Het bankroet van de persvrijheid

Mal­ta: een van de tien lan­den die tot de Europese Unie behoort sinds de zoge­naamde ‘Big Bang Expan­sion’ van 2004. Een land dat vol­gens de World Press Free­dom Index beter scoort op vlak van persvri­jheid dan Ital­ië en Grieken­land, en niet ver achter het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Stat­en in de ran­gli­jst staat. Even werd gevreesd dat het land net als in de jaren ’80 te kam­p­en zou hebben met poli­tiek geweld. In mei schreef Caru­a­na Gal­izia nog: “Ik snap niet waarom we ver­baasd zijn dat geor­gan­iseerde mis­daad haar ten­takels in de hoog­ste ech­e­lons van de Mal­tese over­heid heeft (…) Als het kan gebeuren in Ital­ië en Oost-Europa, kan het ook hier gebeuren, waar staatsin­stellin­gen veel zwakker zijn.” Ook de laat­ste woor­den die ze enkele minuten voor haar dood pub­liceerde, getu­igen van weinig opti­misme: “Over­al waar je kijkt zijn er schurken. De sit­u­atie is uitzicht­loos.”

“De pers moet de waakhond van de maatschap­pij zijn, niet het schoothond­je”

Ook in ons eigen Bel­gen­land wordt er met de botte bijl inge­hakt op de persvri­jheid: in novem­ber voer­den vier gewapende agen­ten in het kad­er van het onder­zoek rond de kas­teel­mo­ord een huis­zoek­ing uit bij VRT-jour­nal­ist Bart Aerts. Zijn gsm werd vier maan­den lang aan onder­zoek onder­wor­pen. Aerts’ advo­caat pleitte dat het een schend­ing van het jour­nal­istieke bron­nenge­heim betrof, maar daar had de Gentse Kamer van Inbeschuldig­ingsstelling geen oren naar. Welke doo­d­zonde Aerts beg­ing? Hij liet bij zijn reportage gelek­te gelu­ids­frag­menten uit de zaak horen. Hij bracht hier­mee aan het licht dat de fam­i­lie van de ver­mo­orde Sti­jn Sae­lens het onder­zoek tra­cht­ten te beïn­vloe­den. Naar aan­lei­d­ing van de zaak beloofde Min­is­ter van Justi­tie Koen Geens voor­taan strenger te zullen optre­den tegen schendin­gen van het beroeps­ge­heim. Bron­nen zullen dus min­der bescherming geni­eten wan­neer ze wan­toe­s­tanden aan de pers lekken. Zelf beweert Geens niet te willen rak­en aan het jour­nal­istieke bron­nenge­heim, maar toch perkt hij hier­mee de media in haar manier van werken in. Dat Bel­gië vol­gens de Press Free­dom Index op de negende plaats staat, wordt zo niet meer dan een doek­je voor het bloe­den. De pers moet als vierde macht de waakhond van de maatschap­pij zijn, niet het schoothond­je.