Oorspronkelijk gepubliceerd op 22/09/2025 – 8:04 door Tina Morthier
Dit artikel werdt oorpronkelijk gepubliceerd op de oude Schamper site. Toen deze uit gebruik werd genomen, werden alle artikels overgezet.
In de top tien bedreigde jobs staan jobs als reisagenten, radio-dj’s, maar bovenaan prijken tolken en vertalers, op een mooie tweede plaats gevolgd door historici. De fysieke beroepscategorieën en mensen in de medische sector kunnen dan weer op beide oren slapen. ‘Historici, daar bestaan toch sowieso geen jobs voor,’ hoor ik u denken. Wel, als historica-in-spe wiens toekomstplannen zowaar nog troebeler werden, besloot ik dit rapport kritisch onder de loep te nemen.
Neemt AI de jobs van vertalers en schrijvers over?
Schrijvers, journalisten, en vertalers-tolken zijn de beroepscategorieën die bij uitstek te maken hebben met communicatie. In de journalistieke wereld wordt AI alvast volop gebruikt. Zo onthulde VRT NWS dat meer dan de helft van de artikels op de site van het magazine Elle in april en mei 2025 geschreven waren door verzonnen personages met behulp van AI. AI kan nuttig zijn om bijvoorbeeld interviews te transcriberen, of om teksten te vertalen, maar hier zijn ook kanttekeningen bij te trekken. Tijdens het transcriberen kunnen sommige modellen bijvoorbeeld de persoonlijke – soms gevoelige – informatie die ze krijgen, opslaan. De desastreuze impact van AI op het klimaat is ook niet te ontkennen.
Meningen van taalkundigen
Kersvers vertaler-tolk Nina De Neve, licht haar mening over AI en taal toe: “AI zal mijn job niet overnemen. Het zal eerder een steun bieden. Het is in mijn ogen meer een verlengde van bestaande vertaalmachines, zoals DeepL. De vertrouwelijkheid van info is essentieel, bijvoorbeeld als je het hebt over documenten voor de rechtbank, maar ook alles wat medisch is of belangrijke documenten bij bedrijven. De ‘normale’ problemen van machinevertaling blijven gelden: wie controleert of de vertaling klopt?”
AI houdt geen rekening met nuances die aanwezig zijn in een tekst
Leone Mattheus, huidig eindredacteur bij Schamper en student taal- en letterkunde Nederlands-Latijn, beaamt: “Het is een handige tool, maar absoluut geen vervangmiddel voor het effectieve vertalen. AI houdt geen rekening met nuances die aanwezig zijn in een tekst. Een woord is een gelaagd gegeven. Caesar kon de Belgen dapper of sterk hebben genoemd, dat weten we niet. Dat is wel een belangrijk onderscheid, dat niet wordt gemaakt door een AI-model.” Dat sluit aan bij het debat over AI en literair schrijven en vertalen. AI is geen mens en mist de emoties en culturele achtergrond die onontbeerlijk zijn in literaire teksten.
Wat met de historische metier?
De hoofdtaak van historici is primaire bronnen uit het verleden analyseren. Tot dusver is een groot deel van die bronnen enkel te vinden in de depots van archieven en bibliotheken, en niet op het wereldwijde web. Wel kunnen AI-modellen, mits enige oefening, teksten transcriberen en vertalen en historische datasets analyseren. Historici doen echter veel meer dan dat: ze formuleren onderzoeksvragen, zoeken naar nieuwe manieren om bronnenmateriaal te interpreteren, verbinden verschillende bronnenreeksen met elkaar en met de literatuur om tot nieuwe inzichten te komen, en trachten deze inzichten naar het brede publiek te brengen. Ook hier geldt: AI kan een tool zijn, maar zal de menselijke creativiteit van de historicus niet vervangen.