je om de oren geslagen met een nieuw bericht met weer dezelfde deprimerende boodschappen. Vaak bevatten ze informatie die vragen naar boven brengt waar…

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 18/04/2020 – 9:23 door Bil­lie Thiessen

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

In onze huidi­ge maatschap­pij is niets belan­grijk­ers dan clicks kri­j­gen, niets belan­grijk­er dan zo veel mogelijk aan­dacht gener­eren. Dit is ook het geval bij de nieuws­me­dia, al zou dat niet mogen vol­gens mij. In deze lock­down­ti­j­den houden mensen vast aan media om toch iets van zek­er­heid te verkri­j­gen, maar eigen­lijk onterecht. Het is net zoals de fameuze “All hail the king”-scène uit ’the Lion King’. Men zoek hopeloos naar hulp bij de media, maar die zetten hun klauwen nog eens dieper en sturen de mensen de afgrond in. Het laat­ste wat men nodig heeft in tij­den van soci­aal isole­ment is meer neg­a­tiviteit, maar dat is alles wat we kri­j­gen.

Deze storm aan beangsti­gende bericht­gev­ing is een gevolg van de nood om sen­sa­tionele kop­pen te gener­eren en de com­peti­tie van ‘om het meeste clicks’ uitein­delijk te win­nen. Wan­neer een jour­nal­ist in gesprek gaat met een spe­cial­ist, zal die bli­jven doorvra­gen tot die spe­cial­ist even niet oplet en iets provo­cerends zegt. Er wor­den vra­gen gesteld die er niet toe doen of die al hon­derd keer gesteld zijn geweest. Neem nu de hele sit­u­atie rond de mond­maskers. De regering zegt nu dat het belan­grijk kan zijn om die te dra­gen tij­dens een exit-strate­gie, maar oh nee! Eerst was dat niet nodig! Mond­maskers waren enkel voor medisch of zorg­per­son­eel, maar ze zijn dus toch belan­grijk? Nee? Ze zijn toch belan­grijk? Kom, dat kan je toch niet ontken­nen? Die mond­maskers zijn toch cru­ci­aal?

Het lijkt niet te stop­pen. De vra­gen bli­jven gesteld wor­den op een zodanige manier dat de geïn­ter­viewde in een hoek wordt gedreven en enkel nog de optie heeft om het eens te zijn met de jour­nal­ist. Ook al veran­deren de feit­en niet.

“Toch wordt de vraag opnieuw en opnieuw gesteld”

Een ander voor­beeld is het jour­nal­istieke door­dram­men over het feit dat het buiten­land zogezegd naar de Bel­gis­che cijfers kijkt en denkt: “Oei, daar loopt het goed mis!” Meer­maals en dagelijks wordt dit voorgelegd aan de toe­val­lige expert die op dat moment in de stu­dio aan­wezig is. Elke keer is het antwo­ord van die expert het­zelfde: “Dat is niet waar. Het komt gewoon omdat wij een andere manier van tellen hebben.” Toch wordt de vraag opnieuw en opnieuw gesteld en kri­jg je als kijk­er het gevoel dat je nu boos moet wor­den op die experten en de over­heid omdat zij anders tellen dan andere lan­den en ons land zogezegd een slecht ima­go geven. Niets is echter min­der waar. Bel­gië is een van de lan­den die geprezen wordt voor haar goede aan­pak. Per­soon­lijk heb ik ook liev­er een over­schat­ting van de cijfers dan een onder­schat­ting. Wan­neer alles wat gekalmeerd is, kun­nen de cijfers nog­maals gecon­troleerd en gen­u­anceerd wor­den. Dan zal duidelijk wor­den dat Bel­gië het er al bij al nog goed vanaf heeft gebracht, zek­er in vergelijk­ing met lan­den als het Verenigd Koninkrijk of Ned­er­land.

Als het alle­maal toch onbe­lan­grijk is, waarom springt de media hier dan zo op? Wel, het is een herken­baar iets, of een makke­lijk te onthouden onder­w­erp en alle­maal niet te weten­schap­pelijk en ingewikkeld. Vaak ook vrij provo­cerend of  vinger­wi­jzend. Door dit soort onder­w­er­pen vast te pakken en over­al te ver­sprei­den, wordt een dis­cours gecreëerd dat bijvoor­beeld die lap­jes stof lev­ens zouden kun­nen red­den, of dat er boe­man­nen kun­nen wor­den aangewezen wan­neer er con­text­loze cijfers de wereld in wor­den ges­tu­urd. Sen­satie alom! Maar is het rel­e­vant?