Gent Jazz: Grensoverschrijdende genialiteit

Bij aankomst op Gent Jazz wer­den de vroege vogels onthaald door de noten van Blick Bassy, die voor een eerste gemoedelijke ver­poz­ing zorgde. Geen evi­dente job, als een van de vroeg­ste open­ers van de week optre­den op de Main Stage. In plaats van zich te schikken naar een miss­chien ondankbaar ogende job, zorgden ze ervoor dat ze een onver­getelijke (blik)opener wer­den. Bassy, zelf afkom­stig uit Kameroen, speelt met een vierkop­pige band en zingt zijn tek­sten in Bas­sa, een van de maar lief­st 260 Kameroense tal­en. Op het podi­um bracht­en ze iets tussen luchtigheid en duis­ter­n­is, gaande van bossa nova tot blues met Afrikaanse invloe­den. Ondanks het feit dat de tent amper gevuld was, bleek de menigte door­dron­gen van de stem van Bassy. Die diepge­wortelde emotie, waar­voor men Bas­sa niet eens diende te ver­staan, dek­te de volledi­ge lad­ing van zijn bood­schap en zette zo iedereen tij­dens het num­mer Ngwa onder een etherische bezw­er­ing. Zijn recentste album 1958 is namelijk een ode aan de helden van de Kameroense onafhanke­lijkhei­dsstri­jd, zoals Ruben Um Nyobé. Dit album is voor Blick Bassy een call for action, een oproep voor Afri­ka om op te komen voor haar eigen belan­gen, aangezien de rest van de wereld dat duidelijk niet zal doen. Naar het einde toe voorza­gen de ban­dle­den van Bassy ons nog van een paar zwoele heup­be­weg­in­gen, die iet­wat onwen­nig, maar daar­door net o zo vert­ed­erend waren. De eerste dans­be­nen: gestrekt en gecheckt.
 

 

Na het ontwijken van het wis­sel­val­lige weer op het hoofd­podi­um, slen­ter­de iedereen op z’n gemak­je richt­ing Gar­den Stage. Met het kort piepen van de zon op de mid­dag leek het een luilekker­strand te wor­den aan het gezel­lige tweede podi­um van Gent Jazz. De fes­ti­valmeute ver­ruilde het gelukza­lige gevoel van Bassy, dat was bli­jven hangen, dit­maal voor een woeste hengst op door­tocht. PAARD., een ver­reik­end jaz­ztrio dat het genre richt­ing de uithoeken van het spec­trum en daar­buiten dri­jft, galoppeerde haast dwars door de menigte met hun briesende gelu­id. Een wel zeer smake­lijk voorg­erecht van de eve­neens uitda­gende en moeil­ijk­er te vert­eren materie lat­er die dag. Wie er niet bij was, zou denken dat zo’n eige­naardi­ge sound naast het zon­nebadende pub­liek zou gri­jpen. Wie er wél bij was, zag dat hele­maal anders. PAARD. kreeg grote belang­stelling van een steeds verder aandikkend pub­liek. De elek­trische, opzwepende beats die het trio pro­duceerde, gin­gen hand in hand met de sfeer die in de tuin hing. De per­for­mance zelf bleef erg stand­vastig. Het plas­tieken speel­go­ed­paard­je dat ben­ge­lend boven het podi­um galoppeerde niet meegerek­end dan.
 

Tegen de tijd dat we terug naar de Main Stage trokken, was deze al aardig gevuld voor Moses Boyd en zijn ensem­ble The Exo­dus. Onder lei­d­ing van de getal­en­teerde drum­mer bleven ze gedurende hun hele set een hoog tem­po aan­houden. Fijn om te zien was het ensem­ble, dat uit­ge­breid de tijd had om volledig los te barsten in intens(iev)e solo’s, begeleid door een min­stens even ste­vige drum als con­stante bodem­laag. Boyd vor­mde als het ware de alti­jd aan­wezige sound­scape doorheen het gelaagde con­cept dat ze wis­ten naar voren te bren­gen. Genoeg jazz à l’aise in elk geval voor iedereen die even op adem moest komen na PAARD.. Veel had­den ze niet te verbloe­men; straight­for­ward, down-to-earth jazz, die gewoon juist voelde. Net Boyd en zijn ensem­ble blonken daar heer­lijk in uit. Al bij al een zeer terechte pas­sage op deze derde dag van Gent Jazz.

Voor de trouwe Scham­per­lez­er was de aansluit­ing op Boyds Exo­dus geen onbek­ende meer. De man­nen van H A S T kropen op de Gar­den Stage voor een zoals gewoon­lijk korte, maar boenk erop set en wij waren er ook deze keer bij. In de warme avond­zon vli­j­den mensen zich opnieuw slaperig neer op het gras tot­dat ze wakker wer­den geschud door een kan­jer van jew­el­ste: Op Ieder Pot­je Past Een Dek­selt­je. In tegen­stelling tot Boyd, zijn het in deze set­ting de andere instru­menten die geza­men­lijk een sound­scape mak­en waar­door de per­cus­sion­ist zijn weg baant. Bij het voor­laat­ste num­mer nam de set een andere wend­ing en ontstond plots een heel gemoedelijke sfeer. Ontzettend innemend om te zien hoe de rest van de band hun instru­menten neer­legde en naar gitarist Roeland Celis zat te staren, alsof zij samen met de menigte aan de andere kant van het tweeluik ston­den en hem voor het eerst aan het werk zagen. Het is die oneindi­ge voor­liefde voor het zichzelf steeds opnieuw heruitvin­den in impro­visaties, die van H A S T een prachtig explosieve vernieuwing maakt in de reik­wi­jdte van de jazz, die zij mee aftas­ten van­daag de dag. Het col­lec­tief rond Rob Banken weet er zijn eigen merk­waardi­ge plek te verov­eren en daar meer dan ooit stand te houden.
Ons inter­view met Rob Banken van H A S T kan je hier terugvin­den.

