Het belang van Internationale Vrouwendag

  Brood en rozen

De geestelijke moed­er van de Inter­na­tionale Vrouwendag is de Duitse Clara Zetkin, die in 1907 hielp met de organ­isatie van een eerste Inter­na­tionale Social­is­tis­che Vrouwen­con­fer­en­tie. Op die con­fer­en­tie debat­teer­den deel­ne­mers over het vrouwenkies­recht, een typ­isch onder­w­erp van de eerste fem­i­nis­tis­che golf.

Het jaar erna, op 8 maart 1908, staak­ten tex­tielar­bei­d­sters in New York mas­saal om de lage lonen, lange werk­ti­j­den, slechte arbei­d­som­standighe­den en kinder­ar­beid in de indus­trie aan te kla­gen. In deze con­text zag de leuze ‘brood en rozen’ het lev­enslicht: de vrouwen eis­ten niet enkel mid­de­len om te kun­nen over­leven, maar von­den dat ook hun lev­en­skwaliteit belan­grijk was.

Terug naar Zetkin, die in 1910 deel­nam aan een tweede Vrouwen­con­fer­en­tie, waar ze het con­cept van een Inter­na­tionale Vrouwendag lanceerde. Zij was degene die alle vrouwen opriep om op dezelfde dag te stak­en tot hun eisen − stem­recht en een betere sociale zek­er­heid − ingewil­ligd wer­den. De eerste Vrouwenda­gen wer­den een jaar lat­er al gevierd, maar een datum lag nog niet vast. Pas in de jaren 20 werd de link met de New Yorkse stak­ing gelegd en werd 8 maart alge­meen aan­vaard als de Dag der Vrouwen. De slo­gan ‘brood en rozen’ werd ook door velen overgenomen.

Ook van­daag wakkert deze vier­ing sol­i­dariteit onder vrouwen aan. Het is een dag die kan dienen om vrouwen­recht­en onder de aan­dacht te bren­gen, aangezien die lang niet over­al vanzelf­sprek­end zijn. Op vlak van onder­wi­js, vei­ligheid, onafhanke­lijkheid en inclusie is er vaak nog veel werk aan de winkel.

Dit prob­leem reikt verder dan een teko­rt aan vrouwelijke min­is­ters; het is een diepge­wortelde, sys­temis­che kwest­ie die door alle lagen van de poli­tiek heen sijpelt

Vrouwen en politiek

Je hebt de foto vast gezien: een kers­verse regering, maar de vrouwen leken ver­stopt. In de regering-De Wev­er zijn slechts vier van de vijf­tien min­is­ters vrouw, slechts 26,67 pro­cent. Een forse terug­val ten opzichte van de regering-De Croo, waar dat aan­tal dubbel zo hoog lag. Bel­gië zakt daar­door naar de acht­tiende plaats op de Europese gen­dergelijkhei­d­srank­ing. Het kernk­abi­net? Volledig man­nelijk. Crit­i­ci vrezen dat deze scheve verdel­ing niet alleen de sfeer beïn­vloedt, maar ook de beslissin­gen zelf. Hoe rep­re­sen­tatief is een regering waarin vrouwen nauwelijks aan tafel zit­ten?

Is het ontwerp van de poli­tieke struc­turen in Vlaan­deren en Bel­gië dan fun­da­menteel in het voordeel van man­nen? Niet alleen wor­den sleutel­posi­ties, zoals voorzit­ter­schap­pen en benoemin­gen, nog steeds gro­ten­deels door man­nen inge­vuld, maar ook de poli­tieke cul­tu­ur zelf lijkt weinig ruimte te lat­en voor een ander soort lei­der­schap. De debat­ten zijn nog vaak ingebed in een macho­cul­tu­ur en sluiten door­gaans meer aan bij tra­di­tionele opvat­tin­gen over mas­culiene macht. Vrouwelijke politi­ci die in deze omgev­ing willen flo­r­eren, staan voor een lastige keuze: zich con­formeren aan deze nor­men of langza­am naar de zijli­jn wor­den gedrukt. Dit prob­leem reikt verder dan een teko­rt aan vrouwelijke min­is­ters; het is een diepge­wortelde, sys­temis­che kwest­ie die door alle lagen van de poli­tiek heen sijpelt. Dit maakt duidelijk dat gen­dergelijkheid niet alleen draait om cijfers, maar om een andere poli­tieke cul­tu­ur. 

