Exit ivoren toren

Onlangs heeft de Uni­ver­siteit van Liv­er­pool de Eras­mus­samen­werk­ing voor Geschiede­nis met UGent stopgezet. Er zouden namelijk te weinig Engel­stal­ige vakken zijn naar hun smaak. Deze casus is teke­nend voor de men­tal­iteit die tegen­wo­ordig gepaard gaat met de uitwissel­ing van stu­den­ten. Met Engels als algemene, onbe­twist­bare voer­taal horen stu­den­ten ken­nis van over­al op te doen en netwerken te leggen die alle gren­zen over­schri­j­den. Dit klinkt alle­maal wel nobel, maar het is in feite heel utopisch, opper­vlakkig en eli­tair. 

Eerst en vooral mag er gerust gezegd wor­den dat het Ned­er­lands een weten­schap­staal in haar eigen recht is. De kwaliteit­en en de uitdag­ing van een andere taal appre­ciëren, zou die Liv­er­pool­stu­den­ten eens goed doen om te ont­wak­en uit hun Angel­sak­sis­che sluimer. Dit vraagt natu­urlijk een inspan­ning, maar een stu­dent kan er toch toe aangezet wor­den zich voor te berei­den alvorens de kof­fers te pakken? De exper­tise voor taal­lessen is aan de meeste uni­ver­siteit­en zo uit­ge­breid dat ze de meeste tal­en van de wereld beslaat. Een Eras­muser­var­ing hoort ook een engage­ment te zijn en geen semi-cur­ric­u­laire plezier­reis.

Het huidi­ge Eras­mus­pro­gram­ma draagt bij aan een cul­turele vervlakking

Dat deze ’taal­drem­pel’ een wed­erz­i­jds cul­tureel begrip belem­mert, ver­w­erp ik volledig. Meer nog, de drem­pel over­sprin­gen door een andere taal te leren getu­igt van een respect naar de lokale bevolk­ing waar je langti­jdig te gast bent. Zow­el om prak­tis­che, als om emo­tionele rede­nen zullen de mensen die daar geen Engels kun­nen zich veel toe­ganke­lijk­er opstellen. Goed, want cul­turele toe­nader­ing kan ook maar alleen in de diepte, en niet in de breedte.

Het huidi­ge Eras­mus­pro­gram­ma draagt bij aan een cul­turele vervlakking; uitwissel­ingsstu­den­ten cir­culeren voor­namelijk op cam­pus en in de krin­gen van andere buiten­landse stu­den­ten. Als ze buitenkomen is het om het land, of zelfs de buur­lan­den te doorkruisen voor een reeks toeris­tis­che bezienswaardighe­den die leuk wor­den afgewis­seld met wat streekgerecht­en. Het is naïef te geloven dat het zoeken naar Insta­gramwaardi­ge curiosa of een lol­lig gesprek hebben over nationale stereo­typen in de buurt komen van cul­turele inlev­ing en empathie.

In plaats van te leren kijken door een andere bril, wor­den Eras­musstu­den­ten los­ge­lat­en in een echokamer van qua­si gelijkgezin­den. De weinige plaat­selijke mensen die ze echt leren ken­nen zijn niet rep­re­sen­tatief voor hun samen­lev­ing: ze begeven zich in acad­emis­che krin­gen en zijn het Engels machtig. De rest is geen vol­waardi­ge gesprekspart­ner. Er wordt enkel over hen gepraat. En dan maar vanop een veilige, morele afs­tand jam­meren over de intol­er­antie in bepaalde Oost-Europese gebieden tegen migranten of de LGBTQ-gemeen­schap. Een blinde, kos­mopoli­tis­che elite is in de maak. Ken­nis ver­garen dient ner­gens toe als ze niet aan­dachtig en democ­ra­tisch wordt gedeeld met niet-acad­emis­che mensen. Exit die ivoren toren.