Met H A S T deelde ook Steiger de Gar­den Stage op het jaz­zfes­ti­val. Net als PAARD. doet deze band het met een sobere bezetting, maar de uiteen­lopende sound die Steiger creëert, doet geen sec­onde denken aan een mogelijke leegte op podi­um. Het dri­etal gebruikt hun instru­menten tot in de ver­ste uithoeken van de mogelijkhe­den die ze bieden. Getokkel waar het nor­maliter niet hoort en attribut­en die gebruike­lijk elders zouden thuishoren, kwa­men hier volledig op hun plaats. Steiger zoekt en vin­dt gaan­deweg à l’improviste welke kant ze pre­cies uit willen, en zelfs wan­neer je denkt dat ze het nét gevon­den hebben, barst alles weer uit zijn voe­gen. In die over­heersende, immer aan­wezige tur­bu­len­tie slaagt het trio er toch in een per­fect geli­jnde sym­biose te vin­den. Net zoals de zon wis­pel­turig ver­scheen en verd­ween tussen het wolk­endek, varieert Steiger van een min­i­mal­is­tis­che klanken­puin­hoop naar ongeregelde hoogtepun­ten. Een vol­maak­te chaos, als het ware.
 

 

Met Mulatu Astatke kre­gen we de eerste head­lin­er van de avond. Astatke is een naam als een klok in de Ethiopis­che jazzmuziek, een fusie van tra­di­tionele sti­jlen met funk, jazz en soul. Als ban­dlei­der van de groot­ste bezetting van de avond viel onmid­del­lijk op hoe beschei­den en sub­tiel Astatke bli­jft. Het sub­lieme aan deze man is dat hij niet zichzelf, maar juist zijn ensem­ble op de voor­grond laat tre­den. Net dat maakt van Astatke op zijn beurt een fan­tastis­che muzikant. Ondanks zijn beschei­den­heid viel hij absolu­ut niet naar de achter­grond dankz­ij zijn speelse houd­ing op het podi­um. Respect voor de manier waarop Astatke hierin slaagt als atyp­is­che ban­dlei­der. De seren­iteit waarmee hij speelt, als een con­stante in com­bi­natie met de over­laden energie van zijn mede­muzikan­ten, laat het blijken alsof hij het rust­punt is van het gehele samen­spel. Deze karak­tertrek schemert ook door in zijn keuze van instru­ment, namelijk de vibrafoon en de con­ga’s. Opmerke­lijk was ook nog het solo­mo­ment van de per­cus­sion­ist aan het einde, die de Afrikaanse vibes op een mag­ni­fieke manier tot uit­ing bracht. Astatke bedank­te tot slot het pub­liek met zijn eeuwige glim­lach en trak­teerde zelfs op een vette knipoog. Met hys­ter­ische fans tot gevolg, maar niet heus. Behalve zij die miss­chien een band te vroeg naar de Main Stage waren gekomen en het ensem­ble aan­za­gen voor STUFF.

En wat voor soort STUFF. dan nog? “Geen woor­den, geen woor­den”, aldus Lan­der Gyselinck, boeg­beeld van de band. Veel zijn er dan ook niet meer toe te voe­gen aan hun indruk­wekkende pas­sage op Gent Jazz, die boekde­len en nog zoveel meer sprak. De Gen­twerpse avant-garde­band bleef aan pop­u­lar­iteit win­nen sinds hun eerste naam­loze plaat in 2015. Nu, met Old Dreams, New Plan­ets sloten ze als head­lin­er de Main Stage van Gent Jazz af. Bij aan­vang van het con­cert broei­de er bij ons toch nog enige scep­sis. Hoezeer was deze nieuwe grote naam in de jazz-elec­tro-hiphop-scene de zoveel­ste hype, of ver­di­en­den ze werke­lijk het label van ‘pio­niers in de heden­daagse jaz­zscene’?

We hebben de moeite gedaan om een plek op de eerste rij te bemachti­gen, iets wat we u in alle oprechtheid alleen maar kun­nen aan­raden. Van de betov­erende licht­show tot de excen­trieke gezicht­suit­drukkin­gen en de intense belev­ing van het samen zoeken naar de juiste bal­ans; het plaat­je was af. Ook Mix­mon­ster Men­no was een enorme toevoeg­ing aan de live per­for­mance van de band. Het samen­spel tussen muzikan­ten en dj zorgde voor een inter­es­sante dynamiek, waar­bij het niet alti­jd duidelijk was welke klanken voortk­wa­men uit de instru­menten en welke niet. De op zich een­voudi­ge en herken­bare deun­t­jes zorgden voor een schi­jn van sim­pliciteit, maar de manier waarop alle muzikan­ten op elka­ar afgestemd waren, is duidelijk van hoog niveau. STUFF. bracht ons in een hyper­ac­tieve trance van begin tot ver na hun tweede bis-num­mer. We had­den adem­ruimte te kort, en goest­ing in meer te over. Zeg dat wij het gezegd hebben: deze geniale ADHD-golf moét je ervaren hebben.

De tent was in een mum van tijd afge­bro­ken, en ook van het dak bleef niet veel meer over. Deze derde dag van Gent Jazz bleek uit­put­tend, maar zek­er de moeite waard. Wij wen­sten de crew alleen nog veel sterk­te toe met de immense schade­herstelling voor de vol­gende ocht­end.