“Vrouwen gaan vaak deelti­jds werken om te zor­gen voor fam­i­liele­den of kinderen, en dat wordt afges­traft in het akko­ord. We willen erken­ning dat dat werk gebeurt” – Bir­git, actief bij Collecti.e.f 8 Maars Gent

De vrouwenbetoging

In Gent werd in 2018 het Collecti.e.f 8 Maars Gent opgericht. Dat is een vri­jwilliger­scol­lec­tief van ver­schil­lende fem­i­nis­tis­che organ­isaties. “Het col­lec­tief is tegelijk bred­er”, vertelt Fauve van het Col­lec­tief. “Het is een col­lec­tief met de vak­bon­den ABVV en ACV, jon­gerenor­gan­isaties, queer organ­isaties, soci­aal werk­ers, inter­na­tionale vre­des­or­gan­isaties, de meis­jeswerkin­gen van Gent, en losse indi­viduen. Collecti.e.f 8 Maars ligt in het ver­lengde van een lange, his­torische tra­di­tie. In 2017 voer­den Argen­ti­jnse vrouwen mas­saal actie, en zo is de vlam overges­la­gen over de hele wereld.” In het col­lec­tief zelf zit­ten ongeveer twintig à der­tig leden die door het jaar heen acties organ­is­eren, maar hun bek­end­ste actie is de jaar­lijkse betoging en vrouwen­stak­ing op 8 maart. “Dat doen we om het werk dat vrouwen doen in de maatschap­pij, betaald én onbe­taald, zicht­baar te mak­en.” In Gent waren er vorig jaar ongeveer 1.800 betogers, in heel het land ongeveer 30.000. 

Dit jaar richt het col­lec­tief zich op vier eisen. Fed­er­aal pro­test­eren ze tegen de maa­trege­len uit het Ari­zona-regeer­akko­ord. “Enerz­i­jds mak­en we ons zor­gen over de enorme impact van de pen­sioen­her­vormin­gen op vrouwen. Vrouwen gaan vaak deelti­jds werken om te zor­gen voor fam­i­liele­den of kinderen, en dat wordt afges­traft in het akko­ord, ook op hun oude dag. We willen erken­ning voor dat (onbe­taalde) werk. Anderz­i­jds zijn we tegen de verdere flex­i­bilis­er­ing van de arbei­ds­markt, bijvoor­beeld door de afschaffing van de nacht­premies. Dat gaat namelijk gepaard met een grote onzek­er­heid en finan­ciële pre­cariteit in de dien­s­tencheque­sec­tor, waar vee­lal vrouwen actief zijn”, aldus Bir­git van het Col­lec­tief.

Dat sluit aan bij hun eis om het poet­sper­son­eel van de Stad Gent opnieuw door de stad in dienst te lat­en nemen. “Nu wordt het poet­swerk uitbesteed aan een pri­vate fir­ma, waar­door de werkom­standighe­den zijn ver­slech­terd.” Daar­naast hecht het col­lec­tief belang aan de vei­ligheid van Gentse vrouwen op straat.

Welk resul­taat hebben de acties? “We wegen op de lokale Gentse poli­tiek”, zegt Fauve daarover. “Toen in 2023 de straatver­licht­ing ’s nachts uit ging vanaf mid­der­nacht, hebben wij suc­cesvol cam­pagne gevo­erd om de licht­en weer aan te kri­j­gen. Zo voe­len vrouwen zich ’s nachts veiliger op straat.”